Ben je voor de kunst geboren, had je in de wieg al een potlood tussen de vingers bij wijze van spreken, dan boeit al het andere op de wereld nauwelijks meer. Dan wil die hand alleen maar figuurtjes tekenen of emotie duiden. Ieder stuk papier, elk blank vlak, moet een beeltenis krijgen. Alle lege momenten verdienen een opvulling. Elk hokje een arcering. Als peuter bevredigt het krassen en de eerste stap op het figuratieve vlak met de kopvoeter. Op school is de wereld buiten de klas meer boeiend en raakt het schrift vol met vlinders en vogels. De leerplichtwet voert je naar hoger onderwijs en aandacht vretende vakken. Daarbij blijf je bij de les, terwijl de fantasie naar de achtergrond wordt gedrukt. Maar zodra de stof niet meer boeit en de gedachten afdwalen, gaat de creatieve hand intuïtief aan de gang en vult uit verveling de lijntjes en ruitjes van het wiskundeschrift. Opgaven lossen op in een smeltkroes van kleur. De inspiratie zoekt een uitweg en vindt deze in de eerste wankele stappen in de kunst. Voor Henrik Kröner is daar zijn kunstige stijl ontstaan. Als kunstenaar koestert hij dan ook nog altijd de verveling als bron van inspiratie.
Het ruitjesblad van dat schrift, bedoelt om de mathematische problemen in op te lossen – het is zijn drager om op te werken gebleven. De gebruikte ruitjesstof komt uit de textielfabriek waar zijn vader werkzaam is. Hij stamt uit een stoffenfamilie. In vierkante lappen is de stof op spieramen gespannen. In eerste instantie arceert hij de vakjes, zodat in de afwisseling van tinten een figuratie ontstaat. Transparant en levendig, doordat een vakje arcering krijgt met daarnaast een leeg hokje. Zo blijft de sfeer open en raakt niet compact en ondoorzichtig. Van een afstand vallen de lijntjes weg en vloeien de kleuren over zoals bij het pointillisme het geval is. Bij de werken in Afslag BLV dansen cirkels over het doek, er is beweging in de strakke opzet. Het dwarrelt voor mijn ogen, dynamische kunst.
Tegengesteld werk
Maar het lijkt ook nogal een monnikenwerk, dat arceren van talloze ruitjes – het duizelt je voor ogen. Het vergt uiterste concentratie. Niet een uit verveling spontaan in te kleuren ruitjesvel, maar een overdacht vastgesteld stramien volgend. Ieder vakje dat een gemiste invulling krijgt kan niet worden verbetert zonder dat dit in het resultaat zichtbaar blijft. Dus de gedachte moet meteen goed op doek staan. Dat eist aandacht en afstand nemen om oplettend de voortgang te bewaken. Ik kan me voorstellen dat de hand dan weleens uitschiet en dat na al die krampachtige toewijding uit verveling een snelle schets ontstaat, een kantlijntekening, een droedel. De tekenhand raakt vermoeid bij het arceren en dwaalt onbewust en niet gestuurd af. Uit dat moment haalt Kröner nieuwe inspiratie. Het zet hem aan tot het maken van tegengesteld werk.
Hij gebruikt een andere techniek die in de basis overeenkomt met de eerdere gekaderde beperking. Kröner breekt uit het vaste raamwerk, wil onbeperkt beelden maar het vertrouwde niet loslaten. Het ruitjesdoek wordt met was bewerkt en door olieverf gekleurd. In die laag krast hij een beeltenis uit en laat zodoende onbedoeld de magie verdwijnen. Het resultaat oogt weinig professioneel, maar lijkt een opstap naar een andere minder geforceerde manier van uitbeelden. Uit het keurslijf gebroken is de vrijheid opeens te los. Die onbegrensde mogelijkheden in te dammen verdient eenzelfde concentratie als het arceren dat heeft. Die arcering blijft als houvast aanwezig, als grond waarop het abstracte beelden kan groeien. Korte lijnen, strepen en bogen, cirkels, kleurvlakken zweven over het doek. Het heeft nog voortdurend het idee van de uit verveling ontstane kunstuiting. Gaandeweg krijgt het beeld meer structuur. Raakt de vormgeving in balans.
Houten huisjes
In de in de ruimte van Afslag BLV geplaatste houten huisjes krijg ik inzicht in hoe Kröner zijn werk opbouwt. Zo blijkt dat hij ook de achterkant van het doek bewerkt met kleurstreepjes. Het geeft het resultaat een ruimtelijk karakter, er is sprake van dieptewerking, een extra dimensie. De vensters van de huisjes zijn bespannen met composities, waardoor ik deze van beide zijden kan bekijken. Deze vertoning verbreekt echter wel de betovering.
Uiteraard moet een kunstenaar in zijn gekozen kunstuiting groeien. Uitproberen van onmogelijkheden, niet blijven hangen in mogelijkheden. De prullenmand raakt gevuld met experimenten die niet werken. Diverse composities van het bij Afslag BLV getoonde werk bekijk ik als vingeroefening. Misschien niet zo gemeend, maar in mijn ogen minder nog uitgekristalliseerd. Die evolutie in stijl en techniek is wel interessant om naar te kijken. Het geeft inzicht in de ontwikkeling van de kunstenaar. Maar het doet af aan de vorm van de tentoonstelling. Henrik Kröner vindt er plezier in om zijn techniek uit te testen. Wat er mogelijkerwijs uitvoerbaar is wil het resultaat blijven aanspreken. Voor het ene beeld heeft dat een betere uitwerking dan voor de andere bezoeker die ernaar kijkt. Zo is de collage met plastifigura aardig gevonden. Het zijn van die plaatjes waarmee ik als kind sprookjes op het vensterraam kon uitbeelden. Het geeft een nostalgische sfeer. Maar de inbreng van galopperende paarden en anatomisch slecht in het vel zittende figuurtjes geeft een minder resultaat.
In deze tentoonstelling draait het om een dans, lees ik op het tekstbord. “A square dance” is het getiteld. Een vierkante dans voor vier paren ontdek ik op Wikipedia. Het is een pleindans voor volksdansgroepen. In het werk van Kröner vind ik dat terug in de kleurcirkels die door zijn toedoen ontstaan op het ruitjeslinnen. Deze ronden dansen over het vlak. Een dans van vierkantjes. In een mathematisch ritme. Een spel met cirkels op vierkanten. Het werk is niet statisch, de figuren dansen door elkaar, heen en weer, kriskras dwars over. Het is een levendig genoegen ernaar te kijken. Een creatief vertier.
A Square Dance. Tentoonstelling teken- en schilderwerken van Henrik Kröner. Bij Afslag BLV (dependance Museum Belvédère), Minckelersstraat 11 in Heerenveen. Tot en met 22 mei 2022.
Leave a Reply