De landschappen van Hans Berkhout zijn geïnspireerd op de bestaande omgeving, maar niet als zodanig te herkennen. In snelle schetsmatige penseelstreken en kwastvegen is de realiteit versimpeld in expressieve composities. Het werk beweegt zich tussen werkelijkheid en abstractie. In een handgebonden boekje heeft olieverfschilder Berkhout op 120 grams papier in 80 pagina’s met 20 uitklappagina’s zijn 71 schilderschappen van 6 landen samen gebracht. Op een manier zoals ik het graag zie, namelijk zonder toelichtende teksten.
Een soort van tentoonstelling is dit boek, om thuis op de bank te beschouwen. Een reeks van schilderijen met enkel een titel, een formaat en een jaartal. Ik hoef me niet te wijden aan de achtergrond en beweegreden van de kunstenaar, dat zou voor mij extra ballast zijn om me objectief in het werk te verdiepen.
Berkhout zet zijn schilderijen snel op. Hij beziet zijn onderwerp en gaat als een razende en plein air aan het werk, zo stel ik me dat voor. Ik zie hem daar staan met zijn reisezel in het veld. Aandachtig de omgeving beschouwend. Dat ligt uitgespreid voor zijn blikveld, zijn ogen turen het perspectief. Dat bekijken kan minutenlang duren, want in gedachten is hij bezig zich er een eigen beeld van te bouwen. Dan, in heftige bewegingen gaat hij aan het werk, het landschap wordt breed uitgemeten.
Breed scala aan tinten
De verf is verdunt, zodat de haren van de kwast figuurlijk in de streken achter blijven. De structuur van het doek als ondergrond laat een extra dimensie toe in het platte vlak. In een ommezien lijkt het onderwerp tussen de kaders te staan. Een diepzinnige overdenking vooraf maakt dit mogelijk. De kleuren zijn krachtig aangezet en helder, gemengd op een palet met een breed scala aan tinten. In werkelijkheid doen ze zich zo ook niet voor. Vooral de roden versterken lucht en land. Het transparante karakter maakt de uitstraling open en uiterst toegankelijk. Hoewel in abstractie laat het de realiteit eenvoudig toe.
Soms lijken de verfstrepen wat smerig van toon en slordig in opzet, maar dat kan ook aan de fotografie en de afdruk op papier liggen. De schilderijen hebben afgedrukt in het boek natuurlijk niet de levendigheid, zoals zij deze in werkelijkheid real life hebben. Wel is de beweging van de penseelstreek te volgen, maar de kleuren echter zijn niet voelbaar zoals op een schilderij dat wel het geval is. Op doek is de huid in reliëf, in het boek zo plat als een dubbeltje. Maar toch is de sfeer goed benaderd, de emotie is ruimschoots aanwezig.
Vooral in de uitklappagina’s is de uitdrukking aangenaam abstract. Zijn de vierkante formaten nog te plaatsen in realiteit, ook omdat de titel een plaatsbepaling aangeeft, de formaten op landscape schaal gaan dieper de materie in. Het zijn versimpelde details uit een groter geheel. Wel uiterst dynamisch. Een krachtdadig speelse uitsnede, een explosie van tinten uit het regenboogspectrum. Naar mijn mening meer interessant. Ruimer van opzet, de beweging neemt mij eenvoudig mee de compositie in. En heb ik dan nog niet genoeg van deze manier van weergeven van het landschap, dan bezoek ik de website van Hans Berkhout en zie dat er nog veel meer mogelijk is in deze stijl van vormgeving en beeldbepalend. Maar nu eerst trek ik me terug en ga met de tentoonstelling “landscape”, schilderijen van Hans Berkhout, op schoot op de bank zitten. En geniet, zolang het kan. Maar, er is geen einddatum.
“landscape”, schilderijen van Hans Berkhout afgedrukt op 120 grams wit papier, handgebonden in beperkte oplage, 2020.
Geef een reactie