Lieve van Loon. Die naam zei me niets. Nu wel. Zojuist maakte ik kennis met haar. Lieve. Zo’n korte kennismaking is voedingsbodem voor liefde op het eerste gezicht. Eerder al, toen haar naam werd genoemd voor een tentoonstelling, googlede ik Lieve van Loon. Ik bezocht haar website en ook daar kan dat eerste contact als introductie uitgroeien tot een directe verbondenheid. Op het eerste gezicht zag ik vrijwel meteen overeenkomst. Verwondering.
Wim Biewenga. Die naam zegt me iets. Nog steeds. Hij nam op een goed moment telefonisch contact met mij op. Hij had een vraag: of ik zijn expositie in De Kunsthof wilde openen met een gepaste tekst. Hij kan mijn kritiek op zijn werk waarderen, vandaar. Toen ook viel de naam Lieve van Loon. Daar wordt hij graag mee gezien in Appingedam.
Het herkenbare verandert
Het werk van Lieve is een nader onderzoek waard. Dus ik heb haar website figuurlijk doorgespit. Dat is het voordeel van internet. Je hoeft de deur niet uit om het portfolio van de kunstenaar te bewonderen. Meteen viel mij de aanhef op de voorpagina op: Wat gebeurt er met een object wanneer het herkenbare verandert? In haar afstudeerproject “Het hervormen van het alledaagse” laat Lieve ons haar bijzondere visie op het dagelijks leven zien. En dat is precies wat Wim doet. Hij verwondert zich over de zichtbare werkelijkheid. Daarvan maakt hij geen huisje-boompje-beestje-schilderij voor boven de bank. Hij prikt door het zichtbare heen en laat de essentie ervan zien. Het herkenbare verandert. De emotie van het dagelijks leven krijgt vorm.
Verwondering is de inspiratie van waaruit Wim Biewenga werkt. Het is zijn drijfveer om te maken wat hij maakt. Van de gecompliceerde wereld maakt hij een versimpelde uitdrukking. Zijn kunst schuurt tegen een naïeve vormgeving aan. In zijn objecten geeft hij gebruiksvoorwerpen of delen daarvan een tweede leven. Zo kan hij ook eigen oud werk recyclen. Hij schildert over bestaand materiaal heen. Draait een compositie eens om zodat hij een nieuwe kijk kan vastleggen. Herinneringen spelen een spel met zijn gedachten. Vanuit het verleden maken indrukken zich uitdrukking in het heden. Of beter gezegd: de uitdrukking maakt zoveel indruk dat het een beeld verdient. Dat het verleden mag voortleven in het heden, naar de toekomst toe. Kunst maakt Wim aanvankelijk voor zichzelf. Om de wereld te duiden, te begrijpen. De wereld die zo onschuldig leek, toen. Daarom is zijn kijk die van een kind dat nog zonder meer kan genieten van de dingen.
Ik citeer mezelf
Is voor mij het werk van Lieve van Loon een kennismaking met een nog onbekende wereld, het werk van Wim Biewenga zoals dat hier hangt is voor mij eveneens nieuw. Eerder zag ik werk en dacht er het mijne van. Ik citeer mezelf:
“Ogenschijnlijk gebeurt er niets in het werk van Wim Biewenga. Maar dat is gezichtsbedrog, een optische illusie. Want er is beroering onder het waarneembare vlak en tussen de getrokken lijnen. Het niets is schijn, er valt van alles te zien. Er is onrust in de verwerking van verf, de huid verbergt aantekeningen van eerdere gedachten. Deze kunst is een geconstrueerd niet-zijn van wat het zijn kan zijn. En is. Je went aan vormen en denkt daardoor in beelden herkenbare situaties te zien. Maar Biewenga haalt juist deze herkenning uit die gewenning van het dagelijkse kijken. Hij gaat eraan voorbij. Het detail krijgt bij hem een nieuwe betekenis.” Einde citaat.
