Galerie Hoogenbosch toont werken op papier. Dat gaat verder dan de simpele tekening of de eenvoudige ets. Van een achttal kunstenaars van verschillend pluimage hangen composities in de expositieruimten aan de Stationsweg in Gorredijk. Het geeft vele ingangen om de zoektocht in de kunst aan te vangen, en heeft even zovele uitgangen om de doolhof op een of andere manier te verlaten. In het dolen door de hof van Hoogenbosch is verrassend en onverwacht werk te ontdekken. Want wat te denken van cartoons die meestal niet verder komen dan een print in de krant of een afdruk in een undergroundblad. Of houtdrukken, collages en schetsen als verslagen van een reis door de kunst. Aquarellen die landschappelijke inspiraties duiden. Hoogenbosch laat werk van uiteenlopende vakmensen op velerlei gebied zien.


Cartoonist en grappenmaker
Cartoonist Peter van Straten werkt zijn glimlachende kijk op ons dagelijks leven fijnzinnig uit. De kwalitatief hoogwaardige stijl van deze tekeningen maakt die platen meer dan bezienswaardig. De gezichten van de afgebeelde personen spreken in uitdrukking boekdelen. De mimiek is gedetailleerd opgezet en de gearceerde platen daardoor speels uitgewerkt. Alles klopt in de tekeningen, waardoor de onderschriften welhaast overbodig schijnen. Maar deze voetnoten zijn evenwel onmisbaar om de clou te duiden. Naast het werk van Gummbah, de alias van Gertjan van Leeuwen, oogt het werk van Van Straten enigszins oubollig. Beide tekenaars zijn dan ook van ver uiteenlopende generaties. Stamt Van Straten van voor de oorlog, Van Leeuwen wortelt in de roerige jaren 60 van de vorige eeuw. Het vormt beider stijlen, maar laat de zeggingskracht van ieder afzonderlijk ongemoeid. Van Straten met zijn relevant kernachtige blik op de wereld, waarin hij steeds de angel prikt, heeft de grinnikers op zijn hand. Gummbah neemt alledaagse zaken op de hak en maakt er absurdistische grappen van. De platen bij Hoogenbosch bespreken alle het onderwerp kunst op een controversiële manier. De grappenmaker ontdoet het ambacht van elke hoogwaardigheid en laat de beau monde vallen als een baksteen. De grap op zich blijkt bij Van Leeuwen meer belangrijk dan de kwaliteit van de tekening. De diepzinnige tekst, een kwinkslag met een filosofisch karakter, verheft de simpele verbeelding goeddeels. Het gaat deze tekenaar schijnbaar niet om de schoonheid van het beeld, maar veel meer om het effect van het woord. En deze mist zijn trefzekere kracht niet. Het is de spijker op de kop: “is het kunst of gewoon raar?”


Tekeningen en voorstudies
De tekeningen in gemengde techniek van Jan Roos tonen zijn bekende impressies van het leven aan en in de haven van Harlingen, zijn woon- en werkgebied. De pieren en de meeuwen, de kade en de schepen, het beleeft het havenleven. Legt Roos in zijn omvangrijke werken een scherpzinnige blik aan de dag die hij schijnbaar achteloos verbeeldt, in de tekeningen bij Hoogenbosch is Jan nog meer spontaan. Het lijken voorstudies, schetsen als weerslag van een dag inspiratie opdoen. Snelle probeersels om de omgeving door de compositie in de vingers te krijgen. Om na te gaan hoe het beeld werkt, de vlakken zich tot elkaar verhouden en welke kleuren het best te gebruiken zijn. De geziene beeltenis komt zo uit de gedachten tot leven om zich op te maken voor het grote werk. Prachtige ingevingen, speelse schetsen in het voorbijgaan gemaakt. Zichtbaar worstelend met het beeld soms. Ook brengt Roos vernieuwingen aan, je ziet zijn stijl groeien in deze werken op papier.
Ook Jan Radersma lijkt voorstudies te hebben ingezonden voor deze groepstentoonstelling. Op kleine schaal blijft de kunstenaar gedetailleerd in krijt. Zijn doorleefde stijl heeft geen vingeroefening nodig en staat meteen als een huis. Maar toch verkent hij het vlak in enkele trefzekere lijnen. De observatie van het geziene beeld is in gedachten overdacht. Pas wanneer dat beeld abstract is uitgewerkt kan het in realiteit op papier gezet. In de compositie “Kempenbossen” komen de spreekwoordelijke bomen die het bos overschaduwen letterlijk tot uiting. In de donkerte tussen de zwarte stammen van de bomen schemert zich een bospad dat woudsloot denkt te zijn.

Sagen en legenden
Tjibbe Hooghiemstra doet ook verslag. De kunstenaar verslaat zijn reis door het leven, zijn kunst. Het zijn mysterieuze beelden die voor mererlei uitleg vatbaar schijnen. De uitdrukking is lastig te zetten, de gedachtegang bij toen en daar is niet eenvoudig te duiden. Voor de verbeelding gebruikt Hooghiemstra oude bladen uit schriften of logboeken, Uitgevouwen kaften, afgescheurd Japans papier. In deze ondergrond als collage tekent hij zijn ingeving. In de serie in Gorredijk vat hij daarbij bloemen.
De grafiek van B.C. Epker houdt het midden tussen strip en klassieke kunst. De houtsneden zijn zorgvuldig onzorgvuldig uitgewerkte voorstellingen van historische verwikkelingen, zo schijnt het. Verhalen uit de oudheid, sagen en legenden opgetekend van een mythologie, verbeelden een geschiedenis die doorklinkt in het hier en nu. De oude waarheden zijn te spiegelen in de nieuwe wereld. Epker brengt ze zwierig in zwart beeld, dat hier en daar met een kleurige drukgang wordt aangevuld.

De kreuken van gefrommeld papier werken mee in de landschappelijke uitdrukkingen van Marije Bouman. Alsof die dag de beelden maar niet op papier gezet wilden worden en als proppen in de prullenmand belandden. De volgende dag komen ze weer tevoorschijn en worden glad gestreken om opnieuw het beoogde beeld te ontvangen. Dan zit er leven in de vormgeving en maakt het kunstmatige craquelé het werk meer interessant. De beelden uit het landschap volgen enkel getrokken lijnen en uitvloeiende vlakken in de aquareltechniek. Ten overvloede voegt Bouman details toe als een hek of meerpalen. Het maakt het werk naïef gewoon en heeft minder diepgang als het eenvoudige vlak met nauwelijks lijn. Daarin schuilt de kracht van dit werk: de eenvoud dat in meervoud aanspreekt.
De aquarellen van Barteld Evenhuis, de werken worden kortweg in spiegelbeeld gesigneerd met Barteld, verhelderen duistere waterlandschappen. In een eenvoudige duiding zwemmen eenden door het beeld, varen boten op het water en ligt een man bloot te zijn op de wal. In de figuratie schuilt het zichzelf verplichtende tekort van deze kunstenaar. Wanneer het onderwerp minder verbeelding krijgt, de omgeving een abstracte voorstelling heeft, is de compositie meer dan kijkwaardig. Dan kun je als kijker in het beeld gaan wonen zonder je adres te weten.
Tentoonstelling “werken op papier” bij Galerie Hoogenbosch in Gorredijk. Tot 22 december 2014.

Geef een reactie