Geeft ze uit verlegenheid zichzelf bloot. Nee, natuurlijk niet. Wie zou dat doen? Je gaat toch niet uit de kleren van schaamte. Alleen wanneer je een statement wilt maken, er een punt mee wil zetten op de i. Zij is vervult van zichzelf en kan daarom dan al haar kleren van zich afgooien. Ben je verlegen met jezelf, heb je schaamte over en om het eigenste ik, dan trek je juist een dikke jas aan en kruipt terug in een hoekje of je schulp. Maar Eliane Gerrits niet. Zij treedt open en bloot voor het voetlicht, want ze heeft niets te verbergen. Ze zet zichzelf graag als metafoor op een voetstuk. Gebruikt haar lichaam om een punt te maken, haar gedachten over de wereld kenbaar te maken.
Zonder schaamte
Maar is ze zichzelf in haar tekeningen? Ze lijkt als twee druppels water op die malle ledenpoppen met lange neus, grote oren en fors brilmontuur, en altijd die ontwapenende glimlach om de mond. Trekt ze een lange jurk behangen met kunstwerken gehaald van de wanden voor me aan of hijst zich in een glitterpak als Rhinestone Cowboy of staat ze gekleed in een groene gieter op een wiebelig krukje te shinen. Maar over het algemeen is ze bloot. Bloot alleen omdat ze dan geen kleren hoeft te bedenken, schrijft Kie Ellens in zijn lijvige voorwoord aan het naar verhouding dun vormgegeven boekje. Hij doet over Eliane en haar kunst veel uit de doeken in die tekst. Over het waarom en hoe van haar tegendraadse tekenstijl en handschrift. Het is zonder schaamte dat zij mij deelgenoot maakt van haar lichaam, haar ik en ego. En mij nodigt in haar zijn, in haar gedachtewereld.
De deur van de kamer, toch een vertrek waar je niet een ieder zomaar toelaat, staat bij Eliane wagenwijd open. Die kamer noem ik niet voor niets vertrek, want veelal wenst het gastmens dat het bezoek vertrekt omdat hij/zij het liefst op zichzelf is, bij haar eigenste ik. Me, myself and I. Maar Eliane gooit alles open en ik mag zolang blijven als ik wil. Althans voor zolang ik blader door haar nieuwste uitgave: Eliane gaat door. Haar levensverhaal in beeld te boek gesteld. Ze tekent haar leven uit middels haar lijf – van voor naar achter en van links naar rechts, van boven tot onder.
Unieke eigen stijl
Een vorige uitgave, de vrije Eliane, kreeg ik ook al om niet toegestuurd en besprak ik na inzage ervan te hebben gehad. Door kenners werd ik daarna terecht terechtgewezen op mijn kortzichtige kijk. Namelijk struikelde ik over haar techniek waarin ze in mijn ogen tekort schoot. Maar dat schijnbaar onbeholpen gekrabbel is haar unieke eigen stijl en daarin uit ze zich letterlijk naar de figuur. Met die duidelijke lijn haalt ze het karakter en de inborst van het menszijn pijnlijk onderuit waar zij dat noodzakelijk acht.
Ik reageerde toen dan ook enigszins onnodig verbolgen op de geuite kritiek: ’…even voorlezen en doorlezen, niet uit de context halen: “Ze lijkt geen moeite te hebben een goeie tekening te maken. Ik kom ze in het boekje meerdere keren tegen. Hoewel ze in technisch opzicht tekortschiet, overtreft de kunst om verhalen te zien in alles en het verbeelden daarvan dit ruimschoots.” ‘(einde citaat). Maar het stond er wel en wat had ik er eigenlijk mee willen bedoelen was de berisping. Daarom bond ik snel in en doorzag op tijd dat het technische aspect een stijl is. Niet een niet kunnen, maar een aangemeten handschrift. Een manier van tekenen waar zij heer en meester over is, las ik nog in een reactie, technische perfectie zelfs in de ‘mindere’ tekeningen. Dus riep ik op papier vertwijfeld uit: Misschien stuurt Eliane Gerrits me nog eens een nieuwe gebundelde uitgave van haar tekeningen, dan kan ik ze weer waarderen met ander inzicht. En zo is dus gebeurd.
