Het maakt indruk. Beelden van een prachtig land, opgeruimde omgeving en schone stadsgezichten. Maar dat is het niet wat bij het werk van Theo de Feyter werkt op het gevoel. Je blijft er wel langer bij stil staan om de uitdrukking op waarde te schatten, te genieten van de momenten in een reportage. Wanneer dan echter datzelfde land, die omgeving en de steden worden kapot geschoten en ontluisterd achtergelaten, dringt de emotie zich als vanzelf op. Theo de Feyter bezocht Syrië voor en tijdens de burgeroorlog. Want de strijd is nog niet gestreden, maar de gevolgen ervan zijn wel al meer dan duidelijk zichtbaar. Onomkeerbaar. Tekenaar De Feyter brengt rapport uit van zijn bevindingen voor en na de verwoesting. Beide momenten zijn gehangen in de tentoonstelling “On the Spot” bij Museum Belvédère.

Van een reportage met mooie plaatjes en fijne gezichten wordt de serie aquarellen tot een dramatische documentaire. De Feyter tekent geen nostalgische plaatjes van hoe het was en later werd, maar laat de waarheid spreken. Hij informeert ons in beelden hoe destructief de mensenhand kan zijn. Het prikkelt de zintuigen meer dan foto’s in de pers, want in tegenstelling tot wat daar een-op-een in het blikveld van de lens komt kijkt de beschouwer in de tekening mee door de ogen van de kunstenaar. Merkt onthutsende details op omdat De Feyter ze weergeeft.
Spanning in de lucht
De tekeningen lijken snel ingekleurd, alsof de reiziger haast heeft de omgeving vast te leggen. De beeltenis houdt daarbij wel nauwlettend het detail in de gaten en ziet ook alledaagse dingen niet over het hoofd. Het is veelal rustig in de welhaast lege straten, een stilte voor de storm misschien – de spanning hangt in de lucht. In de stijl van werken heerst echter veel rumoer in de sfeer door de legio ingekleurde vakjes en een bezwangerde lucht daarboven. Daarin is de atmosferische geladenheid te proeven.

Theo de Feyter bezoekt Palmyra in 2006 en heeft als archeoloog natuurlijk oog voor de ruïnes. Door de tand des tijds aangetaste gebouwen en plekken. Het decor is verlaten, een enkele auto rijdt net het beeld uit. Er is nauwelijks teken van menselijk leven. Met de wetenschap van nu ontdek je in de platen een dreigende sfeer. Dat is er vooral een aantal jaren later in Damascus. De aquarellen hebben waarde omdat ze verhalen van herinneringen, gebouwen en landschappen die nu niet meer herkenbaar zijn.
Alledaagse noodlot
Komt de kunstenaar dan terug in 2017, dan heeft het noodlot toegeslagen. De verwoesting is wat hij onverbloemd en zonder commentaar laat zien. De tekeningen spreken voor zichzelf. Kapot geschoten gevels, ingestorte huizen. De Feyter richt zijn blik niet alleen op de ruime omgeving, maar ziet ook de ontheemde mensen daar middenin. In trefzekere lijnen pakt hij hun wanhoop vast. De gelatenheid, omdat ze zich noodgedwongen moedeloos aan de situatie moeten overgeven. Het noodlot is hun alledaagse lot geworden. Posters schreeuwen politiek van de muren, de wegen zijn gebarricadeerd. Je kunt niet meer zomaar van A naar B reizen. De vrijheid is ingeperkt. Het eens zo trotse openbaar bezit is verworden tot verwrongen staal en vergruisde muren. Theo de Feyter maakt er nauwlettend melding van.
Aquarellen van Theo de Feyter in de tentoonstelling “On the Spot” bij Museum Belvédère, Oranje Nassaulaan 12, Heerenveen-Oranjewoud. Tot en met 17 september 2017.


Geef een reactie