In het voorbije coronajaar is Elvira Werkman iedere dag op stap geweest. Iedere dag van 23 maart 2020 tot 23 maart 2021, op verkenningstocht door de natuur dichtbij huis. En iedere dag langs hetzelfde pad maakte zij een foto. Een detail uit de omgeving of een compleet landschap. Op de hurken tussen de struiken, liggend in het gras, met de neus in de lucht, turend in een laantje. Deze 365 foto’s liet ze afdrukken in boekje, full-colour. Deze uitgave is een kunstwerk op zich geworden. Een tentoonstelling die een jaar duurt, maar langer kan worden bekeken. Dat wat de natuur al maar door zonder tijdslot exposeert en laat zien, een levende presentatie wanneer je er oog voor hebt. Voor dat genieten van de natuur hoef ik de deur niet uit, want het boek is online te bestellen en komt als brievenbuspakje naar mij toe. En dan kan ik thuis op de bank bladeren en me vermaken met zoveel pracht en praal. Maar natuurlijk is het een uitnodiging zelf die weelde op te zoeken, te herkennen van, o ja dat heeft Werkman al voor mij gezien.
Freelance natuurjournalist
De seizoenen komen voorbij in de 365 dagen van het doorlichten van de natuur. Natuurlijk, want zo is een jaar immers ingericht en opgebouwd. De wandelingen startten in het vroege voorjaar, vrijwel meteen nadat de intelligente lockdown was ingegaan. Het werken werd moeilijker voor de freelance natuurjournalist, dus ter compensatie ging ze meer dan normaal op pad. Ze genoot van de bloemenpracht net uit de knop, dat bezoek krijgt van insecten die er voedsel zoeken. Bomen die eerst bloesem zetten, voordat het blad ontspruit. En ach, een ei is prooi van een roofdier. Jong leven zo weggerukt uit de dop. Vlinders melden zich, torren, slakken. De natuur staat in bloei en zingt een hoogste kleurrijk lied. Op dag 91, 21 juni 2020, is de geluksklaver gevonden.
Vooral de details zijn bijzonder van toon, die uitsneden in het groter geheel waarbij Werkman meermalen door de knieën en op de hurken moet om de bijen op de bloemen te zien. De pagina’s in het boek tonen mij een wereld die ik niet snel opmerk, ik kijk er snel overheen om de laan te volgen en het landschap in te kijken. Ook die platen met een bredere gezichtsveld zijn prachtig, maar ik kruip toch liever door hoog gras. Wolkenluchten, korenvelden, waterleliebladen op spiegelglad water. De natuur biedt zich aan in meer dan alle kleuren van de regenboog, de staalkaart is groter dan een enkel palet kan dragen. De tinten in de composities komen zoals ze zijn. De combinaties zijn zomaar voorhanden. Maar daarmee zijn de foto’s van Elvira Werkman geen snapshots met een mobieltje gemaakt, de platen zijn zorgvuldig uit de natuur gepikt met een professionele fotocamera om scherpte diepte te creëren en de weelderige kleuren natuurlijk te behouden.
De tijd tikt door
Al bladerend gaat de zomer aan me voorbij en meldt de herfst zich, die ik herken aan kleuren die verwelken en nog meer schoonheid tentoon spreiden. Als een laatste stuiptrekking van al wat groeide en bloeide. Ook lees ik het overigens in de koptekst op de fotopagina’s, iedere foto heeft als titel de datum en het nummer van de dag in de jaarreeks meegekregen. Zo gaat de tijd niet alleen in beeld voorbij, maar tikt ook door in de tijdnotatie. Bladeren die verkleuren, rozenbottels maken zich klaar voor een nieuw rozenjaar. Ze bottelen zeg maar een voor het oog goed smakend jaar. En ook de appels doen mee, de bessen. Er vormt zich een tapijt van afgevallen blad op het gras. En in november verschijnt de eerste rijp op het blad. De natuur gaat in de koelkast. Er is geen houdbaarheidsdatum, de natuur blijft altijd vers hoewel het soms lijkt te verrotten. Maar ook dat proces heeft een eigen schoonheid.
