Het is geen boek dat zich in één adem laat uitlezen. Alhoewel dat wel verleidelijk is om te doen. De woorden zijn zo boeiend tot regels en zinnen aaneen geschreven, dat ik na ieder hoofdstuk meteen een volgend wil opslaan. Ik doe dat maar niet om de stof goed op me in te kunnen laten werken. Net zoals ik me ook gedraag in een museum, tijdens een tentoonstelling of expositie in een galerie. De kunstwerken onderling en apart verdienen de nodige aandacht. Het boek van De Kunstmeisjes – over vijftig kunstwerken om langer dan twintig seconden naar te kijken – is dan ook feitelijk niet voor mij geschreven.
Brede smaak
De Kunstmeisjes is een collectief van drie jonge vrouwen die elkaar in de studie kunstgeschiedenis hebben ontmoet. Met samen één doel voor ogen, namelijk om de schone kunsten onder de aandacht te brengen van een zo breed mogelijk publiek. Met de hedendaagse podia op het world wide web is dat redelijk goed gelukt. Maar natuurlijk is niet iedere kunstliefhebber in spe goed ingeleid in de digitale sociale media. Maar wel kan een ieder een boek uit de kast nemen en stil in een hoek gaan zitten lezen. Dus hebben de Kunstmeisjes, Mirjam Kooiman, Nathalie Maciesza en Renee Schuiten-Kniepstra, vijftig kunstwerken beschouwd en er een hoofdstuk in het boek aan gewijd. Het zijn allesbehalve vijftig recensies geworden. Welhaast nergens matigen de dames zich een mening aan. Wel worden de achtergrond van kunstwerk en kunstenaar breed uitgesponnen. Het is dus geen verzameling van kritieken, maar een bundeling verhalen met een educatieve inslag. De kunstmeisjes willen de lezer opvoeden in de kunst. De keuze is echter wel getint, want de meisjes gaan op hun eigen smaak af. Maar die smaak is breed, want vrijwel elk metier in stroming en materiaal komt in het boek aan de orde.
De verdieping zoeken
Ze kozen vijftig kunstwerken waarvan ze vinden dat je er langer dan twintig seconden naar kunt kijken. Want daar is wetenschappelijk onderzoek naar gedaan, hoeveel tijd de doorsnee bezoeker gemiddeld aan een kunstwerk kwijt is. Twintig seconden dus, waar dan ook nog het lezen van het begeleidende tekstbordje vanaf gaat. De kunst van de Kunstmeisjes verdient meer, sowieso is kunst meer tijd waard om te doorgronden. In een snelle blik krijg ik geen moment de gelegenheid om te peilen. Ik zie de afbeelding van een werkelijkheid, maar word geen diepte van emotie gewaar. De Kunstmeisjes zoeken de verdieping. Verbeelden niet alleen de afbeelding, maar kijken er doorheen en beschouwen het waarom, het verband, de achtergrond en wat dies meer zij. De Kunstmeisjes leren in woorden anders te kijken. Na dit boek gelezen te hebben kijk ik niet alleen anders naar de besproken werken, maar observeer ik al de kunstwerken die dit boek niet hebben gehaald verschillend.
De inhoud van het boek is opgebouwd in een achttal delen, zodat de schrijfsters de diverse kunstwerken in een vak konden steken. Over onder meer stillevens, (zelf)portretten, de vrouw in de kunst en naakten. Van zuiver realistisch tot echt abstract, van tekening tot object en film. De tentoonstelling van Kunstmeisjes is divers en uitgebreid. Pas in het hoofdstuk “Verborgen parels” raakt het boek de kern van wat de Kunstmeisjes bedoelen. Vooral in “Slow looking” herken ik mezelf. ‘Met haar werk raakt Schoorel ons – in tijden van visuele overdoses en chronische haast – precies waar het pijn doet. (…) Hierdoor is kijken naar haar werk een soort meditatie, een oefening in stilstaan en je aandacht op één punt leggen, en dan bewust verleggen.’ Dat is wat het is, bij ieder kunstwerk. De Kunstmeisjes maken de lezer daar bewust van. Het is een boek voor de minder in de kunst ingewijde mensen, maar zeker ook voor hen die denken alles te weten over kunst, kunstenaar en kunstwerk. Door bronnen te vorsen, een uitgebreide lijst met naam en toenaam staat achterin het boek, sporen ze informatie op die tot ontdekkingen leiden. Een makkelijk te lezen boek kortom over minder eenvoudig te duiden emoties van de creatieven onder ons. Zoals de meisjes willen dat we langer dan twintig seconden naar een kunstwerk kijken, zo verdient het lezen van de hoofdstukken in het boek ook meer tijd en aandacht.
De Kunstmeisjes. Vijftig kunstwerken om langer dan twintig seconden naar te kijken. Uitgeverij Meulenhoff, 2019.
Geef een reactie