Roland Sohier bedekt zijn glimlach met een grimlach

Nadat hij me mijn huisadres had gevraagd en gekregen, zat er na een paar dagen een gevulde envelop in mijn brievenbus.

Roland Sohier had mij zijn 5^e magazine gestuurd, in eigen beheer uitgegeven. Met de aanmatigende titel “schilderijen die je gezien moet hebben” laat hij, in de full-colour op A4 formaat glanzend papier gedrukte brochure, zijn meest recente teken- en schilderwerk zien. Maar de uitgave is meer dan een folder, het heeft veel weg van een portfolio: kijk eens waar ik dit jaar mee bezig ben geweest, wat ik heb gemaakt in quarantaine. Want ja, Roland mocht nergens heen van hoger hand. Moest thuis zijn werk maken en kon nergens buiten de deur inspiratie opdoen. Zoals wij allen.

De schilderijen die ik gezien moet hebben vind ik terug op de website van kunstenaar Sohier. Want het boekwerkje nodigt op zichzelf bijzonder uit deze pagina’s op internet op te zoeken en te bekijken. Het werk is dusdanig specifiek dat ik er meer van wil zien. Op www.rolandsohier.nl vind ik meer tekeningen die er toe doen. Hij heeft er geen zoete broodjes gebakken of doekjes voor het bloeden uitgedeeld, zoals Roland het zelf omschrijft. “Zonder letterlijk te willen zijn ademen deze werken de sfeer van de actualiteit. Met een gevoel van urgentie verhalen ze over dreigend ongemak en onrust in tijden van verwarring.” In de kunst legt hij voor zichzelf de lat hoog.

De menselijke toestand

Sohier is klaarblijkelijk vooral bezig met beweging. Het lenige lichaam, het gaande gestel, de roerende romp. Hij laat zijn licht schijnen op de menselijke toestand. In zijn werk volgen gebeurtenissen elkaar op in eenzelfde beeld. Terwijl het ongeklede model zeer traag beweegt op uiterst langzame muziek, een soort van passacaglia of chaconne, zodat de kunstenaar iedere move moeiteloos kan pakken. De tekeningen die daaruit ontstaan hebben veel van door softenon of sirenomelie vervormde lichamen. Een veelvoudige Siamese tweeling. Maar niets is wat het lijkt. De tekeningen zijn ingenieus opgebouwd, elke lijn loopt daar waar het anatomisch hoort. Enkel lopen de veelheid aan ledematen en rompen op hetzelfde vlak over en door elkaar, er is geen voorgrond en geen achtergrond, geen perspectief – alles is even belangrijk. Zo ontstaan schakelingen en stapelingen van naakte lichamen, die op zichzelf een abstract beeld tot stand brengen.

In de coronatijd kan Sohier de modellen niet thuis ontvangen, dus is de oplossing een zoom-verbinding tot stand te brengen. Het model thuis voor de camera, Roland in zijn atelier achter het beeldscherm. Zo kan de kunstenaar verder met zijn serie tekeningen naar bewegend model. Deze staan veelal aan de basis van schilderijen waarin het besef van vergankelijkheid onderwerp is. Want schrijft hij “2021 laveert tussen vrolijke wanhoop en wanhopige vrolijkheid”. De humor is rijkelijk aanwezig in zijn werk, maar meestal is het een lach van een boer die kiespijn heeft. De grimlach boven de glimlach.

Bewegende modellen

In het pamflet vind ik voldoende voorbeelden van dat werken naar bewegend model, gegoten in verschillende thema’s. Het maakt de kunst van Sohier tot een bijzonderheid. Met een dynamische kijk op het leven. Maar ook op de dood, de sterfelijkheid, het tijdelijke. Sohier maakt een vluchtige momentopname van het leven in zijn bewegende modellen. Hoewel ze traag bewegen, is het de blik van die ene tel, die enkele maat, deze minuut. De minutenwals van het bestaan. De dood is dan weer wel monumentaal aanwezig. Als een geprepareerd zenuwstelsel, een 13^e eeuws menselijk skelet of het geraamte van de hedendaagse homo sapiens.

Beeldend in beweging, vooral wanneer de schilderingen plekken krijgen waar de dynamiek terecht tot uiting komt. Zoals het vierluik “Ratatata”, waarin een viertal tot op het bot afgeknaagde modellen een macabere dans uitvoeren. Een toonloos muziekstuk met het geluid van klepperende, kletterende knekels langs een trap. In brons gegoten komen de tekeningen driedimensionaal tot leven. Ik zal toch eens Slochteren bezoeken om daar de beeldengroep “Hoeden en Petten” in de ruimte te bezoeken. Voelen aan het werk van Sohier. Erop zitten, ertegen aan leunen. Eén zijn met zijn moment. 

Een kijkje in de keuken van gedachte tot wording is het ontstaan van “De bewering”, die in een korte fotoreeks in het blad staat. Het begint als een krabbel, het wordt een tekening met effecten van een collage, omgezet in een droge naald ets, waarna het een veelkleurig schilderij wordt. Weer later komt het terecht op een kamerscherm en is het in een driedelig kunstwerk gevat. En wat is dan die bewering, vraag ik mij af. Het menselijk schoolskelet of het geraamte van een clown, wie is die mens? Ik denk de laatste, de mens Roland Sohier. De serieuze pierrot in de kunst. De nar, de grappenmaker die het leven belachelijk maakt. Het leven doorgrondt en mij voor de gek houdt. Ongestraft ingaan tegen heersende opvattingen, de kunstenaar.

Schilderijen die je gezien moet hebben, Roland Sohier. Eigen uitgave, najaar 2021.