Bijna was ik het vergeten. Hoe leuk ik het vind post te krijgen, door de brievenbus, op de deurmat. Want “een kaartje, kleine moeite, groot plezier”. En een brief in handschrift geeft een groot genot. Te laks ben ik zelf geworden, die kleine moeite kost me al te veel. Via internet maak en verstuur ik dan nog weleens iets, een ecard of een email. Maar verder komt het nauwelijks meer. En, wie de bal niet kaatst hoeft ’m ook niet terug te verwachten.
Het project “see things in perspective” van het International Print Mail Art Project is daarom zo bijzonder. Omdat het niet meer de gewoonste zaak van de wereld is om via de post kaartjes te versturen. De Stichting Grafein vroeg kunstenaars van hier en de landen van ver om een werk te maken in een grafische techniek op briefkaartformaat en deze naar Purmerend te sturen, want daar is de stichting gevestigd.
En postzak vol kunstkaarten
Grafein initieert, faciliteert en participeert in grafiekprojecten in binnen- en buitenland. Om grafiek als belangrijke hedendaagse kunstvorm met een eigen beeldtaal en geschiedenis in het middelpunt van de belangstelling te zetten en te houden. Aan het kaartinitiatief onder de IPMAP vlag gaven welgeteld 286 kunstenaars uit 33 landen gehoor. Vanuit alle windstreken vielen de kaartjes bij Grafein op de mat. Een postzak vol. Kunstkaarten versturen via fysieke post is daarom zo handig, omdat juist dit medium gericht is op het verzenden van kleinschalige werken.
Al deze gestuurde kaarten staan afgedrukt op de pagina’s van de catalogus bij een in de tijd korte tentoonstelling. Een kaartenboek dus, een atlas die kunst van overal laat zien. Het is interessant te constateren op welke verschillende manieren, technieken en in diverse stijlen de kunstenaars te werk zijn gegaan in de beperkte afmeting van 10 bij 15 centimeter. De technieken waarvan een afdruk kan worden gemaakt zijn gebruikt, van ets tot houtgravure en van steendruk tot digitale print. Er zijn middelen samengevoegd, zoals collage, tekening, aquarel, stempeling en borduurwerk. Een bont geheel met als doel mensen te inspireren, en plekken en ideeën te verbinden, door kunst in deze tijd van lockdown en isolatie.
Postzegels geplakt, stempels gezet
Een eerste expositie van de verzameling kaarten loopt op dit moment bij atelier grafisch collectief Thoets in Amsterdam. Het is bijzonder te zien hoe de denkbeelden, indrukken en gedachten van over de hele wereld samen komen in dit project. Op welke manieren er uitdrukking is gegeven aan de tijd van nu. Wat het met de kunstenaars heeft gedaan in de beperkingen waarin de meeste van hen maandenlang hebben moeten werken. Ik kan me voorstellen dat het voor de initiatiefnemers spannend moet zijn geweest wat en of er iets door de oproep op het kleed zou komen. Iedere dag opnieuw bracht de post een nieuwe zending door de deur. Steeds weer zullen ze verbaasd geweest zijn in welke vorm en naar welk idee de kaart is samengesteld.
De kaarten tonen sporen van de reis die is gemaakt voordat het in Purmerend op de mat viel. Postzegels geplakt, stempels gezet, kreukjes en scheurtjes door het vervoer, omgevouwen hoekjes, ezelsoren. Iedere kaart neemt mij mee naar het begin van de reis van idee naar beeldtaal. De kunstenaar communiceert met mij op zijn of haar eigen unieke manier. Het beeld komt over, de taal wordt gesproken. Ook al is de maker van Argentinië of Thailand, woont hij of zij in Mexico of Japan. Of gewoon om de hoek in Nederland, Duitsland of België. De kunst kent geen landsgrenzen en taalbarrières. Kunst is universeel, van alle tijden en van iedere plek.
Door de catalogus kan ik nog eens bladeren om de diversiteit aan uitdrukkingen te bekijken. De kaarten zijn niet op ware grootte afgedrukt, maar zodanig verkleind dat er vijf stuks op de A4-formaat pagina passen. Groot genoeg om een juist beeld te krijgen. Het is een imposante onderneming. Bezienswaardig, aantrekkelijk en fascinerend. Het geeft een goed gevoel, nauwelijks met woorden uit te drukken. Niet iedere uiting heeft voldoende woorden die mij aanspreken. Maar er valt zoveel te zien dat er genoeg aanknopingspunten zijn het boek te ‘lezen’. Ik kan daarom uren turen op de verschillende inzendingen.
Uit hun isolement gebroken
Ik ervaar ook hoe de kunstenaars de tijd waarin we nu leven in perspectief zien. Ieder met de eigen invalshoek, maar alle op hetzelfde standpunt. Het onderwerp is dezelfde, de uitwerking kent 286 verschillende uitdrukkingen. Opwindend te zien wat het van over de hele wereld met de mensen doet, deze pandemie en de gevolgen daarvan. Het zijn geen depressieve gedachten, maar juist heel vrolijke en inspirerende invallen. Lichtpunten, want het blijft niet duister aan het eind van deze tunnel.
Met deze kunstvorm breken de kunstenaars uit hun isolement. Het kaartenboek is een groet naar de wereld. Maar de kunst is niet aan land of streek gebonden. Aan deze kaartkunst herken ik niet de landsgrenzen, de cultuur van de omgeving. Er zijn er wel die gebonden zijn, maar de meeste voelen zich vrij om verder te kijken dan hun neus lang is. Het is niet zo dat de lage landen alleen het landschap laten zien of de hoge landen bergen en fjorden, dat het realisme uit de USA komt of het abstracte van Spanje. Geen volkskunst enkel uit India of van Japan. Alles loopt door elkaar en grijpt ineen. Illustraties bij een onwerkelijk werkelijk jaar.
De kunst van die kunstenaars in deze vorm geeft optimisme, het straalt levenslust, het brengt een glimlach op mijn gezicht. Deze catalogus is een naslagwerk vol herinneringen. De herinnering dat het virus ook goede dingen heeft gebracht. Nieuwe ideeën, die werken als smeerolie bij vastgeroeste gedachten. Er zijn initiatieven gekomen om in beperking te kunnen blijven samenzijn, al is het op afstand en zonder elkaar de hand te schudden. In dit project komt dat samen. Kunst verbindt!
Catalogus en expositie “see things in perspective” van International Print Mail Art Project 2021. Werk van 286 kunstenaars uit 33 landen. Catalogus uitgegeven door Stichting Grafein. Kaarten te zien bij Atelier Grafisch Collectief Thoets, Haparandadam 7, Studio 8b in Amsterdam tot en met 6 juni 2021.
Geef een reactie