En wanneer dan in januari de gedetailleerde blik weinig meer oplevert dan korstmossen en elfenbanken slaat Werkman de ogen omhoog en ziet ze wolkenluchten waarin kale kruinen scherp aftekenen. Vooral in de avond en op de vroege morgen kleurt de lucht van de zonnestralen. Er was weinig winter dit jaar, althans wel diep maar niet lang. Dus levert dat maar een handvol sneeuw op om een vuist te maken en een tweetal pagina’s te vullen met ijspret. Dan luiden de sneeuwklokjes alweer en doen de pas uit winterslaap geraakte bijen zich te goed aan de krokussen. Opnieuw gaat de natuur open en komt tot bloei. De cyclus van het leven. Op dag 365 sluit Elvira Werkman de serie af in schemer, in afwachting van een nieuw jaar – benieuwd naar wat komen gaat.
Het is een Engelstalige uitgave, The Corona Walks. Gesteld in deze wereldtaal staat de natuur gezien door de ogen en de lens van Werkman open voor iedereen. De taal van de natuur is ook universeel en spreekt een ieder aan, eigenlijk zonder woorden. De natuur gaat zonder opgeven almaar door. Trekt zich niets aan van de huidige pandemie. Het groeit en bloeit net als voorgaande jaren en zal dit na deze blijven doen.
In de voetsporen van …
Juist nu hebben we daar meer behoefte aan, denkt Werkman. Juist nu het sociale contact tot een nulpunt dreigt te zakken zoeken wij het contact met de natuur. Massaal trekken we de bossen en velden in. Met dit boek volg ik de voetsporen van Elvira Werkman, stap over het door haar gebaande pad. Steeds hetzelfde pad dat iedere dag anders oogt. Zo is dit het verhaal van de voortgaande tijd, de verandering is gesneden uit die tijd en afgedrukt in deze fotowandeling.
Bijna lijkt het gedroomd, deze natuur. Maar het is een werkelijk leven, buiten in de open lucht. Tijd is een menselijk begrip, vindt Werkman. Het is vloeibaar en ongrijpbaar, maar toch probeert ze het te vangen en gevangen te houden in dit boek. Maar alle foto’s op een rij toont toch de tijd die voortgaat, niet te stoppen is, de seizoenen die elkaar opvolgen. De natuur gaat door, ook zonder de mens. Want de natuur heeft geen mensen nodig, is ze soms liever kwijt dan rijk. Mensen hebben de natuur echter nodig, maar richten er soms teveel schade in en aan. Wij zijn onderdeel van de natuur, maar denken maar al te vaak erboven te staan, de baas erover te kunnen spelen. Met de natuur te kunnen doen wat we willen, totdat diezelfde natuur hard terugslaat.
Werkman is fotograaf, schrijver en journalist. Het werken werd haar het afgelopen jaar meer dan eens onmogelijk gemaakt door bekende reden. Daarom dwong ze zichzelf iedere dag te wandelen om de zinnen te verzetten. Ook wanneer het weer slecht was en ze zichzelf minder goed voelde. Ze ging. En het deed haar goed, getuige de vele prachtige foto’s die ze meebracht van haar tochten. Vooral doordat het model waarvan ze iedere dag een foto nam uit zichzelf al veel schoonheid heeft. Daardoor kan iedere plaat van elke omgeving nooit minder goed zijn. De foto lukt altijd! Want het is de kunst van de natuur, en die smaakt altijd naar meer. Al is het abstract, expressief of impressionistisch, het is altijd van een werkelijke schoonheid. Ik wandel graag met Elvira mee.
The Corona Walks, 365 days noticing the art of nature. Fotografie Elvira Werkman, uitgave in eigen beheer, 2021.
Geef een reactie