Op een Friese terp staat hij, zo staat geschreven op het tekstbord bij de kleine tentoonstelling van B.C. Epker in één van de kabinetten van Museum Belvédère. Op de terp, in gedachten zie ik de kunstenaar staan met de haren wapperend in de wind, tussen de graven op het kerkhof lopend of langs het erf van een boerderij slenterend. Niet met de voeten in de Bildtse klei, dat niet, maar wel met het hoofd in de wolken, die bezwangerd boven Leeuwarden hangen. Onder zijn schoenzolen voelt Epker 2500 jaar geschiedenis, in de bodem – van prehistorische gebruiksvoorwerpen en Romeinse godenbeeldjes tot Frankische fibula’s, antieke pijpenkoppen en vooroorlogs diggelwurk. Afgegraven vondsten. In zijn houtsneden, afgedrukt zwart op wit papier in welhaast onhandige belijning, verbeeldt hij evenwel geschiedenissen en figuren uit de geschreven historie. Mythologisch, religieus, mondeling overgeleverde volksverhalen. Sagen en legenden. Uitgediepte denkbeelden. Epker zet de historische openbaringen in een ander licht. In het hier en nu, toen en straks. En altijd met een andere lading dan de oorsprong ervan heeft.
Gelaagde tekeningen
De voorstellingen komen op B.C. Epker toe, uitkijkend over het Friese landschap. Ze vallen hem in, komen als vanzelf bij hem op. Maar hij ziet niet de boer op zijn tractor of de kudde koeien in de wei, de dansende kievit of de visser tussen het riet. Epker stelt zich een van de kou bibberende Venus met haar zoontje Eros in ons onbarmhartige klimaat voor. Madame Sabatier, Romulus, Mariechen. Ik zag weleens eerder op een ander moment in een andere tentoonstelling een Frank Zappa of Prince voor de kerk van Engwierum, of bij Voorst. Zij spelen een rol langs sloot en plas, tussen kerk en kroeg. Gelaagde tekeningen, die meer betekenis lijken te hebben dan in eerste oogopslag doet vermoeden. Wat gebeurt daar, wat vertelt de voorstelling. De allegorische afbeeldingen zijn geen abstracte weergaven, maar laten realistische ingevingen zien. Maar wat ik zie is geen waarheid. De emotie, het gevoel is zichtbaar in de constellatie. Het geheel van aangedragen gegevens levert steeds nieuwe waarden op. Andere realiteiten, verschillende werkelijkheden.
Epker zet mij met verve op het verkeerde been. Wanneer ik denk te weten welke betekenis is aangedragen, blijkt er een adder onder het gras te kronkelen en moet ik mijn gedachten herprogrammeren. Gaat het meisje dat de jongen vindt in Found een reanimerende kus aan hem geven of heeft ze hem zojuist gewurgd. Wanneer ik de tekst lees van het lied waarop het beeld is geïnspireerd doorzie ik de plaat: “(…) Toen hij op geblaf van honden, Dagen later werd gevonden, Lag de blanke prins geschonden In het koren zonder fee (…)” Het lied gaat over de meermin Annabelle en een jongen uit de Hof van Eden. Een liefdesgeschiedenis romantisch getoonzet. Ze vonden elkaar in het koren en raakten mekaar daar kwijt. Maar eigenlijk moet je een beeld niet zo ver gaan doorgronden en uitdiepen. Ik moet het idee intuïtief te pakken krijgen.
Het is onduidelijk of de Zeeuwse meisjes een sadomasochistisch spel gaan voeren met een geknevelde Bacchus, maar eerst gaan ze wel even een emmertje water halen. Die Zeeuwse babbelaarsters komen op meerdere sneden voor het voetlicht, als karakteristiek van de Hollandse welvaart. Maria Salomé, één van de drie Maria’s rondom Jezus, is door Epker als een hedendaagse vrouw van vlees en bloed gezet tegen een Bijbels tafereel. De houtsneden zijn zorgvuldig onzorgvuldig uitgewerkt. De figuren hebben een grimas op het gelaat, zijn een karikatuur in een ware wereld. Waar, want ik zie landerijen om een boerderij en een bos met bestaande bomen en een kerk op de terp. Maar de figuren zijn decorstukken in deze voorstellingen. Eigenlijk houdt de grafiek van Epker het midden tussen een cartoon en een klassiek landschap.
De serie die Museum Belvédère toont heet “Dutch Constellations”. Het zijn ontegenzeggelijk Hollandse taferelen, althans spelen de configuraties zich af op een Nederlands toneel. De bezoeker zij echter gewaarschuwd, want de beschrijvingen van de werken op het tekstbord kloppen niet met de gehangen afbeeldingen. Ook dat, deze tekst, zet mij net als het beeld dat doet op een verkeerd been. Hinkend zoek ik mijn weg door het kabinet. Gefascineerd evenwel, kijk ik mijn ogen uit en gaan de gedachten met me op de loop.
Kabinetpresentatie “Dutch Constellations”, houtdrukken van B.C. Epker bij Museum Belvédère. Oranje Nassaulaan 12 in Heerenveen/Oranjewoud. Tot en met 5 december 2021.
Geef een reactie