Kijkplaten
Haar variant van de klare lijn zet tegen de zakelijk reine tekening van de bedenker van die stijl, Joost Swarte, een speels levendige schets neer. De platen zijn uiterst gedetailleerd, vooral waar het de eigen woonruimte of de buitenruimte in haar binnenstad betreft. Zij geeft zich letterlijk bloot in haar werk, en figuurlijk gezien is zij zeker naakt. De tekeningen lijken rap schetsmatig opgezet, dat is de stijl die ze hanteert. Maar er is veel te zien binnen de kaders. Het zijn kijkplaten. Zoekplaten om het zijn achter het wezen te herkennen. Maar het is niet altijd dat wat ik denk te zien. De tekeningen hebben een dubbele bodem. In die gelaagdheid zet ze mij dan graag op het verkeerde been.
Het is er altijd vrolijkheid en plezier tussen de vier muren waarin ik een inkijk krijg. De naakte figuurtjes, alle kleine Eliane’s, dansen en springen door de kamer. Het is alsof haar gedachten beeld hebben gekregen. Niet de gedachte van één enkel moment, maar opeenvolgende en navolgende momenten. De tekeningen zijn geen bevroren ogenblikken, er is beweging, het leven en zijn binnen de kaders is dynamisch. Ieder figuurtje heeft een eigen houding en uitdrukking. Ook langs de wanden zie ik ze verschijnen in lijsten en op getekende foto’s.
De wereld beschouwen
Het is sowieso een tumultueus geheel, die binnenruimte van Eliane. Zo zal het in haar bovenkamer ook een drukte van belang zijn neem ik aan, gedachten schieten heen en weer en af en aan, af en toe. Er hangt langs de wanden in een galeriepresentatie een overvloed aan kunstwerken. Van plint tot plafond is de muur bedekt in de hoge kamer van het herenhuis dat met de bewoning van Eliane een damesdomein is geworden. Door grote ramen heeft ze zicht op de buitenruimte die ze met levend verkeer al meerdere malen heeft vastgelegd. Een enkele keer portretteert ze zichzelf dan gekleed, al werkende aan een tekening, maar meestal zit ze bloot de wereld te beschouwen.
Wanneer ze werkt is ze minder in zichzelf gekeerd en buigt ze zich over inspiraties die beeld zullen hebben. Is ze vrij van dat heilig moeten gooit ze alles van zich af om verlost van iedere storing in de eigen fantasie op te gaan. Dan kan ze peinzen, het zijn overdenken. Die filosofie omzetten in speelse tekeningen. Ze tekent wat ze allemaal meemaakt en wat er in haar gedachten omgaat. Ze maakt mij deelgenoot daarvan door in realisme de abstracte denkwijze voor mij uit te tekenen.
Cartoons van haar leven waarin en waarmee ze zichzelf meermalen op de hak neemt. Ze heeft haarzelf niet zo hoog zitten en kan daardoor bloot door het stripschap gaan. Ze heeft geen gene, haar lichaam is haar tempel, haar lijf het hoogste goed. Hoewel de tekeningen vermakelijk zijn is er ook nog iets van te leren. Eliane houdt mij een spiegel voor. In haar tekeningen kijk ik eigenlijk naar mezelf. Hoewel ze zich als vrouw afbeeldt is ze in uitdrukking onzijdig en kan ik mezelf vinden in haar doen en laten.
Ook ik heb weleens van die vunzige gedachten of gewoon ingevingen die eigenlijk niet horen. Dat doe je niet, fluistert het engeltje op mijn schouder. Maar het duiveltje op de andere schouder roept: ja natuurlijk doen, wat geeft het. Het geeft ruimte, opluchting. Eliane leeft mij die ruimte in haar werk voor. In dit vrije werk gaat ze door met de doldrieste kijk op het leven, dat zijn neemt ze niet zo nauw en met een korrel zout. Haar werk in opdracht is minder uit de losse pols, maar in dit vrije werk is ze haar eigen opdrachtgever en kan ze mij alle hoeken van haar kamer laten zien. Wanneer ik het boekje dicht doe zijn mijn gedachten dan ook beurs geslagen.
Eliane gaat door. Tekeningen van Eliane Gerrits. Met een tekst van Kie Ellens. Uitgeverij de Zwaluw, 2022.
Geef een reactie