Olijk komt hij het museumcafé in gelopen. Een bolderkar met schilderspullen achter zich meetrekkend. Grijnzend stelt hij de ezel op en monteert er de tekenbladen aan. Hij zoekt zijn kleuren bij elkaar, meet de juiste afstand en zet zich te tekenen. Zo is Gosse Koopmans een aantal weken achter elkaar een of meer middagen in de week bezig een samengesteld schilderij te maken van het zicht naar buiten en binnen in de ruimte. Hij registreert wat hij ziet op dat moment die dag. Precies dat wat voor zijn ogen komt gaat door het kunstzinnige filter om in pastelkrijt op het papier te landen.
On the spot
Eerder deed hij dat met zijn atelier, de huiskamer en enige losse onderdelen in zijn werkruimte. Die schilderingen ofwel pasteltekeningen, door hem panorama’s genoemd, vormen onderdeel van de tentoonstelling “On the Spot” bij Museum Belvédère. Natuurlijk, zijn spot is zijn werkruimte, het atelier. Daar ontstaan veel van zijn werkstukken, maar ook werkt Koopmans met veel plezier en plein air. Dan ook registreert hij wat hij ziet, voegt er nauwelijks een eigen emotie aan toe niet anders dan zijn gevoel voor het geziene beeld. Zijn liefde voor het vak – de kunst – straalt van zijn werk. Het is helemaal zijn ding.
Het atelier is een creatieve puinhoop. Gelukkig maar. Overal ligt wel iets, of hangt aan de muur dan wel staat in de kast. En daarom is het zo’n mooi beeld. Overweldigend in de museale grootsheid, want daardoor sta je middenin het werk. Je bent als bezoeker van het museum gast in het atelier van Gosse Koopmans. En je kijkt er je ogen uit, ieder detail heeft de kunstenaar vast gelegd. Van het portret van zijn vader tot de brandende kachel, van een boek over de Elfstedentocht in de kast tot een vogelvoederhuisje in de tuin. Het is een zoekplaat, een vrolijke kijkdoos.
Panoramische collage
Vanuit steeds hetzelfde standpunt is Koopmans te werk gegaan. Daardoor lijkt het perspectief dikwijls te rammelen, want moest hij concessies doen aan de zichtlijn. Ook verschilde de lichtval van dag tot dag, maar dat is allemaal in de tekening mee genomen. Het beeld is dan ook niet zo werkelijk echt geworden dat het een foto gelijk is, want voortdurend is een kunstzinnige voetnoot aangebracht om een creatieve uitdrukking te bewerkstelligen. Het resultaat is een bijzonder geheel, dat bestaat uit een legio aan betekende vellen van steeds hetzelfde staande formaat. Drie boven elkaar en voor wat het atelier betreft vijftien naast elkaar en door de hoek.
Minder spreekt daarnaast de huiskamer aan. Het is kleiner van formaat en bedekt een hele wand. Niet dat het daarom weinig overtuigingskracht heeft – ik denk dat dit komt doordat het er te opgeruimd is. Het beeld is te netjes. Er valt minder te zien dan in het atelier. Er is minder kijkgenot. De kamer is daarbij nog te persoonlijk. Als toeschouwer voel je jezelf een voyeur, kijkend door het vensterglas en de intieme ruimte binnenshuis beglurend. Dat is wat Koopmans je laat doen, gluren bij de buren. Er is geen teken van leven, niet anders dan twee poezen die liggen te soezen op comfortabele plekken en de televisie die een bevroren beeld laat zien. De bewoner heeft het stil gezet om even iets anders te doen, zo lijkt het. De kamer ligt er verder uithuizig bij, hoewel je ieder moment de vrouw van de schilder door één van de deuren verwacht. Het is zo’n kamer met overal deuren, die in het decor van een toneelkomedie uitstekend zal passen.
En dan is er het panorama Belvédère, dat dus is ontstaan gaandeweg de omlooptijd van “On the Spot”. Koopmans gunt ons een blik over het grand canal richting het landhuis. Er zitten mensen aan de tafeltjes van het café, op het terras aan het water en er staan jongelui te vissen op de brug. Wie goed kijkt zou zichzelf kunnen herkennen van de dag dat de registratie plaats had. In elk geval zijn dat twee kunstenaars en is dat de conservator. Het is een geanimeerd tafereel.
Panorama atelier, huiskamer en Belvédère – pasteltekeningen van Gosse Koopmans in de tentoonstelling “On the Spot” bij Museum Belvédère, Oranje Nassaulaan 12, Heerenveen-Oranjewoud. Tot en met 17 september 2017.
Geef een reactie