Door simpele bewegingen wordt het zijn meervoudig gecorrigeerd

Dat is fijn. Om je eigen invulling te geven aan kunstwerk dat je te zien krijgt. Alle tekeningen en objecten in Kunstlokaal No.8 op dit moment hebben als titel z.t. Zonder titel dus, het heeft geen naam. Maar het mag wel naam hebben. Die naam kan ik er zelf aan geven. Het streelt mijn gevoel. Want ik kan zelf het verhaal maken, de betekenis geven. Onafhankelijk en zelfstandig ben ik autonoom in mijn gedachten, zeker van mijn zaak. Echter het tekstboekje bij de tentoonstelling brengt me dan nog van de wijs. Daarin wordt in rake woorden omschreven waar het eigenlijk om gaat. Die spitsvondige omschrijving geeft een ander dan de kunstenaar zelf aan het werk. Het beschrijft dat wat de kunstenaar laat zien en heeft bedoeld. Het werk spreekt van, uit en door zichzelf. Het heeft geen aanwijzing nodig. Het beeld zegt, waar de titel schrijft. En die ander maakt het label, hangt er een naamkaartje aan en plakt er een etiket op. In korte zinnen met treffende woorden wordt de waarde van het werk bepaald. Want de kijker schijnt toch het verhaal te weten om de illustratie te kennen. Ik vind het een verademing dat ik van de achtergrond weinig weet, want helemaal niets inzien doet je minder beseffen en weinig begrijpen. Maar toch…

Dat tekstboekje laat ik liever dicht voordat ik het werk bekijk, de bedachte betekenis tot me neem. Maar in één woord laat het zich toch kennen, wordt mij toch al iets duidelijk. Kan ik mijn jas aan die kapstok hangen om hem later weer warm gewetensvol om te slaan. Ik doorzie wat ik zie. “Gebaren” dekt raak de lading. Zoals een enkele lijn al een wereld kan duiden, weet de schrijver in een enkel woord de tekeningen van Maria de Werker te verklaren. De bewegingen op papier zijn met het krijt plat tussen de vingers met de hand gemaakt. In een enkelvoudige verplaatsing brengt de arm het gevoel van de geest over. Als een seismograaf laat de emotie zich op papier noteren.

Het platte vlak

De gedachte een karakter te schrijven dient zich onverwacht aan, want inspiratie laat zich niet sturen en kan helemaal niet worden opgewekt. Het is er opeens en moet dan op dat moment een uitweg vinden. In de omringende dimensie, ook wel omgeving of ruimte genoemd – in dit geval het platte vlak, presenteert een vorm zich die in die samenvattende dynamiek op de drager komt. Want dat is het, simpel en eenvoudig, niets meer en niets minder – een doorlopende beweging, die zich op weinige momenten laat kruisen of overlappen. In die laatste kracht ontstaat een werkelijke diepte op het platte vlak. Het krijt komt niet eerder los van het papier dan dat het karakter is gemaakt, af. Het gebaar is het karakter. Een letter die ik kan lezen.

Op gecoat papier krijgt het krijt een metalige uitstraling, omdat er transparantie uit de gladheid oogt. Het wezen spreekt zich niet uit, durft zich niet vast te zetten. Het is er, maar ook weer niet. Vluchtig als een woord dat wordt uitgesproken. Even is er geluid, daarna stilte. Ik heb gesproken en de seismograaf registreert. Is het papier zichzelf dan is het karakter een tekening. Niet in losse delen, arceringen of een lijntekening, maar nog steeds de vloeiende beweging. Het signatuur van De Werker.

Meerdere met de losse hand. De figuren dansen naast en om elkaar. Een vegetatief spel, een gewassen rijkdom, de geest ontgroeit. Met olieverf als materiaal is er negatieve kracht. Het vlak als kwastlijn spreekt minder. Heeft wel een duidelijke kracht. Terwijl het krijt meer sereen en teer is. De verf schreeuwt zich een weg. De dag was zwaar, had tegenslag of wond zichzelf op. De onvrede moest eruit, worden genoteerd. De vuile kwast geeft het humeur weer. De verveling heeft een extra dimensie. Het werk is gelabeld, mijn gevoel hangt er aan.

In haar recyclekunst herziet Vivian Rozenbeek de schepping. Verpakkingen en afvalmateriaal, meest van karton, papier en plastic, zijn haar grondstoffen om kleine objecten te maken. Met garen, textiel en uiennetjes krijgt het een toegevoegde waarde. En vooral de esthetische kleuring die ze het meegeeft vormt het voorwerp, geeft het karakter. Een ding dat is ontstaan uit iets wat de opgelegde taak heeft volbracht en in de afvalbak verdwijnt of achteloos langs de weg een zielloos einde vindt. Dit eenvoudige materiaal maakt in handen van Rozenbeek een meervoudige indruk. Door haar toedoen krijgt het een nieuw leven toegemeten, is het waardeloze geval gereïncarneerd in een kunstwerk. Iedere wedergeboorte brengt het object in een hogere hoedanigheid. Het karma is de kunst.

Sfeer aan het leven

Rozenbeek maakt kleine gebaren. Makkelijk hanteerbare en meest tere objecten voor aan de wand in een abstracte beeldtaal, verfijnt en subtiel. De huid al eerder industrieel gevormd, geperforeerd of gekarteld, geribbeld. Dat karakter weet zij uit te buiten in allerlei wiskundig aandoende vormen. Het krijgt een nieuw wezen, een gewijzigde uitstraling. Constructies die sfeer geven aan het leven. Met minimale middelen wil ze een stukje schoonheid scheppen dat tot nadenken stemt. Het stempel is gezet.

In alle vormen is een kunstzinnige ingeving te zien. Restmateriaal dat na uitsnede van de werkbank valt. Onnut overblijfsel van een productieproces. Mal voor nieuwe schepping. Iedere coffee-to-go beker en alle mcdonalds bakjes, elk doosje en vele draadjes slingerend langs de weg en in het leven, hebben een bezieling en kunnen een inval zijn het te gebruiken. De kunstenaar vist uit die brij van weggooi producten – de plastic soup onder andere – een nieuwe schepping. In een samenstelling van figuratie ontstaat een ander resultaat. De eens nuttige verpakkingen, gemaakt als omhulsel voor bruikbare artikelen, raken de dienstbaarheid kwijt en worden tot afval. Het hergebruik leidt tot een oplossing van het probleem?

Expositie tekeningen Maria de Werker en objecten Vivian Rozenbeek: gebaren, herzien. Bij Kunstlokaal No.8, Schoterlandseweg 55 in Jubbega-Schurega. Tot en met 24 april 2022.