Schilder Jan Radersma is emotioneel aanwezig in zijn landschap. Een landschap dat gedacht is of werkelijk aanwezig ergens in zijn omgeving. Dat tegenwoordig zijn heeft verschillende invallen en even zovele uitvallen. Het meest doorwerkte levendige werk is welhaast achteloos op doek gezet. Die ongedacht bedachte manier van uitbeelden zit Radersma in de vingers, zonder na te denken kan hij het eenvoudig kwijt – zijn handen doen naadloos wat zijn gedachten hem ingeven. Maar daardoor zijn deze werken absoluut niet minder kunstzinnig, maar juist meer met gevoel verbeeld. Het deed eerder mijn mond stil vallen en ik legde mijn pen terzijde. Ik kon genieten zonder tekst en enkel het beeld zichtbaar ademen – ademloos genieten, in stilte smaken.
Hoe anders is dat in de beschouwing van het nu getoonde werk bij Galerie Hoogenbosch. Radersma heeft meer gedacht in detaillering en naar de werkelijkheid getekend. Daarbij merk ik dan minder meer van de vermoede aanwezige kunstzinnigheid. Naar de realiteit spreekt Radersma minder tot de robuuste verbeelding. De afbeelding is te plaatsbepalend om het gevoel te raken.
Rustgevende niets
Het zijn aardige vingeroefeningen, maar benaderen nauwelijks de kwaliteit van de minder gesitueerde en meer gedroomde omgeving. Ze lijken minder bevlogen deze illustraties, die beter reisschetsen van onderweg zijn, documenten uit de werkelijke omgeving zoals het zich daar en dan voordoet. De getekende schilderijen missen node het grote gebaar waardoor ze minder invoelbaar zijn, het is zoals het is – een horizon met wat struiken ervoor en een slootje daar naartoe. Een bos met bomen, het wad met walbeschoeiing – vrijblijvend genieten.
Maar zo zonder verplichting zijn de composities “Biesbosch” en “Lanskap kuning “ in de rij bij Hoogenbosch gelukkig niet. Zij ademen het genot van het eerder omschreven nietszeggende. Met donker doorleefde tinten, alsof de schemer invalt – het niemandsland tussen dag en nacht openbreekt en niet andersom. Voor mij een verademing tussen de andere voor het gevoel vrijblijvende werken. De “Woeste orde” is minder woest en ledig, maar heeft wel dat rustgevende niets.
De kleine composities hebben een enkele lijn en een subtiel vlak. In die simpelheid, de eenvoudige uitwerking, zijn ze wel plaatsbepalend maar toch nergens te vinden. Het is een ongecompliceerd gegeven, een snelle schets met enkele gegevens en een paar details om een landschap te kunnen willen zijn. In de abstractie, de versimpeling op de werkelijkheid, spreekt Radersma evenwel meer aan. Het is die flinterdunne grens tussen realiteit en emotie die mij naar woorden doet zoeken. Met een donker uitgangspunt kan de kunstenaar op zijn scherpst een duistere sfeer scheppen. In die stemming valt veel te beleven, is de emotie te doorvoelen, te doorleven.
Expositie schilderijen van Jan Radersma bij Galerie Hoogenbosch, Stationsweg 66 in Gorredijk. Tot 6 juli 2015.
Geef een reactie