Ze heeft een lange staat van dienst. Al. Wanneer ik haar werk online ontdek. Ze duikt op bij mijn vrienden op Facebook. En krijg ik daar geen genoeg van het werk, bezoek ik haar website voor een uitgebreide portfolio. “I draw” is haar enige biografie. Eliane Gerrits is illustrator. Academisch geschoold. Tekent onder meer voor NRC, heeft een lange lijst aan opdrachtgevers, illustreert boeken, geeft workshops tekenen en tekent live cartoons tijdens bedrijfsevenementen. Allemaal op bestelling, tekenen naar de lijnen van een ander.
Nog, na al die jaren van het hanteren van potlood en pen – maar vooral het gum, schrijft ze vertwijfeld: “wat is goeie tekeningen maken moeilijk!”. Je weet het als je er één ziet, geeft ze zelf het antwoord. Want ik reageer op haar wanhoop met de vraag wat een goede tekening is. Het contact is gelegd.
Schetsen van het leven
Haar uitgave bij De Zwaluw is niet voor niets getiteld “de Vrije Eliane”. In dit rijk geïllustreerde boekje is ze haar eigen opdrachtgever. Kan te werk gaan zoals zij zelf wil. Er zijn geen richtlijnen of kaders meer, er is alleen haar eigen kritisch oog.
De tekeningen van Gerrits zijn schetsen van het leven. Zijn telkens treffende registraties van haar omgeving, die daardoor de mijne is geworden. Zij opent deuren die ik gesloten wil houden, om het muffe eens lekker te laten doortochten. Het privédomein, mijn ik, het haar, ze laat binnen kijken. Waarom zo angstvallig, gooi die deuren open lijkt ze te zeggen. Laat de wereld binnen, er is zoveel te bekijken want dit ben ik.
In dit werk, naar eigen maatstaf en goeddunken opgezet, geeft Eliane zich letterlijk bloot. Haar getekende alter ego is niet gekleed en beschouwt de wereld zonder gêne. Ze is niet zo bescheiden zichzelf te becommentariëren. Haalt haar ik niet omhoog, geen op de borstklopperij, maar juist rekenschap gevend van eigen tekortkomingen. In een wereld die uitkijkt op de krioelende mierenhoop van de grote stad die Amsterdam is, haar woonplaats. De metropool waar alles schijnt te gebeuren en waar dat alles vastgelegd moet worden.
Geen klare lijn maar wel duidelijke taal
Met zelfspot toont ze haar eigen wereld, een hoge kamer met kasten vol boeken, huizenhoge ramen en legio kunst aan de muur. Een badkamer vol was, spuitbussen en opmaakpotjes, waar zij vol vermoeide moed is neergestreken op het toilet – een slipje op de enkels. Dat is een uitzonderlijk detail, want overal op elke tekening zie ik geen kledingstuk aan haar naakte figuur. Hoewel ze in een enkel werk, waar ze spiegelt in een raam tegen een duistere stad, in trui achter haar laptop zit. Ik vraag mezelf af: ben ik binnen en zie haar spiegelbeeld als het mijne of sta ik buiten en gluur haar kamer in – Eliane kijkt verstoord op van haar werk.
Uiterst gedetailleerd schetst ze de gebeurtenis. Kijkplaten zijn het, er valt veel te zien. Het is er druk tussen de kaders, geen klare lijn maar wel duidelijke taal. Wanneer ik met het boek op de knieën de tijd neem de bladzijden door te bladeren, de pennenstreken te volgen, de situatie in ogenschouw te nemen, ontdek ik een wereld van herkenning. Een overvolle winkelstraat, de zwijgende meerderheid in de bus, een overmatig groen en vrolijk park. En overal verschijnt haar figuur bloot in beeld. Ze legt de onnodige ballast af en blijft bij haar basis. Op platen is haar ego zelfs in duplo, triplo, quadrupel of zelfs multipel. In het park verschijnt de blote Eliane overal waar je ze niet verwacht: tel eens hoeveel lijfjes je ziet.
De vrije Eliane is niets verhullend, alles komt open en bloot voor de dag en het voetlicht. Met een glimlach, een grimlach en hier en daar hoor ik een schaterlach. Ze lijkt geen moeite te hebben een goeie tekening te maken. Ik kom ze in het boekje meerdere keren tegen. Hoewel ze in technisch opzicht tekortschiet overtreft de kunst om verhalen te zien in alles en het verbeelden daarvan dit ruimschoots. De ingekleurde zelfportretten in het hart stralen me toe. Door het kaft kan ik haar trekken volop leren kennen. Een ironische blik, de wereld vrolijk inkijkend. De Vrije Eliane, vrij als een vogel in haar eigen opdrachten.
Monografie “De Vrije Eliane”, tekeningen van Eliane Gerrits met een voorwoord van Alex de Vries. Uitgeverij De Zwaluw, 2020.
Geef een reactie