Voor de minder geoefende kijker lijkt Kunstlokaal No.8 deze keer een solotentoonstelling te presenteren in tegenstelling tot de eerdere tweetallen. Echter de opgehangen werken komen wel degelijk uit de koker van twee verschillende personen. De composities grijpen in elkaar als twee druppels water tot een enkele plas worden, sluiten op elkaar aan. Hoewel de werkwijzen zakelijk verschillen komt de uitwerking in gevoel overeen. Nog nooit waren in deze ruimte twee zielen zo één.
De kunstenaars vinden de één min of meer in het landschap en zoeken de ander als het ware op het nulpunt van de kunst. Het gebied van stilte en van pure mogelijkheden voor een nieuw begin. Maar wel met kleur, emotie en individuele expressie. Want hoewel het werk op het eerste gezicht dus ineen vloeit, is toch de persoonlijke handtekening van de maker op zich te zien. Beziet Peggy Geway de bodem waarop ze staat als de grond van haar kunnen, die vierkante meter waarin het bestaan geworteld is, kijkt Nanky de Vreeze naar omhoog voor zich uit en peinst het vergezicht in, die denkbeeldige lijn aan wat de horizon is. De één beziet het landschap onder ogen en vindt daar voldoende inspiratie, de ander houdt de omgeving op afstand om tussen haar en de einder tal van mogelijkheden tot verbeelden op te merken.
Achter die lijn kromt de aarde zich
De essentie van een landschap is de horizon. Zodra een lijn van links naar rechts over een drager is getrokken is het idee van een ruimte als landschap geschapen. Het is de lijn waar het aardoppervlak en de lucht elkaar lijken te raken. Over die imaginaire lijn heen schijnt de aarde op te houden ware het zo dat deze plat zou zijn. De horizon heeft daarom niet voor niets als bijnaam de einder. Het oog wordt bedrogen wanneer ik niet verder kijk dan mijn neus lang is en mijn verstand op nul zet, want natuurlijk weet ik beter en neem aan dat de aarde rond is. Achter die lijn kromt de aarde zich en buigt mijn blik van de grond af de lucht in.
Een ruimtelijk gebied heeft dus in principe voldoende aan een lijn op ooghoogte met erboven iets en eronder wat. Dat iets en wat wordt door De Vreeze naar eigen inzicht ingevuld. Met minimale middelen verbeeldt zij haar gevoel bij de werkelijkheid. Zij pakt het wezen van het gezichtsveld op, de begrenzing van dat wat het menselijk oog kan zien. Slechts een enkele ruimtelijke streep op de muur krijgt de suggestie van het landschap aangemeten door wiskundige figuren erop te plaatsen. Die indruk krijgt wel uitdrukking door daadwerkelijk te melden waar het op staat, in spiegelschrift en vaag te lezen. Want in die werken is de horizontale lijn de beeldmaker.
Een abstract gegeven in den beginne werkelijkheid
Maar niet alleen blijft De Vreeze naar die einder turen, ook ziet ze voor het verschiet een perspectief in lijn en vlak. Want ook deze invalshoek impliceert een ruimtelijk beeld. Tegendraads wordt bijvoorbeeld in hout als drager van de omgeving gekrast. Hoogtelijnen lopen dwars tegen nerven. Het is de gestileerde verbeelding van het landschap dat eigenzinnig tegen de cultiverende mens aan een eigen evolutie inzet. In diverse op het oog aan elkaar verschillende uitingen laat de kunstenaar dat landschap leven. De weidse horizon, de verre einder, de hoge wolkenluchten worden op de laagste waarde van uitbeelding gezet. Aan het begin van hun wording. Een abstract gegeven in den beginne werkelijkheid. Als op de eerste drie scheppingsdagen. Want meer dan licht, een hemel met wolken en een land met zeeën, heeft de aarde niet nodig. Althans voor Nanky de Vreeze gezien vanuit welhaast het slot van de evolutie, het eind van haar leven. Het is vijf voor twaalf. Zo kan een kunstig kleinood een omvangrijke boodschap in zich dragen.
Peggy Geway richt zoals geschreven niet haar blik op die einder, heeft geen ver gezicht, maar beschouwt de grond onder haar voeten of althans de bodem als fundering van haar kunnen. Met die kennis, deze wetenschap, maakt zij op collages lijkende composities. Met zachte hand temt ze de harde aarde. Kleurt het papier laag voor laag in warme aardetinten, zachte zandkleuren. De drager krijgt door de bewerking de structuur van fijn schuurpapier als is het licht gezandstraald. Rul om te ruwen, maar aangenaam in het oog springend. Het vierkant heeft bodem door haar schaduw, een ondergrond die onder de tegel uitsteekt. In de diepte van het zwart wordt de oneindigheid weerkaatst, want onder de basis speelt zich nog een onzichtbare levendigheid af. De plaat dekt als het ware dat onderhuidse gebeuren af, het staat op punt van barsten, losbarsten, uitbreken. Zo is de kunst van Geway de rust zelve maar is dat schone schijn.
Het is de eenvoud
Op een vierkant statief tref ik enkele vellen aan die los op elkaar liggen. Een interactief werkstuk denk ik onvermoed, maar meteen zegt een stem: niet met je handen kijken! De derde dimensie in dit werk moet onbewogen blijven, niet aanraken, met rust laten. Maar de nieuwsgierigheid wint het van de rede, maar ik heb de blaadjes weer terug op de oorspronkelijke plaats geschoven. Toch een stoer en adembenemende kijk op kunst, om zo met een compositie om te gaan – letterlijk los te laten. Het beproeft de terughoudendheid van de bezoeker. Op twee schragen gebruikt als tafel ligt een tableau van twaalf losse baklijsten. In iedere lijst een plankje in een eendere kleur subtiel krijt. Het minimale is in deze meer belangrijk dan de getinte structuur. Een proeftafel om de diverse aardkleuren te tonen, een waaier van toon en verzadiging.
Het is de eenvoud, het minimale wat er in deze tentoonstelling hier in Kunstlokaal No.8 toe doet. Kunst heeft geen groot omhaal nodig wil het groots onthaald worden. Doordat er weinig te zien is voor wat betreft de enkele compositie valt er veel zelf in te vullen, aan te vullen. Over de wanden is echter een legio aan indrukken gestrooid, daarmee ben ik niet zomaar uitgekeken. Vooral de combinatie wekt de belangstelling. Het werk houdt de concentratie, wie wil zien kan genoeg ontdekken. Het is het mysterie van kijken om te kunnen zien. Het is het raadsel van weinig beelden om veel te zeggen, aan te spreken. Minder is meer. De chemie van aandacht en opmerkzaam, van Peggy en Nanky.
Grond en Vergezicht. Tentoonstelling werken van Peggy Geway en Nanky de Vreeze bij Kunstlokaal No.8, Schpterlandseweg 55 in Jubbega-Schurega. Tot en met 23 april 2023.
Geef een reactie