Het is een fragmentenshow in Museum Belvédère, een keuze uit 40 jaar kunstenaarschap. Fragmenten uit het commentaar dat kunstenaar Silvia Steiger geeft op haar omgeving. Daarin, haar kunstenaarschap, speelt ze zelf als voorwerp van uitbeelding en afbeelding een grote rol. Want ze heeft zichzelf toch altijd al bij zich en kan natuurlijk met zichzelf veel drastischer te werk gaan dan met elk welk model. Hoewel ze zelf in haar werk meermalen als afgeleid onderwerp voorkomt gaat het niet om haarzelf als persoon, maar om de ander die zich dan kan spiegelen in de boodschap die haar lijf uitspreekt. Steiger gebruikt haar lichaam als materiaal om het verhaal te vertellen. Zij is drijfveer en inspiratie, maar de wereld om haar heen is dat ook. Haar werk is commentaar op hedendaagse en tijdloze kwesties. Beeldende antwoorden op de vragen van en uit de omgeving.
Cynische kanttekening
Haar werken hebben geen uitleg nodig, een ieder maakt en vindt er maar van wat ze willen. Silvia: “We nemen vooral dat waar wat we nodig hebben, het andere zien we helemaal niet. En dat verandert iedere dag. Dat helpt ons ook of kan genezen.” Want Steiger wil geen agressie laten zien, maar juist helen. Haar commentaar op de wereld is dan ook geen protest, maar meer een cynische kanttekening en gemaakt met een glimlach. “Ieder heeft zijn eigen waarneming, ieder zijn eigen invulling. Als een werkstuk goed is is deze voor meerdere interpretaties vatbaar. Ik vind het vreselijk wanneer een kunstenaar uitlegt wat hij bedoeld heeft.”
Surrealistische ondertoon
Toch geeft Steiger op door Belvédère aangebrachte bordjes haar inspiraties bij de werken aan. Ze legt daarop haar werk niet uit, maar geeft de bezoeker wel handvaten om de installaties beter te kunnen begrijpen. Dat is ook nodig, want anders drijft de betekenis en zin van de composities al te snel af. De meeste werken hebben een surrealistische ondertoon waarbij de bedoeling vaag is en niet meteen te herkennen. Een duwtje in de goede richting van de maakster zelf is dan handig. De show is snel een bos waarin de bomen maar amper worden gezien.
Ongezouten commentaar
Silvia Steiger heeft een grillig inlevingsvermogen en een speels creatieve geest. Niet altijd sluit haar verhaal aan bij de beleving van de kijker. Maar niet zelden vangt de kunstenaar de aandacht en laat deze maar amper meer vrij. Het werk biologeert en hypnotiseert. Als een magneet trekt het de belangstelling, waarna de kijker opmerkzaam op het puntje van de attentie aanschuift. Je moet ook op je tellen passen bij “de noodzaak van een handstand”, snel sta je op het verkeerde been. Doordat het een keuze is uit het oeuvre van de kunstenaar zijn er tegenstrijdigheden op te merken. Aan de ene kant rapporteert Silvia en zet opmerkingen bij de zichtbare werkelijkheid. Aan de andere kant voorziet ze de door haar bespeurde realiteit van ongezouten commentaar. Mooie plaatjes tegenover eigenaardige installaties. Een ander aspect van haar werk is het serieel produceren en het maken van multiples – meervoudige beelden.
Helend medicijn
Zo pakt ze dingen uit het gangbare leven om het vervolgens een reeks van dagen, weken en soms maanden achtereen waar te nemen en die observatie vast te leggen. Het resultaat is een installatie van tekeningen en mixed media om de betekenis ervan te duiden. Ook schildert ze 39 dagen de zee vanuit haar studio op Kreta en voegt op de 40e dag bij al dat water een aardteken toe. Ze schildert mooie bloemen in prachtige kleuren, “het lijkt overdreven maar het was inderdaad zo mooi als hier te zien is”. Tijdens de verhuizing na een ongewilde scheiding stuit ze in de nieuwe omgeving op een lege vissenkom, achtergelaten op de vensterbank voor het raam. De kom vult ze met water, als symbool voor de door haar om het verlies geplengde tranen. Door het water ziet ze de wereld buiten ondersteboven. Dit gegeven legt Silvia een etmaal lang vast door ieder uur een foto te maken. Een artiest doet op het eind van de rit een handstand. Door de horizontale spiegeling is het een vrolijk figuur met de handen in de lucht. Silvia: “Toen ging het een stuk beter met mij.” De kunst als helend medicijn op de kunstenaar zelf.
Gouden kalf
Ze laat haar hond een belangrijke rol spelen in haar werk, door deze op diverse momenten ten tonele te voeren. De tentoonstelling in Museum Belvédère heeft daar enkele voorbeelden van. De klassieke trouwfoto van Silvia met Oscar. Getooid in een mooie jurk, maar op blote voeten. Het trouwpak van de hond hangt naast de foto aan kleerhangers. Het is een vervreemdend beeld dat voor positieve en negatieve uitleg vatbaar is. Zo wil Silvia Steiger de kijker losmaken van de realiteit om met haar de waarheid beter te doorzien. Van Oscar maakt ze ook een multiple, waarvan in deze tentoonstelling enkel het gouden model te zien is – ooit aangekocht door de Rabobank als “gouden kalf”.
Ferwege my
Speciaal voor Museum Belvédère maakte ze de installatie “ferweech my”. Door aan de touwtjes te trekken kunnen de bezoekers de ledenpop aan de zolder in iedere gewenste stand laten hangen. In goed Fries zou het “ferwege my” moeten heten, maar het is duidelijk wat er van de interactiviteit gevraagd wordt. Ze maakte een serie voeten in was, haar eigen voeten, waarop witte zijden zakdoekjes kunnen worden gelegd. Elke keer wanneer deze installatie wordt getoond is een voorwerp uit de omgeving toegevoegd, zodat het werk constant aan verandering onderhevig blijft. In Belvédère koos Steiger voor de grote kiezelstenen van Hotel Tjaarda in Oranjewoud.
De tentoonstelling is goed beschouwd een rariteitenkabinet. Een freakshow op de kermis of een panoptikum van burlesque buitenissigheden. Met prachtige vondsten, esthetische composities, aanklachten en weeklachten. Steiger kan niet zorgeloos kunst maken, de blik staat altijd bij haar op eindig en het verstand zeker niet op nul. Het is een avontuur door deze experimenten met verschillende karakters en uit diverse periodes te dolen. Je moet leren kijken: “je moet je werk niet uitleggen, ze moeten het zelf beleven.”
Tentoonstelling “De noodzaak van een handstand”, werk van Silvia Steiger bij Museum Belvédère, Oranje Nassaulaan 12 in Heerenveen-Oranjewoud. Tot en met 17 mei 2015.
Leave a Reply