Wild South van Martin Schäfer is meer dan een reisgids. Het verscheen een aantal jaren geleden bij dORIZON Media, een uitgeverij met de focus op de reisbranche. De portretten van het zuiden van de Verenigde Staten is een naslagwerk voor de liefhebber, maar zeker ook een uitnodiging voor de beginnende backpacker eens langs te gaan in Louisiana, Mississippi, Alabama en Tennessee. Tijdens de rondreis portretteert Schäfer steden, plaatsen, mannen en vrouwen in de Deep South van de USA. Bij iedere plek vertelt hij een verhaal van de geschiedenis en illustreert zijn wervende teksten met beeldende foto’s. Prachtige platen die het boek alleen maar meer aantrekkelijk maken.
Het hart van auteur Martin Schäfer ligt in dat diepe zuiden. Hij beziet het wonderschone land van katoen, magnolia’s en Spanish moss zover het oog reikt met een roze zonnebril. “Daar waar schommelstoelen kraken en ijsblokjes tinkelen in de schaduw van verweerde veranda’s, terwijl de zon langzaam in Ol’ Man River verdrinkt.” Maar het is niet alleen rozengeur en maneschijn, de schrijver schrijft ook over de zwarte bladzijden van de streek. “Geluk en verdriet liggen hier al vanaf het begin zo dicht bij elkaar, dat ze elkaar continu kunnen ruiken.”
De bakermat van de country
Voor een belangrijk deel gaat Wild South over muziek. Nashville, de bakermat van de country, waar sterren stralen en legendes ontstaan. Wil je als countrymuzikant serieus genomen worden dan zal je toch eens in je leven een plaat moeten hebben opgenomen in de studio’s van Tennessee. Daarom toog onze eigen Ilse de Lange ook naar daar. En natuurlijk is de staat ook berucht om niemand minder dan Elvis Presley, die er op Graceland domicilie hield. En dan de bluegrassmuziek uit Kentucky, ook vermaard om het drankje bourbon en de boksgigant Muhammad Ali. Stax Records uit Memphis schonk de wereld legendes als Otis Redding, Sam & Dave en Isaac Hayes.
Reisverslag
Voor wie ooit ook die zuidelijke staten eens heeft bezocht is het boek een déjà vu, een feest van herkenning. Schäfer is diep in het verleden gedoken en zet daar het heden tegenaan, het actuele vandaag zoals de toerist van nu deze aantreft. De foto’s daarbij spreken boekdelen, zoals hierboven beschreven. De kleurige platen beschrijven in stemmige beelden de al even kleurige straten en de fleurige bewoners, de weelderige natuur en de afgebladderde schoonheid. Want het droombeeld heeft natuurlijk scheurtjes en barstjes in het glazuur. Door de muziek kan de mens veel leed en armoede van zich afzingen, zoals in de blues – het genre bij uitstek van de zwarte slaaf hard werkend op het land. En eigenlijk geeft dat beeld ook weer een te rooskleurig inzicht in de geschiedenis. De zwarte hoofdstukken in de historie van Amerika klinken nog door in de huidige geschiedschrijving. Schäfer gaat dit in zijn boek dan ook niet uit de weg, het is niet alleen het vermarkten van ligging en service, prijsklasse en accommodatie. Het is veel meer een reisverslag over wegen en steden, natuur en bevolking van het zuiden van de Verenigde Staten.
Wild South is wel een reis door de staten, langs stoffige wegen en opgedofte dorpen, maar het geeft een duidelijk inzicht wat er schuilgaat achter reclamelichten en fel beschilderde gevelwanden. Martin Luther King heeft er zijn sporen getrokken over de weg naar Selma in Alabama, en heeft de dood niet opgezocht maar wel gevonden in Memphis. Het balkon waar hij werd vermoord is nu een soort van museum geworden: opdat we niet vergeten. En niet alleen de zwarte bevolking is een bron van waaruit muziek en literatuur ontstaat, ook de oorspronkelijke bewoners van het continent zijn niet vergeten. De Tennessee Trail of Tears herinnert aan het feit dat meer dan 16 duizend indianen in 1838 met bruut geweld uit hun huizen werden gesleurd en richting Oklahoma gedreven. Vele van hen zijn nooit in dat nieuwe leefgebied aangekomen. Make America great again? Over wiens ruggen. En dan is er nog New Orleans, getekend door de orkaan Katrina. De stad is bruisend, vol van hoop en levensvreugde. Waar architectuurfans zich kunnen vergapen aan verfijnde gietijzeren balkons. Muziekliefhebbers staan er om de 50 meter stil bij weer een ander straatbandje. Het French Quarter ademt de sfeer die ik zag in Disney Village. De karikatuur van Amerika blijkt werkelijkheid.
Wild South van Martin Schäfer is reisliteratuur. Thuis in mijn luie stoel rijd ik mee met hem op de achterbank van zijn Amerikaanse slee, een Studebaker, Buick of Lincoln. Ik laat me in zijn woorden meevoeren naar het borrelende en schuimende zuiden van Noord-Amerika. Naar de plekken waar de tijd lijkt te hebben stil gestaan. Het gezapige en goede leven van weleer, toen alles nog in de laagste versnelling ging, lijkt in de verhalen en op de afbeeldingen voort te leven. Maar er is meer achter deze façade. Bij de onderdrukking en treurigheid, verval en armoede, wordt de toerist meestal keurig weg gehouden. Maar Schäfer belicht het juist wel, want het is onderdeel van toen en maakt deel uit van nu. De zwarte bladzijden kun je wel uit het boek scheuren, maar ze blijven altijd het zijn van een land dan wel staat uitmaken.
Wild South, portretten van het Zuiden van de Verenigde Staten, Martin Schäfer. Uitgave dORIZON Media, 2017.
Geef een reactie