Een verbeelde beschrijving van een periode uit haar eigen leven. Een autobiografisch moment. Een memoire gevat in een klein kunstboek. Een memo om niet te vergeten. Maar deze herinnering zal ze het liefst zo snel mogelijk achter zich willen laten, lijkt me. Maar Maartje Jaquet maakt van de kwalijke kant juist een positieve zijde. Een jaar geleden deelde ze mee in de coronapandemie, tegen wil en dank. Die tegenslag, dat ziek zijn, buigt ze bij leven en welzijn om tot een beter wezen. Het was beangstigend schrijft ze in het voorwoord “een jaar later” van de mixed media uitgave. Maar ze herstelde, gelukkig.
Ongrijpbaarheid van het zijn
Op haar vele voettochten door de stad, wandelingen met het fototoestel in de aanslag om het onopgemerkte leven langs de straat op te merken en vast te leggen. Onderweg langs die weg vindt zij afgedankte latex handschoenen, achteloos uitgetrokken. Deze opnieuw gevormde vormen, want zonder inhoud verleppen wat eens passende handen hadden moeten zijn, betrekt Maartje Jaquet op zichzelf. Ze hebben haar een verhaal te vertellen. Over haar eigen gesteldheid, van toen, een jaar geleden. Door al die witte transparante hoezen, eens vormend naar handen die ze ooit hebben gedragen, ziet ze zichzelf terug liggen in dat bed. Doodziek, hulpeloos. Handen hielpen haar dan, overeind. Ondersteunden toen, stonden haar bij en ze kwam er bovenop.
Die handschoenen waren er om te helpen, er zaten ooit handen in om te steunen. Wel op afstand, want onpersoonlijk, met een dun laagje kunststof tussen het lijfelijk contact. Angstig om de ziekte over te nemen of uit te dragen raakt het sociale leven verstoken van warme beschermende handen. Het latex voelt koud, maar meent het niet te zijn. Het dient een doel. Nu zijn de gevingerde hoezen leeg en weggegooid, bevingerd en beduimeld. De nu lege handschoenen laten zich ontvoeren door de wind, de regen slaat hen neer op de stoep. Het zijn dode dingen, maar vertellen in hun vormeloosheid een duidelijk verhaal. Een verhaal van “de ongrijpbaarheid van het leven, de dood, hoe klein en machteloos we zijn”. Maar Maartje ziet er ook “de troost om hierin allemaal samen te zijn, waar we ons ook bevinden”.
Deze handvormen zijn leeg, laten een leegte, tekenen een gemis. De titel “lege handen” is een werkelijkheid: het latex is inhoudsloos, er steekt geen leven meer in. Als dode vormen bevuilen zij de straat. Onbezield achtergelaten, omdat de bestemming is gehaald echter het doel nog niet bereikt. Daarom worden nieuwe vormen over handen getrokken. Maar deze vormhanden zijn nutteloos geworden, achteloos achter gelaten langs de weg, op de stenen. Maartje vindt er met elke stap in haar tocht meer.
Mixed media
“Lege handen” is ook spreekwoordelijk voor dat je niets meer hebt. Geen goede gezondheid meer na de aanraking van het virus – of erger geen leven meer – geen geliefde meer die ingenomen is door de dood. De verpleging, de artsen, staan in deze pandemie ook vaak met lege handen omdat de mensen onder hun handen door het leven laten. Verwaaid, verweesd, verloren.
Deze uitgave, een samenwerking tussen drie kunstenaars met drie kunstvormen en drie talen van drie continenten, wil een document zijn om de schatten van de straat en de creatieve juwelen die zo’n pandemie in de geschiedenis toch achterlaat te waarborgen. Maartje Jaquet legde de lege handen fotografisch vast. De Canadese collega-kunstenaar Shelley Savor maakte van de vormeloze vormen abstracte weergaven in een serie rake schilderijen. De Marokkaanse schrijver en dichter Baghdad el Masbahe vertaalde de teksten die Maartje poëtisch in het Nederlands en het Engels schreef naar een landelijk dialect, het Tarifit. In de uitgave smelt dit alles in een geïnspireerd ontwerp samen. Door transparante bladzijden tussen de fotopagina’s te plaatsen bedekken schilderijen de beelden. De vormen vallen samen en gaandeweg het boek wordt de herkenbare vorm losgelaten. Is er enkel nog de emotie die doorklinkt in de woorden. Woorden die eerst verwonderen en vragen, maar uiteindelijk troosten. De handen zijn dan wel leeg, maar het zijn geen holle vaten.
Uitgave “lege handen, empty hands, ifassen ixwan”. Fotografie, poëzie en grafisch ontwerp door en van Maartje Jacquet, schiderijen van Shelley Savor, vertaling van Baghdad el Mesbahe. Uitgave in eigen beheer, maart 2021.
Geef een reactie