“Ik wil iets met mezelf gaan doen”, was vroeger steevast het antwoord van Micky Hoogendijk op de vraag wat ze later wilde worden. En ze is inderdaad het een en ander met haar zelf gaan doen. Dat blijkt wel uit het boek “KRACHT, kwetsbaarheid” waarvoor kunsthistoricus Karin van Lieverloo de kunstenaar het hemd van het lijf heeft gevraagd. Voor deze uitgave, dat werkelijk een biografie mag heten, gaat Hoogendijk diep door haar eigenlijke zelf heen. Toont ze meerdere kanten, net als haar werk diverse zijden kent. Maar altijd is de emotie de drijfveer. De beelden die in haar karakter besloten lagen op het moment dat zij werd geboren vormen zich verder door dat wat het leven haar brengt, schrijft Van Lieverloo. Ze is dat wat ze heeft gezien, gevoeld, gelezen en gehoord. Maar aan haar verbeelding en dromen hecht Hoogendijk de meeste waarde, het onderbewustzijn. Die kleuren voor haar alles in.
Zoals waar de titel van het boek naar verwijst vullen tegenstellingen elkaar aan. Kracht en kwetsbaarheid is een optelsom om tot een geheel te komen. Er is geen onderscheid, de mens is volmaakt. Dat is wat Hoogendijk als boodschap in haar werken legt, in de fotografie en door de sculpturen. Het onderscheid heeft een grondslag in de schepping: dag en nacht, hemel en aarde, lichaam en geest, gevoel en verstand. In het paradijs komt Adam voor een keuze te staan. Blijven we goed of doen we kwaad. Keuze hebben is de ultieme vorm van vrijheid. Achteraf gezien hebben ze op gevoel het verkeerde pad gekozen, een onverstandige keus gemaakt. Ze krijgen besef van de verschillen tussen hen beiden, waar ze eerst nog één waren. Nu nog maken wij als mens onderscheid om onze eigen autoriteit op een presenteerblaadje aan te reiken. Gaan we over lijken als het moet. Het is wit of het is zwart, samen schijnt niet te kunnen. Door haar werk toont Micky Hoogendijk aan dat de mens heel wordt door juist wel wit met zwart te mengen. Voor Hoogendijk is het belangrijk dat je mag zijn wie je bent en altijd zelf kunt kiezen, waarbij het niet zou moeten uitmaken wat je draagt of uitdraagt, noteert Van Lieverloo. Identiteit mag volgens Hoogendijk nooit worden uitgevlakt, de kleur van je huid zegt niets en tegelijkertijd alles over wie je bent. En door je kwetsbaar op te stellen kun je een verhouding bekrachtigen. De naaktheid van de modellen symboliseert de openheid en eerlijkheid die zij nastreeft. Een relatie is meer dan de som der delen zonder daarbij volledig in de ander op te gaan.
Goed leren kijken, dan kun je pas echt zien
Met haar werk vertelt Hoogendijk over de keuzes die het leven haar geeft. Ze kiest ervoor het leven te vieren, ondanks de tegenslagen en de pijn die ze heeft moeten dragen en nog steeds deel van haar zijn uitmaken. Maar deze pijn en die vreugde gebruikt ze als een twee-eenheid in haar werk. Ze toont universele tegenstellingen als licht en donker, leegte en vervulling, openheid en verhulling – vrijheid en bevrijding, geboorte en dood. Door de schoonheid van kunst kan zij de schaduwzijde van het leven omarmen. Door daar beeld aan te geven kan ze mij troosten. Vind ik mezelf in haar werk terug mits ik de symboliek kan volgen en begrijpen. Het verhaal van haar leven, uitgeschreven in het te bespreken boek, helpt me daarbij omdat de beelden niet altijd voor zichzelf spreken. “Je moet goed leren kijken, dan kun je pas echt zien.”
