Naast de minder tot de verbeelding sprekende organisatorische werkzaamheden lijkt het inrichten van tentoonstellingen voor een directeur/conservator van een museum me een prachtige opdracht. Natuurlijk moet de politiek op gezette tijden worden bespeeld om subsidie los te krijgen, dat is belangrijk. Maar voor het reilen en zeilen van voor de museumbezoekers interessante uitstallingen is de manier van presenteren toch de essentie van het werk. Ook het bezoeken van kunstenaars in hun werksfeer is een fraaie taak, het uitzoeken van kunst in het atelier om in het museum te tonen. Dan let je op mogelijke overeenkomsten, leg je relaties met werken die al in de collectie zitten. Of laat een kunstenaar zien die spoort met en aan de doelstelling van het museum. Maar ook komt er werk op het pad die zo tegengesteld is aan wat normaal wordt getoond, maar wel uitstekend past binnen de muren en de gestelde kaders.
Van nabij mocht ik een en ander ervaren en meemaken als collectiebeheerder en projectmanager van Museum Belvédère. Bij de nieuwe inrichting van bijvoorbeeld een kabinet worden werken uit de collectie aan elkaar gekoppeld, geschakeld, verbonden, samengebracht tot een compositorisch klinkend geheel. Dat is een proces van zoeken, kijken, uitzetten en ophangen. Wat past, en welk werk valt buiten de relatie. Het kan dat in je hoofd bepaalde dingen heel goed samengaan, je ziet de relatie zo voor ogen en neemt de werken blindelings uit het depot. Maar wanneer het dan langs de wanden staat en hangt blijkt het opeens minder daadkrachtig en nauwelijks treffend. Dan is het handig wanneer je kunt putten uit de portfolio van eens bezochte kunstenaars, omdat je toen en daar in die ateliers ook al in gedachten verbanden hebt gelegd.
Koppelen en schakelen
Het kabinet dat Han Steenbruggen in de westvleugel van Museum Belvédère heeft ingericht met werk van onder meer Sjoerd de Vries, Jonas Snijder en Jan Snijder is zo’n voorbeeld van koppelen en schakelen. Hoewel enigszins aan elkaar verschillend sluiten de landschap elementen van deze kunstenaars naadloos op elkaar aan in sfeer en uitstraling. De “Dongeradelen en Ferweradelen”, een samengestelde collage in een zogenaamde wolk – pastel op papier, van Jonas Snijder. Het correspondeert met de “Deelen”, gemengde techniek in gelaagd karton, van Sjoerd de Vries. De omgeving is er anders, maar de stemming waarin het staat opgetekend klopt met elkaar. Beide kunstenaars laten hun gedachten over het landschap gaan op locatie, wanneer ze daar zijn tussen de weilanden en langs de rietkragen. Ze werken naar de waarneming, en plein-air of in het atelier. Een verbinding wordt gelegd tussen ervaring en weergave. Wat zij in de geest hebben opgeslagen krijgt beeld en beeltenis op papier.
“L’Hourdel” en “Strânljocht”, eitempera op doek, van Jan Snijder sluit daar in stemming op aan. De kleine haven aan de Somme en het schemerige licht op het strand zijn abstracte vertalingen van de subjectieve waarneming op die plek. Het is een persoonlijk terugkijken naar die plaats, de herinnering aan en van die omgeving. Verder zie ik een even stemmige verbeelding van de haven van Harlingen. Liesbeth Meerding schilderde het met olieverf op paneel. De zichtbare werkelijkheid is haar uitgangspunt, maar daaraan houdt ze niet vast. Ze brengt sfeer en suggestie in los geschilderde werken. Het straalt van de drager, in gedachten hoor ik het water klotsen tegen de boeg van het schip. Zo een beeld roept zij op, het vertalen van de realiteit in een niet bestaande maar wel tastbare werkelijkheid. Het is wat de hiervoor genoemde kunstenaars ook doen, ieder op de eigen wijze en in de persoonlijke stijl. Het loslaten van de werkelijkheid om er een individuele invulling aan te geven. Die eigenheid schept een vertrouwd beeld waarmee ik verder kan, een voorstelling waartegen ik mijn interpretatie kan zetten.
Het kabinet wordt vervolmaakt met een installatie van Ids Willemsma. Zijn “Wynwek” of Windwak – kruiend ijs van gesmeed ijzer is onlangs toegevoegd aan de collectie van het museum. Het schijnen tegen elkaar geschoven en aaneen geplakte ijzers van oude schaatsen. De losse elementen schuiven tegen elkaar, stuwen en duwen. Er ontstaat een golfbeweging, een verhoogde structuur. Een abstracte vertaling van een natuurverschijnsel. Een eigen uitwerking van de realiteit. Gezien, opgeslagen en in beeld gebracht.
Zo werken de kunstenaars in dit kabinet naar de realiteit, maar maken er hun eigen wereld van. Steenbruggen zag de overeenkomsten, kon relaties leggen en maakte er deze persoonlijke scène van. Je ziet er de hand van de meester in, wanneer je een frequent bezoeker van dit museum bent. De manier van opstellen en inrichten heeft een signering in persona.
Kabinetpresentatie bij Museum Belvédère, Oranje Nassaulaan 12 in Heerenveen/Oranjewoud. Tot en met 26 september 2021.
Geef een reactie