Ze zou graag in zijn hoofd zitten. Of beter nog, met hem in zijn hoofd. Om samen te kunnen beleven wat hij doormaakt, als vader en dochter. Samen herinneringen te laten ontstaan, omdat van veel afscheid genomen moet worden. Een jaar lang maakte Monique Vogelsang, elke week na een wandeling, een fotoportret van haar vader Wim. Hij heeft alzheimer en ze wilde de veranderingen in zijn ‘zijn’ vastleggen. Deze registratie is nu te zien in een diareeks bij melklokaal, op de verdieping in TANK.
Afwezige ogen
Het is een emotioneel document. Als bezoeker van de ruimte beschouw ik de man die zichzelf allang niet meer herkent. Ik herken in de trekken wel de oude Wim, de pottenbakker, de musicus. Zijn blik staat vaak op oneindig. Wat speelt er achter die afwezige ogen. Wat gaat er in hem om, wat denkt hij, wat voelt hij. Zelden staat het gezicht op serieus, meestal is er de humor in de mimiek. Want hij herkent zijn dochter in de fotograaf. En trekt een grimas, hij ziet de lol in van het contact. Achter de glimlach gaat echter een trieste man schuil. Op het laatst wordt die lach bijna een grimlach.
Mentaal landschap
Dochter Monique probeert door te dringen tot de essentie van haar vader Wim. Zij wil zijn gelaatsuitdrukking en lichaamstaal lezen om hem te kunnen begrijpen en helpen door de wereld te navigeren. “Zo werd de reeks van 52 portretten een soort cartografie van gevoelens, een mentaal landschap”, schrijft ze daarover. “Sensaties, waarnemingen en herinneringen zijn belangrijke onderdelen van de puzzel van het bewustzijn.” Met de presentatie gaat de dochter terug in de tijd van haar vader. De cadans van de diaprojector is als een hartslag. De hartslag van dat leven.
Model van de geest
En in de ruimte ernaast, de eigenlijke TANK van melklokaal, ligt een wit hoofd. Een stalen frame omwonden met wit golfkarton. Waar de oren zitten kleeft groen gaas en grijze watten tegen de blanke vorm. Verzamelde alledaagse materialen die symbool staan voor verdriet, slijtage en bescherming. Het is een model van de geest, waar zij zelf in kan kruipen. Op de van die actie gemaakte foto’s zie ik een kopvoeter zoals kinderen die tekenen. De grote kop slokt bijna het hele figuur op. Zo is de dochter in het hoofd van vader gekropen. Want tijdens de wandelingen en de fotosessies heeft die vader deze dochter daadwerkelijk, voor een deel, meegenomen in zijn hoofd. Een waardevolle registratie, derhalve.
Ordening uit elkaar getrokken
Helemaal in beslag genomen door deze emotionele presentatie loop ik nietsvermoedend de andere ruimte op deze verdieping in, ROOM. Door een kort luid geraas en gepiep van draad over metaal sta ik met mijn beide benen weer op de krakende grond. In Grids heeft kunstenaar Art van Triest de menselijke neiging om onze fundamentele angst en onzekerheid te bezweren met ordening en systeem centraal gezet. We willen controle hebben en houden over ons leven, de maatschappij. Daarom stoppen we alles in vakjes en ontlenen houvast aan hokjes. Deze stapelingen om de werkelijkheid in te kaderen geeft ons de illusie van controle. Want natuurlijk laat niets zich in een stramien duwen, laat weinig zich categoriseren en structureren. Van Triest laat dat zien door metalen lijnen van draaddozen te vervormen. De ordening wordt uit elkaar getrokken. Of een houten structuur krijgt brandschade, omdat niet achter iedere wolk de zon schijnt. Het beheersen is een farce, onecht, kunstmatig gemaakt. Het latwerk in het centrum van de ruimte kan zich vervormen en hervormen. Dat gebeurt mechanisch met intervallen. Een automatische performance. Loop ik rond en de ruimte weer uit, tref ik op een voetstuk een raster aan waartegen een bijl geleund staat. Als monument voor het waanbeeld van de krampachtige beheersing der dingen.
Presentatie “In your head” van Monique Vogelsang en “Grids” van Art van Triest bij melklokaal, Heremaweg 20-1 in Heerenveen. Tot en met 11 juli 2021.
Geef een reactie