“Verf als voertuig voor de verbeelding, op zoek naar het onbenoembare.” Het werk van Jan Snijder gaat zonder titels. Slechts twee enkele keren lees ik een plaatsbepaling, een omschrijving van wat het beeld verbeeldt. Snijder’s verbeelding is niet te benoemen. Maar welke verbeelding is dat wel? Ieder heeft een eigen fantasie, maakt een eigen voorstelling bij het zichtbare. Maar niet iedereen kan die imaginatie ook in beeld krijgen, zodat anderen er een beeld van hebben. Jan Snijder bezit dat vermogen. Vanuit de werkelijkheid, het landschap, componeert hij zijn werk. Het is het gevoel dat hij heeft bij hetgeen hij ziet, observeert en ondergaat. Die emotie legt Snijder eerst globaal vast in een schets op die plek in dat land. Later wordt dit uitgewerkt. Iedere krijtlijn en elke verfstreek geven de toon, bepalen de sfeer. Die kan zo op de loop gaan en de compositie in een andere richting duwen. Hoever ik meega in deze zoektocht ondervind ik in melklokaal, waar Jan Snijder een solotentoonstelling heeft onder de noemer “Overlook(ed)”. Het is een overzicht van nieuw, ouder en nooit eerder getoonde schilderijen en werk op papier.
Abstracte ingevingen bij werkelijke observaties. Zo overdenkt Snijder de omgeving. Hij fietst of loopt langs ’s Heren wegen en kijkt zijn ogen uit. Een camera op zak maakt bewegende indrukken. Deze worden op de computer omgevormd tot een film. De werkelijkheid bewerkt. Met een klanklandschap als achtergrond. Een soundscape bij dubbele, trage of versnelde beelden. Het geeft een idee hoe Snijder zijn omgeving ervaart, meemaakt, ziet. En dan gaat het schetsboek open en worden de eerste ideeën op papier gezet. Dit zijn de meest primitieve gedachten uitgedrukt. Beide, de film en de schetsboeken, zijn te vinden op de verdieping van melklokaal. Vooral de schetsen geven weer hoe Snijder van impressie tot expressie komt.
Snijder gebruikt elementen uit het landschap zonder deze in perspectief te zetten. De onderdelen zijn nauwelijks herkenbaar, maar nog wel is de werkelijkheid eruit af te leiden. De uitsnede is tijdloos, zonder plaatsaanduiding, van overal. Het is niet de essentie van de zichtbaarheid, maar het wezenlijke van de emotie daarbij. In schijnbaar wilde verfstreken zijn de composities breed opgezet. Alsof de maker zich weinig tijd gunt het beeld te maken. Gezien, gedacht, gemaakt. In die volgorde met vaart. Wat gezien is wordt ter plekke overdacht en meteen tot uitdrukking gebracht. Het maakt het werk speels en spontaan.
Niets te (her)kennen
In melklokaal zijn wanden behangen met tableaus van meervoudige indrukken. Overdacht bij elkaar gehangen kleine composities. De details bouwen met elkaar een ondervonden landschap op, niet naar de waarneming in beeld gebracht maar het gevoel bij die plek, deze plaats. Daarbij hoef ik niets van de werkelijkheid te (her)kennen. Ik kan mijn emotie zetten tegen die van Snijder. Wat voel ik bij het zien van zijn werk. In de eerste plaats is het voor mij een genot. Geen richting hebben door een gebrek aan titels. Een eigen beleving, eigenlijk een herbeleving van de ervaring van Snijder. Iedere vlek, veeg of lijn stuwt mijn blik een nieuwe richting in. Er is veel te zien en genoeg te beleven in het werk van Jan Snijder. Het inspireert tot opnieuw kijken, nog eens weer zijn perceptie ondergaan in deze tentoonstelling of de exposities die nog gaan volgen.
Tentoonstelling “Overlook(ed)”, werk van Jan Snijder bij melklokaal voor hedendaagse kunst, Heremaweg 20-1 in Heerenveen. Tot en met 11 oktober 2020.
Geef een reactie