In de expositieruimte van Kunstlokaal No.8 ontmoeten kunstenaars elkaar, komt de kunst de mens tegen. Soms schuurt het, het werk van die twee, maar meestal valt het samen. Is de kunstenaar nieuw aan de ander, opent het werk frisse inzichten. Men leert van elkaar, leert kijken naar de ander. In de ontmoeting is de bewondering, de waardering voor elkaars werk. In de ontmoeting verbinden karakters, komen golflengtes overeen. De ontmoeting verbindt, vallen geesten samen, er is overeenstemming, aaneenschakeling. Ontmoeten is het thema van Grafiek2022, de 4e landelijke grafiektriënnale. De driejaarlijkse manifestatie brengt de grafische technieken voor het voetlicht in musea, galeries en werkplaatsen door een diversiteit aan exposities, workshops, demonstraties en lezingen te organiseren. In die stroom van inspirerende ontmoetingen deelt Kunstlokaal No.8 mee in de presentatie DRUK met elf kunstenaars die het experiment niet schuwen. Het lokaal zelf schrikt ook niet terug van enig onderzoek binnen de kunsten. Over het algemeen worden twee kunstenaars samengebracht in een ontmoeting van het werk. Ditmaal is de groepstentoonstelling grond om 5 paar plus één in het ontmoeten samen te brengen.
Overeenkomsten zien, tegenstellingen bewonderen
Het doel van de tentoonstelling is volgens de samenstellers “een gedachtewisseling teweeg te brengen tussen de werken, waarmee elk beeld de ruimte krijgt om optimaal tot zijn recht te komen”. In die doelstelling worden de composities welhaast vermenselijkt. Want heeft werk een gedachte? Welnee, de gedachte van de bezoeker wordt geactiveerd om verbintenissen te zoeken, overeenkomsten te vinden of tegenstellingen die aaneensluiten. De controverse liëert, het stoot af en voegt samen. In de combinatie vindt het werk elkaar, is de ontmoeting. De samenstellers hebben de diversiteit en de analogie letterlijk de ruimte gegeven langs de wanden. Het werk kan ademen, kan zich manifesteren. De bezoeker krijgt gelegenheid een enkel werk te beschouwen, maar kan van afstand stukken laten samenvallen. Overeenkomsten zien, tegenstellingen bewonderen.
Binnen haar werken is Carrie Meijer nog het meest overtuigend bezig met de ontmoeting en de tegenstelling. Uit de serie “combinations/confrontations” is een drietal tweeluiken opgehangen. Deze combineren ordeningen in de leefomgeving met de door de kunstenaar gemaakte structuren. Vaak is de overeenkomst toevallig, soms wordt deze bewust gezocht. DRUK toont traditionele grafische technieken, maar digitaliseert tevens de grafiek. Zo brengt het tweeluik van Meijer de digitale grafiek en de fotografie samen. Maar de meeste deelnemers aan deze uitstalling gebruiken de prentkunst zoals het is bedoeld om een oplage van een enkel werk te kunnen maken. Hoewel deze bewering mank gaat, omdat meerdere composities een uniek karakter hebben, een eenmalige uiting zijn in een variatie op het thema grafiek.
Er is geen kunst aan, maar het is een bijzondere inval
Wel wordt de druktechniek als middel om te uiten gebruikt, maar op een onorthodoxe manier. Niet om meerdere exemplaren van het enkele werk te maken, maar de techniekvorm ter hand te nemen omdat deze het best aansluit op de bedoelde uitdrukking. De klassiek gebruikelijke technieken geven in deze abstracte resultaten. Althans een versimpelde kijk op de wereld en het leven daarin. De veelvormigheid van de natuur wordt wel eenvormig benaderd om grip te krijgen op schepping en evolutie. Op ontstaan en groei.
