Elke keer staat men bij Kunstlokaal No.8 voor een vraagstuk. Maar eigenlijk is het een retorische vraag die de inrichters van weer een nieuwe tentoonstelling aldaar zich stellen. Het antwoord hoeft niet gegeven te worden, deze stelt zich gaandeweg samen, de woorden vormen zich vanzelf. Want ergens in een expositie elders is ooit werk gezien, en op een andere plek is eerder ongeziene kunst gespot. Achter de laptop wordt gegoogled op naam en toenaam, kunstenaars zijn opgezocht in hun ateliers. En uit die veelheid aan informatie springt altijd wel een tweetal naar voren, die zich in hun werk aan elkaar verbinden of althans aanvullen. Het plaatje is voor de inrichters compleet, terwijl de ene kunstenaar de ander niet kent en de werken op het oog met elkaar vloeken. Kunstlokaal No.8 mengt juist die tegenstellingen tot een esthetisch en stijlvol geheel. En altijd past het, nergens en nooit wordt de plank mis geslagen. Het is een fingerspitzengefühl, ze hebben het in hun vingertoppen daar in Jubbega.
Ook deze keer lijken de getoonde werken met elkaar in tegenstelling. Maar juist trekt de één de ander aan als in een magnetisch veld. Want hoe kunnen de portretten van Sari Piek en de patronen van Herman van de Poll versmelten. Dat is in eerste instantie door het kleurgebruik. Het gebruikte palet komt overeen en valt daardoor te combineren. Maar ook zijn de meer dan levensgroot afgebeelde gezichten door Piek, hoewel met een realistisch uiterlijk, abstracte werken. Terwijl de velden van Van de Poll in de abstracte weergave beelden naar de werkelijkheid zijn. Dus op het eerste gezicht vult het elkaar van de ene kant gezien aan, in kleurwaarde het schijnbaar realisme van Piek met de blijkbare abstractie van Van de Poll. Maar bij nader inzien, een daaraan tegengestelde denkwijze beschouwend, is de vertaling van de werkelijkheid eenstemmig. En is de benadering van een abstract beeld eenduidig.
In verf gebeeldhouwde figuratie
Sari Piek merkt in de menigte karakteristieke gezichten op. In het voorbijgaan ziet zij opeens een gelaat dat om een schilderij vraagt. Een uitdrukking die in een moment is gezien en bevroren moet worden. Zo werkt de inspiratie. Het is er niet en dan opeens, als in een vingerknip, doet het zich daar voor. Is dat ene gezicht de vlam die het vuur aansteekt. De vertaling van de werkelijkheid heeft dan wel de vorm van het gezicht van een mens, maar het is geen portret als zodanig. Het is een monumentaal, in brede gebaren en groter dan op ware grootte, in verf gebeeldhouwde figuratie. In tinten die passen bij een emotie. De ogen kijken mij strak aan of blikken juist langs me heen. De mimiek is gelaten, gesloten en verweesd. Door de expressieve penseelvoering krijgt het schilderij een speelse aanblik, maar de oogopslag – het meest in het oog springende deel van het gezicht – kent diepe wateren en stille gronden. Gestuurd toevallig is het dat er uit de verf een gezicht is ontstaan, dat de vegen en vlakken zich vormden tot wat een tronie of een masker kan zijn. De figuratie is de kapstok waaraan de emotie is gehangen. Dat ongeziene gevoel is belangrijk, niet de zichtbare werkelijkheid. Het is het middel om te spreken.
Strakke lijnen, waterpas en loodrecht
De regelmatige vlakverdeling van Herman van de Poll bestaat er om orde in chaos te scheppen. De natuur is er in patronen geportretteerd zonder dat het boompje of het beestje is afgebeeld. In lijnen en regels, horizontaal en verticaal dat diagonaal maakt, is de werkelijkheid vertaald. De vlakken zijn niet willekeurig gevuld met vlakjes. Er is weloverwogen gecomponeerd, anders was er niet een dergelijk uitgebalanceerd veld gecreëerd. Een veld dat heilzaam is voor de blik en nergens zeer doet aan de ogen. Over het te beschilderen paneel zijn strakke lijnen getrokken, waterpas en loodrecht, om daarna de begrensde vakjes te vullen met kleur. Of er eerst met dik pigment getinte vlakjes in te plakken. Deze inbreng brengt een gelaagdheid in. De vakjes hebben een huid waarin de penseelstreek staat vastgelegd. De idee is werkelijk, het beeld daaraan gegeven is non-figuratief. Van de Poll heeft systeem gebracht in de wanorde om het zichtbare beeld te controleren. In zijn getemde chaos probeert hij de natuur in de hand te houden. De vele indrukken die de werkelijkheid geeft vertaald in een eenvoudige beeltenis. Een afbeelding als een kruiswoordpuzzel waarin de woorden cryptisch en kleurrijk het leven omschrijven.
Zo vertalen de portretten zich naar patronen. En duidt de geometrie de werkelijkheid. Zo komen kleurstellingen overeen, vullen uitdrukkingen in emotie elkaar aan. Het is een afgewogen tentoonstelling daar in Kunstlokaal No.8. Het klopt. Dit is waarom kunst wordt gemaakt. Het geeft het leven sfeer en kleur. Het maakt de natuur duidelijk, zichtbaar en tastbaar. Geen kritiekloos naschilderen van de zichtbare werkelijkheid, maar er commentaar op geven – het bespreekbaar maken.
Expositie “idee, orde”, werken van Sari Piek en Herman van de Poll bij Kunstlokaal No.8, Schoterlandseweg 55 in Jubbega-Schurega. Tot en met 27 februari 2022.
Geef een reactie