Het zal kunnen doorgaan als het treden in de voetsporen ofwel gaan op de gebaande weg, als die van de kunstenaarsgroep De Stijl. Een soort van Stijl 3.0, horizontaal-verticale composities, strak en zuiver. Maar ik vind geen Mondriaan en Van Doesburg in het werk van Tineke Porck, of het zou het gebruik van de primaire kleuren naast zwart en wit moeten zijn in de lijnen en het vlakkenspel. Ik zie er meer een verfijning van het constructivisme van bijvoorbeeld Siep van den Berg in. Abstract werk dat dan weer schuurt tegen de nul-beweging, de zero kunst, maar speelser is. Concreet en grijpbaar, tastbaar hoewel het een wissel trekt op de geest. Abstract werk beschouw je niet zomaar, terwijl het ook niet simpelweg kan ontstaan. Er gaat voor kijker en maker een periode van conformeren aan vooraf. Wennen aan het beeld, groeien naar een enkelvoudig verbeelden.
Leemtes werken mee in het resultaat
Langs elkaar schuivende vlakken, shifts noemt ze die zelf, waarbij lijnstukken als lassen lijmen en de vierkanten bijeen en uit elkaar houden. Want Porck gebruikt geen cirkels en driehoeken als afleiding. Een regelmatige herhaling van het vierkant in eendere verhouding met dezelfde grootte, dat is wat het is. Rechtop staand, maar ook wel gekanteld waardoor een dynamische compositie ontstaan is. Alsof het zich snel wil voort bewegen langs de wanden van Kunstlokaal No.8 waar het werk op dit moment te zien is. De lijnen worden onderbroken, zijn korter dan de zijden van het vierkant, waardoor er gaten vallen. De leemtes werken mee in het resultaat. Zijn opvallend aanwezig en even belangrijk als de dichte delen. In de restruimten ontdek ik de derde dimensie van het vlakke object. De schaduw die het op de wand laat vallen kleurt het werk figuratief, maakt het tot reliëf. Het beeld krijgt volume en body.
De doeken en panelen zijn in een enkele olieverf kleur geschilderd, geheel in stijl van de genoemde nul-kunst. Monochromie en herhaling, ritme en regelmaat. Ik zie het terug in het klare beeld van Porck, het zuivere vierkant en de scherpe lijn. De heldere kleuren en de begrijpelijk vormgeving. Een basis, een thema om op te variëren. De kunstenaar doet dat veelvuldig en grondig. Ieder experiment met verbinding, ruimte en structuur heeft een sprekende uitkomst. De vlakken zijn in contact met elkaar, spreken eenzelfde beeldtaal en zijn homogeen als groep. Met een eenduidige kleur, monotoon, slechts het lijnenspel kan afwijken in tint. Dan wanneer deze meegaan in de tint van de vierkanten, maakt de schaduw in het spel er een ongelijksoortig beeld van.
Abstract duidelijke objecten
Het is een speurtocht, een onderzoek naar hoe ruimten en structuren op elkaar inwerken. Samengaan of elkaar schijnbaar tegenstaan. Wat is het effect van verschuiving van overeenkomstige vormelementen. Wat is de rol van kleur daarbij. Ieder object vormt een andere ruimte, doordat de elementen schuiven en tijdens het scheppen een werkbare leegte laten ontstaan. Het is plussen en minnen.
Zo helder en in eenvoud veelvormig als het werk van Tineke Porck is, zo krachtig en bescheiden van vorm zijn de beelden van Ada van Wonderen. Abstract duidelijke objecten gevormd uit Belgisch hardsteen, marmer of albast. In naar verhouding geringe afmeting monumentale werken. Het hoekige blok op plompe poten laat het innerlijk van de steen zien, de ziel. Eenvoudig van vormgeving, maar energiek in uitstraling. Bescheiden spreekt het duidelijk aan. Ondubbelzinnig.
In de uitgave “Niet van steen” van Ada van Wonderen lees ik klaar en helder wat de kern is, namelijk de werkelijkheid: “Steen is concreet, is werkelijkheid. / Er is al iets, voor ik begin met vormgeven. / Elk stuk steen is uniek, vóór mijn ingrepen en erna. / / De steen en mijn werkelijkheid. / Hoe gaan ze zich tot elkaar verhouden? / Daar draait het om.”
Zo oud als Methusalem
Uit een brok onregelmatig materiaal houwt Van Wonderen een vierzijdige kubus. Legt de inhoud van de steen bloot, pelt de schil af. Vervolgens is de huid bewerkt met de beitel om er een vegetatief lijnenspel in te krassen. Een meanderende levensstroom. Geplatte arceringen, schilvers materie. Het zijn haar persoonlijke sporen die ze achterlaat in het gepantserde vel van de tijd. Het schijnt zo te horen, lijkt aldus te bestaan, want de inkervingen volgen indrukken en afdrukken van het tijdsverloop die de steen ooit heeft ondergaan. De steen is zo oud als Methusalem, heeft vele eeuwen doorstaan en een lange evolutie achter de rug waarin ze nauwelijks van uiterlijk is veranderd. Van Wonderen neemt die schepping nu over, maar doet de steen wat betreft karakter geen geweld aan. De harde aard leeft voort in deze vorm die recht doet aan de materie.
Zo is de balans tussen dit abstracte werk gevonden. Stijlvol hangen de objecten van Tineke Porck, in evenwicht met de beelden van Ada van Wonderen op de sokkels in de ruimte van Kunstlokaal No.8. Een perfecte twee-eenheid. Abstracte kunst die boeit. Concrete kunst, universeel duidelijk. Maar ondanks het non-figuratieve karakter en het absolute beeld, zakelijk en nuchter, maakt het me lyrisch en raakt mijn gevoel er simpel zoek. Het is helder als een nacht bij volle maan. En krachtig als een robuust glas bier. Heerlijk!
Tentoonstelling “helder en krachtig”, werken van Tineke Porck en Ada van Wonderen bij Kunstlokaal No.8, Schoterlandseweg 55 in Jubbega-Schurega. Tot en met 26 september 2021.
Geef een reactie