Hoogendijk is een hedendaagse symbolist. Door zinnebeeldige voorstellingen vertelt ze haar verhaal. Ze is een verhalenverteller. Maar haar werk kan niet worden uitgelegd zonder haarzelf te kennen. Ze is persoonlijk verbonden met haar werk, zoals iedere kunstenaar dat met het werk zou moeten zijn. Zij is een individualist voor wie verbeelding, dromen en intuïtie de essentie van haar beeldtaal zijn. Doordat Hoogendijk zich heeft open gesteld voor Van Lieverloo, het achterste van haar tong heeft laten zien, is het boek een goede handleiding en leeswijzer om deze kunstenaar te leren kennen.
Het leven heeft Hoogendijk getekend
In het boek ontmoet de schrijver de kunstenaar en door de tekst beleef ik het zijn van deze mens, Micky Hoogendijk. “Waarom ben je wie je bent, doe je wat je doet en maak je wat je maakt? Waar is de tijd tussen geboorte en dood voor bedoeld? Is leven tijdverdrijf? Hoe geef je zin aan je bestaan?” Met deze vragen maakte Van Lieverloo veel los in Hoogendijk. Hoogendijk heeft haar toegelaten tot haar gedachten, haar meegenomen in haar leven en haar kunst. Daarom is het een uiterst openhartig verhaal geworden, waarin ik als lezer makkelijk mezelf kan vinden. In het boek ontmoet ik Micky Hoogendijk.
Het leven heeft Hoogendijk getekend, zoals ieder leven de mens schildert. Hoge pieken wisselen zich al te vaak af met diepe dalen. Het heeft haar kunst gevormd. Het is de kwetsbare voedingsbodem van waaruit haar krachtige werk groeit. Eerst is ze nog op zoek naar wat te doen met zichzelf. Na het najagen van mogelijkheden komt ze terecht voor de televisiecamera als slechterik in een soap. Zonder opleiding voor de leeuwen gegooid, zoals ze haar kunst ook zichzelf op autodidactische manier eigen maakt om de wilde dieren in haar te temmen. Om in het acteren dieper in zichzelf te kunnen gaan volgt ze een studie daartoe in Amerika. Ze zet het masker af en kan zichzelf laten zien, laten zijn.
Haar beelden vormen zich vaak in dromen
Kort voor het overlijden van moeder Gine krijgt ze van haar een fotocamera. Het is de omslag in haar leven, Hoogendijk wordt beeldend kunstenaar. In haar fotografie legt ze zichzelf vast, het zijn portretten want de mens is het middelpunt, de omgeving het decor. Zelfportretten, hoewel ze zichzelf pas later op de prenten bloot geeft. Het naakt, het lichaam ontdaan van alle dracht en decoratie, heeft haar inspiratie. Met dat lijf zoals het in beginsel bedoelt is te zijn kan ze haar verhaal vertellen. In eerste instantie dus met modellen of voorbijgangers, later met zichzelf – haar eigen zijn. En ze laat zich inspireren door het water, de bron van alle leven. Met deze twee elementen, vast en vloeibaar, kan ze het zijn verbeelden.
Haar beelden vormen zich vaak in dromen, lees ik in het boek. Hoogendijk laat zich leiden door emotie. Het sentiment van een verleden, het gevoel bij het heden. In haar fotografie probeert ze de ander te ontmoeten. Deze ander, bijvoorbeeld ik die haar werk beschouw, kent ze uiteraard niet maar heeft wel haar interesse. De magie die het beeld teweeg brengt. De maker die zich inleeft in mij, ik kan me met het beeld inleven in haar. Hoogendijk staat tussen het beeld en de beschouwer in. In die onbegrensde ruimte, die er ook is tussen mensen onderling om elkaar te kennen, ontmoet ik Micky Hoogendijk. Door haar werk komen onze levens samen. Voor een moment, want sla ik het boek dicht dan is het mysterie verdwenen. Beklijft het nog even op mijn netvlies voordat het vervaagt.
