In het kader van Tsjerkepaad 2014 exposeren vier kunstenaars in de Mattheüskerk van Langezwaag. De vier presenteren zich als groep, maar laten zich niet leiden tot een gezamenlijk gezicht. Het is als het lichaam, waarbij elk deel even belangrijk is. Toch spreken de ogen meer tot de verbeelding en tonen de handen emotie, meer dan de voeten dat doen – maar deze laatsten dragen wel het geheel.

Schilder Marc de Jong combineert zijn beeld met woord. De expressieve werken gaan met een abstracte tekst. Alsof de schilderijen niet voor zichzelf kunnen spreken en nog eens een verduidelijking nodig hebben. Natuurlijk kan het ook andersom werken, dat de dichterlijke zinnen inspiratiebron zijn voor de schildering, als kan het woord niet zonder beeld. Deze woorden geven wel de stemming aan, de bestemming voor de gedachten bij het beeld. Het vormt de blik op het beeld. Deze werken zijn welhaast grafisch opgezet met een getekende onderschildering en een expressief kleurige middenpartij. Als de herinnering aan een situatie, de beschrijving van een droombeeld. Daar overheen gaan figuren in een vormenspel, die nog wel eens hapert in anatomische kwaliteit. Zich afspelend in de emotie van de herinnering is dat een techniek die de stemming kan overdrijven. De schilderijen zijn door De Jong als het ware opgezet in mixed emotic media. Confronterend in deze aanpak; druk zonder levendig te zijn. Het verstoort echter het ongestoord kijken en inleven. De ogen schieten over het werk en vinden nergens rust. In “moed, kracht en empathie” heerst meer eenvoud, hoewel de huid de blik dan weer fragmenteert.

Naïef expressief is de omschrijving die ik in eerste instantie aan het werk van Wietske Lycklama à Nijeholt geef. Een enkel onderwerp, simpel benaderd, brengt ze in beeld. Door een monumentale aanpak valt het beeld niet uiteen, maar geeft er een mystieke tint aan. Niet telkens is even duidelijk wat deze kunstenaar met haar uitdrukkingen wil weergeven. Lycklama is geen begenadigd schilder, hoewel ze heftig probeert een effectieve impressie weer te geven. Op een ander niveau zijn haar ruimtelijke objecten, deze kijken lekker weg. Waar ze in het platte vlak te simpel blijft, spreekt ze in de ruimte boekdelen. Simpel op doek, druk en vol verhalen in mixed media. Soms wordt het wel te handvaardig, te gemaakt, te gewild. Weg gestopt onder in een vitrinekast staat het meest aansprekende werk in haar serie. Op de top van haar kunnen lijkt ze alles achter zich te laten en enkel nog isolatiemateriaal op te rollen. Een prachtige eenvoud, die een meer prominente plaats verdient.

Graficus Anne Huitema verhaalt met de etspen over weggepoetste landschappen en vergeten omgevingen. In prachtige beheerst uitgewerkte tinten zet hij zijn organisch verfijnde belijningen op. De emotie van het landschap in plattegrond, de stemming van de aarde op het snijvlak, is sfeervol ingekaderd. De speels maar bewust gekozen lijnen worden nog eens versterkt door de vlakken in aquatint. Hier en daar worden de kleuren enigszins dof, verouderen de tinten en ontstaan mysterieuze symbolen. Maar ook is er een broos tedere benadering van het onderwerp. Het “haventje” in goed gekozen blauwe tinten is daar een voorbeeld van. Om de pier dartelen frisse lijnen en verdwaalde punten. Het weer gegeven houten bouwwerk krijgt in de vingers van Huitema het karakter van een monumentale kathedraal.

Kunstenaar Hanneke Vleugel toont haar vertrouwde vlakke werk, maar is ook aanwezig met ruimtelijke ingevingen. Zij laat hier als het ware een kleine dwarsdoorsnede van haar kunnen zien. Het non-figuratieve “oculus”, waarin de bezieling het werk doet. Door de opwaarts opengewerkte cirkels wordt de blik als vanzelf naar boven gezogen, maar kan even snel weer naar beneden vallen. Uit dunne lagen acryl komen oude vergeelde foto’s tot leven. Portretten van twee zusjes, pake en beppe, is nostalgie van de bovenste plank. De kinderen van de ouders kijken wat verlegen de wereld in, terwijl zij bezorgd kijkt en hij net olijk een trekje van de sigaret heeft genomen in dit tedere familieportret. Ooit weggeraakt in een beduimelde schoenendoos lachen ze nu opnieuw vrolijk de wereld ver na hen in. Vleugel zette verder een drietal beelden van serpentijn in de kerkzaal. Met een evenwichtig gestroomlijnde vormgeving, die bruut wordt gekapt en afbrokkelt. De blik streelt het harde materiaal en stuit plots op verweerde resten. Het is een uiterst samengaan van leven en dood, bestaan en sterven.
Expositie Langezwaagster kunstenaars in Mattheüskerk, ’t Hou 9, Langezwaag. Tot en met 13 september 2014.

Geef een reactie