De circulaire samenleving. Het is aan de orde van de dag. Kranten schrijven het ons voor. Praatprogramma’s zeggen het ons na. De politiek legt het ons uit. Dat is waar wij naar toe moeten. Een economie die recycling hoog in het vaandel heeft. Wil de aarde in de toekomst leefbaar zijn. Want de grondstoffen raken op, de aarde is welhaast uitgeput. Wij moeten datgene wat gebruikt is hergebruiken. Niet afdanken en weggooien, maar repareren of omvormen. Her- moet ons gelauwerde voorvoegsel worden.
Het is dat geen enkele molecuul ooit verdwijnt. Wat er is was er altijd en zal eeuwig blijven. Althans zolang de aarde rond is. Stortplaatsen van afval zijn de nieuwe mijnen. Daar ligt onnoembaar veel materiaal opgeslagen om te hergebruiken. Daar kan oneindig veel energie worden aangeboord. Er zijn al veel initiatieven om de aarde in vorm te houden. Dat deze niet beurs getrapt raakt en misvormd als afdankertje door het heelal zal gaan zweven. Uitgemolken en leeggezogen.
De kunstenaar kan worden ingezet als profeet
Kunstenaars groeien met de tijd mee. Groeien eigenlijk voor de tijd uit. Zijn in voor verandering. Lopen vooraan met nieuwe ideeën en gewijzigde beschouwingen. Hun werk evolueert, zoals alles op aarde dat zou horen te doen. Kunstenaars lopen voor de massa uit, zijn de voorhoede, de kopgroep. Het peloton, de grote massa loopt daar achter aan, eerst schoorvoetend en aarzelend. Ook wel protesterend en er schande van sprekend. Maar naarmate de tijd vordert is de idee voor zoete koek aangenomen. Is er enthousiasme over nieuwe inzichten en wordt de nieuwe kunst op handen gedragen. De kunstenaar kan worden ingezet als profeet. Vanaf zijn of haar positie, of dit de pilaar of het sinaasappelkistje is dat doet er weinig toe, kan hij of zij de nieuwe weg verkondigen. Met de kunst en de werken die deze voortbrengt kan een spiegel voorgehouden worden. We kijken naar onszelf en zien wat er mis zal gaan. Die spiegel is wel beslagen of er zitten barsten in, daardoor is de boodschap niet altijd goed duidelijk. Maar wie serieus kijkt en beter ziet, het glas schoonveegt en de scherven bij elkaar raapt, zal de bedoeling begrijpen.
In een eerder leven leren ballen
Eén van de kunstenaars die als een puzzelstuk past in de cirkel van het herwinnen van gebruikte materialen is zeker Astrid Meijer. In een kunststroming die zich bedient van het hergebruik van bestaande middelen sluit zij perfect. In haar werk vormt zij bestaande constructies om tot nieuwe figuren. Het hergebruik is daarbij geen terugwinning van het doel waarvoor het ooit gemaakt is. Door haar handen ontstaat een andere toepassing, een tegendraadse benutting. Het resultaat is een kunstzinnig object waarin het eerdere karakter nog valt te ontdekken. In de kunst heeft het de eigenheid als voorwerp verloren, er is een nieuw wezen ontstaan dat ons aan het denken kan zetten.
De rondingen, die Astrid Meijer vakkundig uitvouwt en tot objecten beeldt, waren in een eerder leven leren ballen. Totaal uitgediende voetballen met de textuur van een versleten planeet, gebutst en pokdalig. In een gedaantewisseling laten deze gesloten cirkels zich openen tot wat ze nu zijn. De gebruiksvoorwerpen zijn opgewaardeerd tot wezens, nadat Meijer deze ontrafelde tot op de draad. Delen van lichamen. Model staand voor wat Meijer met het oude en gebruikte materiaal doet: er een nieuw leven in blazen. Mooier nog in deze reïncarnatie dan dat ze als creatie eerder waren. Het volgende leven is een stapje hoger in de esthetiek. Het vraagt aandacht, zoals een rups die zich ontpopt tot vlinder.
Het legt een onderhuidse ziel bloot
Ooit was de bal rond. In het spel is dat bolronde lichaam afgetrapt, weggeschopt. Stuk gescheurd, lek geworden. Rijp voor de stort, de vernietiging. Maar dan springt Astrid Meijer in de bres voor het onmachtige ding. Dat alleen heilig is wanneer deze het doel raakt. Aanbeden wordt en toegezongen. Heeft het echter zoveel doelen gezien dan dat het lief is, koppen geraakt en voeten gevoelt, dan is het af en lijkt het leven klaar. Het wordt uitgefloten en afgesnauwd. De kunst echter maakt dan van niets weer iets. Dat wat de functie heeft verloren of dreigt te verliezen geeft het een nieuwe zin, een hoger wezen. Het legt een onderhuidse ziel bloot. Het is de kunst de bestaande vorm te ontleden om het gebruik ervan te herzien Eigenlijk is alles voor kunst nog bruikbaar. Bedient de kunstenaar zich niet enkel van verf en palet, hamer en beitel, maar weet deze ook weg met wat door gebruik wezensvreemd werd. Het vergt een creatieve gedachte om in de platgetrapte cirkelvorm een ander object te zien. Om het gekneusde voorwerp recht te buigen en een nieuw doel te geven. Verfijnd en inventief, want de lat ligt hoog.
Meijer gebruikt in haar kunst de gelooide leren voetbal als materiaal. Hooligans zullen het misbruik van hun heiligheid noemen. Het is een hergebruik van een ding dat zich ruimschoots als bal heeft bewezen. De kunstenaar snijdt het open, fileert als het ware het lichaam. Spreidt de afgeknotte icosaëder uit en legt van de 20 zeshoekige en 12 vijfhoekige vlakken een nieuwe vorm. Al naar gelang de voorstelling dat toelaat gebruikt ze weinig of meerdere vlakken. Die vlakken lijken wel op honingraatcellen. Samen sterk in eenheid. Meijer laat deze vlakken hun karakter behouden, maar puzzelt zich ook wel een andere aard voor het object. Alleen die hoekige zijvlakken doen nog denken aan het vorige leven als bal. De nieuwe vorm heeft een eigen zeggingskracht. Een bijzondere uitstraling.
De honingraat en het vijfkant vormen echter wel een beperking voor het samenstellen van een object. Het is een hulpmiddel om te beelden, maar vormt ook een belemmering om uit te drukken. Het vergt een hoge mate van creativiteit om uit die gebondenheid los te komen. Om de grenzen van het materiaal te zoeken en deze barrières te slechten. Meijer weet het uiterste in de bal te vinden om daar krachtige expressies mee te maken. Die, althans in de expositie bij Kunstlokaal No.8, nergens rijmen en gaan vervelen. Wel komen vormen bekend voor omdat ik aan andere wanden soortgelijke figuren zag met net een andere twist. Maar het blijven originele modellen en de bal is nog bij lange na niet uitgemolken en leeg gezogen.
Magie, solotentoonstelling Astrid Meijer bij Kunstlokaal No.8, Schoterlandseweg 55 in Jubbega-Schurega. Tot en met 25 juni 2023.
Leave a Reply