De verstilling van het wezen
In het werk geeft Hoogendijk zichzelf figuurlijk bloot, geeft ze haar diepste gevoel aan mij. Pas later wordt het een letterlijke beleving van haar wezen. Er is verstilling in haar werk, soms ook wel een verheerlijking van de leegte. In de eenzaamheid van het zijn vindt ze haar verbeeldingskracht. “Beeld je in, droom en creëer. Beeld je in hoe de dingen hadden kunnen zijn en ze zijn er, mits je erin gelooft” lees ik wanneer de fotografe haar poppenhuis tot model van beelden neemt. Het karakteriseert haar denken en doen. Het verleden wordt niet genegeerd, ze zet het verdriet om in iets moois, ze vult er haar leven mee. “Ik heb het allemaal niet voor niets meegemaakt. Ik ga altijd voor het positieve en zal altijd zorgen dat ik ergens gelukkiger uit kom.” Kracht uit kwetsbaarheid.
De beste foto ontstaat volgens Hoogendijk in het moment dat het model dicht bij zichzelf blijft, zich niet anders voordoet en geen pose aanneemt – het masker afzet, geen rol speelt. Dat moment wil ze vangen, de verstilling van het wezen. Met deze emotie maakt ze haar werk. Om een speciaal effect te bereiken in de foto bewerkt ze het beeld op de computer. Letterlijk wordt er dan een masker over de persoon gelegd. Een masker dat niet het individu verbergt, maar het verhaal meer duidelijk maakt. In haar fotografie toont Hoogendijk verschillende lagen: naast die van de beeldmanipulatie en haar eigen verbeeldingskracht is er de gelaagdheid van de persoon die zij weergeeft. Door beeldmanipulatie weet ze haar eigen dromen te realiseren, de vervorming van de werkelijkheid is haar manier om haar nachtelijke visioenen in beeld te brengen.
“Ik hoop dat ik mijzelf nooit vind”
In de coronatijd is het maken van sculpturen ontstaan, daar Micky Hoogendijk toen op zichzelf moest terugvallen en nauwelijks andere mensen zag, laat staan met modellen op pad kon. Ze maakt gestileerde draadfiguren die met klei en later brons zijn omwikkeld. Het belichaamt de verbinding tussen mensen, want de figuren zijn aan elkaar verbonden en vormen een homogene groep. Allemaal individuen, maar deze functioneren niet alleen. In de beeldtaal gebruikt ze de essentie van het lichaam. Weergegeven in simpele lijnen, zoals een kind een mens tekent. Gevormd door haar gemoed, maar de gestalten worden tot emotie van de ander. Door het maken van haar werk hoopt Hoogendijk terug te komen bij de grote vraagstukken die zij als kind had. “Ik hoop dat ik mijzelf nooit vind. Want dan zou ik klaar zijn op deze wereld. Ik ben meer op zoek naar een gevoel. Mijn kunst gaat over kwetsbaarheid en kracht, over de weg naar vrijheid. En vrijheid is voor mij het begin van creativiteit.”
Ze creëert vanuit haar hart en schept vanuit haar ziel. De oneindigheid, infinity, is haar drijfveer – dat heeft geen woorden nodig, maar heeft aan beeld genoeg. Eén van de grootste talenten van de beeldend kunstenaar is dat deze, door het gebruik van zijn verbeeldingskracht, de fantasie van de beschouwer kan raken en stimuleert tot reflectie. Het oog van de beschouwer zorgt voor verbinding: door te kijken naar Hoogendijks werk verbind ik me met haar emoties en voel ik tegelijkertijd mijn eigen gemoed. De verschillende perspectieven van de beschouwer doen er voor haar niet toe, want uiteindelijk gaat het niet om wat je ziet, maar juist om dat wat je niet ziet: om wat je voelt dus. Door het boek KRACHT – kwetsbaarheid lijkt Micky Hoogendijk een vriendin geworden. Zo voel ik dat.
KRACHT – kwetsbaarheid – Micky Hoogendijk. Fotografie en sculpturen. Tekst Karin van Lieverloo. Waanders Uitgevers, 2022.
Leave a Reply