In een niet zo gangbare techniek, die evenwel te simpel is om eenvoudig te zijn en daardoor zonder meer opvalt, is de reliëfdruk in papier van Marco Arwert. Eigenlijk is het een vorm van trouvé art. Met een ouderwetse mechanische typemachine wordt de nultoets daarop aangeslagen. Door een harde slag ontstaat een gaatje in het papier, een lichte indruk geeft het cijfer nul. Zo drukt Arwert reeksen in een enkel vel. In kolommen als een verhaal in braille, in een strak patroon als een digitaal schrift waaruit de enen zijn weggevallen. Dit ongewone en tegendraadse gebruik van een druktechniek beweegt zich op de grens van de grafiek. Het is een voorbeeld op welke manier de kunst zich vernieuwd en de kunstenaar experimenteert om tot andere inzichten en technieken te komen. Er is geen kunst aan, maar het is een bijzondere inval. Zo kan een eenvoudige uitdrukking een meervoudige indruk geven.
Een simpel spel met kleur en vorm
Andere kunstwerken die opvallen in deze groepstentoonstelling zijn wat mij betreft de drukvormen van Monique Kwist. Zij rangschikt afvalhout van de zagerij in een model en legt daarop het papier waar de vormen onder druk in opgaan. Wat ik zie zijn sporen, uitgedrukte indrukken. Het werk van Tanja Isbarn valt op door de maat, de omvang, de grootsheid. Ik moet afstand nemen of mijn nek rekken om de immense linosneden te kunnen beschouwen. De composities hangen hoog aan de wand. Het rifkoraal lijkt te dansen op de wind. Ook Birgit Speulman en Jan Willem Maris blijven dicht bij de natuur. Speulman op de knieën bij de oorsprong van een boom, Maris overziet de ruimte van het landschap.
Waren natuur en landschap thema van deze tentoonstelling dan valt Wilma Vissers nog net binnen die marge. Zij drukt wiskundige vormen kleurig op een landkaart. Zo krijgt de plek, die specifieke plaats op de wereldbol, extra nadruk. Maar is de aarde slechts grond voor een hogere opdruk, een simpel spel met kleur en vorm. Ludo de Kort gebruikt de klare vorm in een zuiver zwart op wit. De uitgespaarde figuur maakt een instrument gevonden op een industrieterrein. In onderzoek blijken delen zich autonoom te kunnen uiten. In zeefdruk op oud gebruikt papier gezet. Ruitjes voor wiskundige berekeningen of schoonschrift met krullende letters.
Kleur als derde dimensie ingebracht
Jurjen Ravenhorst trekt in eenvoud lijnen die elkaar kruisen in een speels stramien. Zo onderzoekt hij de ruimte en vult deze op. Het patroon kan zich zo verdichten tot er een zwart vlak ontstaat, maar voordat het niets is bereikt houdt de kunstenaar stil. Is het klaar en heeft het vlak uitdrukking. Katharina Fischborn werkt dan op een andere manier met vlak en lijn, waar ze kleur als derde dimensie inbrengt. Op stroken transparant papier worden strakke uit hout gesneden rechthoeken in primaire kleuren gedrukt. Deze bladen worden als in een collage over en naast elkaar op een drager gelegd. Door de doorzichtigheid mengen zich de tinten en ontstaat een frisse eenheid. In eenzelfde meervoud laat Esther van Dijk grote verwachtingen toe in haar werk. Met stempels en sjablonen brengt zij inkt en verf aan op katoen en karton.
De kleine wolk aan composities die op de tussenwand is gehangen vormt een beknopt overzicht van de tentoonstelling. Om kort te gaan geeft het een inkijk in wat getoond wordt. Niet alle kunstenaars in deze maken werk op klein formaat, dus is deze weergave slechts een dwarsdoorsnede van de vertoning. Een punt op de i. Kortom, hier doen we het mee.
DRUK, groepstentoonstelling grafische druktechnieken, bij Kunstlokaal No.8, Schoterlandseweg 55 in Jubbega/Schurega. Tot en met 16 oktober 2022.
Leave a Reply