Als onderdeel van het activiteitenprogramma rond de viering van Jentsje Popma’s honderdste verjaardag heeft hij een kabinet-presentatie bij Museum Belvédère. Een twaalftal schilderijen zijn er gehangen uit de periode 1991 tot 2002. Vooral landschappen, die veelal en plein air zijn ontstaan. In zijn expressieve handschrift geeft hij een eenvoudige maar rake impressie van de omgeving. Strakke kleuren en rechtlijnige vormen om weilanden, dijken, bollenvelden en sloten te verbeelden. Het simpele lijnenspel valt op in de composities van Popma. Gecombineerd met de heldere kleurstelling geeft het een goed beeld van het Hollandse landschap. Monumentaal in vlakverdeling, de wolken staan gebeeldhouwd boven de horizon.
Schoonheid als protest
Ook zijn de luchten wel donker en grauw van tint om een naderend onheil te voorspellen. Want de landschappen uit het penseel van Jentsje Popma lijken ongerept en romantisch, maar ze vragen juist aandacht voor het productielandschap. Het Nederlandse landschap is op grote schaal ingezet voor de productie van voedsel en het ontginnen van grondstoffen. Het landschap moest iets opleveren, economisch ertoe doen. De natuur zelf kreeg minder een kans, de mens drukte zijn stempel. De schoonheid in het werk van Popma kan ik zien als protest. Een aanklacht tegen de uitholling van de natuur door klimaatinvloeden, menselijke bemoeienis en de mechanisatie van de landbouw. Zo zoals Popma het landschap toont was het, maar zal het niet blijven wanneer de mens doorgaat met cultiveren.
In de schilderijen zijn geen mensen te zien of is geen menselijke bedrijvigheid te merken. Hoewel het er natuurlijk in de achtergrond onzichtbaar wel is, want Nederland heeft geen ongerepte natuur meer. Alles is aangelegd. Wel portretteert Popma boerderijen of een boot in de haven, maar er is geen tractor op het land en er staat geen kudde koeien in de wei. Hij raakt de essentie van het landschap. De bollenvelden zijn niet herkenbaar aan de bloem, de kleur ligt als een warme deken over de aarde. Maar door het lijnenspel is het veld als zodanig wel herkenbaar.
Niet oubollig, klassiek of achterhaald
Het werk van Popma zweeft tussen werkelijkheid en abstracte, dus versimpelde, vormgeving. Het gaat hem niet om de plek te duiden, maar om te laten zien hoe het landschap kan zijn. Minder om de herkenbaarheid, meer om de sfeer en de stemming. Zijn gevoel bij het landschap dat hij op mij probeert over te brengen. De liefde en de passie.
Op donderdag 30 september 2021 is Jentsje Popma 100 jaar jong. De eminence grise mag dan een eeuw oud zijn, het werk blijft nog telkens een jonge uitstraling houden. Hoewel Popma nu al een kleine 10 jaar niet meer aan zijn oeuvre werkt, omdat schilderen hem wat betreft lichamelijk handelen niet meer lukt, heeft zijn werk een actuele aanblik gehouden. Het is niet oubollig, klassiek of achterhaald – het straalt een jonge geest uit. Popma is voor jonge kunstenaars ook nu nog een voorbeeld.
Jentsje Popma doneerde zijn atelier in Leeuwarden, zijn schildersmateriaal en zijn kunstwerken in 2015 aan de Stifting Nijkleaster. Deze stichting, die streeft naar een protestants klooster in Jorwerd, brengt het werk van Popma nu weer meer in de belangstelling. Hoewel het altijd wel zichtbaar was, vooral door de monumentale werken in de openbare ruimte en de kerkramen, heeft het eigenlijk nooit die waardering gekregen die het zou moeten hebben. Er is nu een biografisch boek met veel voorbeelden van zijn werk, een tentoonstelling in de Grote Kerk in Leeuwarden, het Fries Museum besteedt aandacht aan zijn werk en er zal binnenkort een verkooptentoonstelling worden gehouden. De veelzijdige Jentsje Popma verdient het om als nestor van de Friese kunstscene in het zonnetje te staan.
Presentatie schilderijen van Jentsje Popma bij Museum Belvédère, Oranje Nassaulaan 12 in Heerenveen/Oranjewoud. Te zien tot en met 5 december 2021.
Geef een reactie