Geïnspireerd door de titel ‘langs berg en dal klinkt hoorngeschal’, humor die wel in mijn straatje past, schrijf ik het volgende op: “In het werk van Wim Biewenga ontbreekt de samenhang tussen geschilderd beeld en tastbare omgeving. Wat ik zie heb ik niet eerder gezien. Het komt me niet bekend voor. Er rest enkel ruimte en ritme, samengesteld door kleuren, lijnen en abstracte geometrische vormen. Mijn blik denkt het beeld wel te kunnen plaatsen in de werkelijkheid. Mijn ogen zoeken verbanden en relaties met en in de realiteit. Maar dat is geforceerd en niet zo bedoeld. Ik wil dat, dat mag. Maar het is niet strikt noodzakelijk om in de gepenseelde situatie een verbinding te leggen met een bestaand beeld. Feitelijk heeft het werk van Biewenga geen omschrijving nodig. Het spreekt voor zich en elke beschrijving werkt minder krachtig dan het beeld is. Een beschouwing zonder woorden.”
Niet de werkelijkheid opzoeken
Tot zover, want voor een beschouwing zonder woorden heeft Wim mij hier natuurlijk niet laten komen. Telkens wanneer ik zijn werk tref, heeft het een andere vorm en uitstraling. Hoewel hij op leeftijd is, lijkt hij de jonge geest van Lieve te hebben. Het werk van beide kunstenaars rijmt in deze presentatie. Niet zozeer wat betreft vormgeving, maar wel door de verwondering voor het beeld. De spanning die door de kunst kan worden opgewekt. Door weinig te laten zien waar veel te bekijken valt. Biewenga kijkt terug op zijn leven, haalt herinneringen op. Vindt een werkboek van zijn vader. Gebruikt de beschreven bladen als drager voor beeltenissen die bij hem opkomen bij het lezen van de notities. Daarmee laat hij zijn vader voortleven, want zonder zijn inbreng zou het boek bij het oud papier belanden. Op die manier waardeert Lieve dagelijkse dingen op. Handelingen en voorvallen die in de tijd wegzakken, redt zij uit de vergetelheid. Haar werk beeldt deze alledaagse dingen uit die meer aandacht verdienen, lees ik op haar website: alledaagse voorwerpen en taferelen die in het volle zicht verborgen zijn. De inspiratie die haar tot werken aanzet, dien ik vanuit een ander perspectief te zien. Niet de werkelijkheid opzoeken, maar de emotie vinden.
Langer kijken om iets gewaar te worden
Terug naar de werken nu die hier te zien zijn, want daarvoor ben ik gekomen. De werkelijkheid van Wim is niet afgetekend in uitdrukking. Het blijft ontspannen zonder opgewonden te raken. Ik kijk gespannen naar de taferelen om te zien welke drift erachter zit. Welke hartstocht heeft de kunstenaar ertoe gebracht deze indrukken op deze manier te formuleren en te verbeelden? Het is niet meteen zichtbaar wanneer ik alsmaar probeer de realiteit erin te duiden. Zonder reden. Met slechts een onbegrensde blik om uit de behoefte van de voorstelling te komen. Wat ik zie, dat is het; ik moet me overgeven. Vertrouwen hebben in de waarheid, de hele waarheid en niets dan de waarheid van Wim Biewenga. Zolang ik dat niet kan opbrengen, blijft zijn werk een mysterie. Haak ik vroegtijdig af, dan zal zijn schoonheid voor mij nooit zichtbaar zijn. Dus neem ik voor mezelf het verband met de werkelijkheid weg en stap in de realiteit van Biewenga. Mijn verstand op nul, maar de blik scherp en verscherpt. Het werk is doordringend en indringend. Het houdt de aandacht, want de onwerkelijke werkelijkheid wil gepeild en ontrafeld worden. Deze woorden zou ik welhaast naadloos op de composities van Lieve van Loon kunnen leggen. Het is haar waarheid, haar schoonheid, haar wereld die de mijne kan zijn wanneer ik me eraan overgeef.
Eigenlijk is het in deze tentoonstelling zaak langer te kijken om iets gewaar te worden. Maar is dat niet met alle kunst zo, vraag ik me retorisch af zonder antwoord te krijgen. Langer kijken en daardoor ontdekken. Want ieder kunstwerk heeft een verborgen detail, een plek waar het gevoel kan rusten. Gedachten niet bedenken, niets willen verzinnen of onderscheiden. Dan legt het object, het schilderij – de tekening, als vanzelf zijn aard, zijn karakteristiek bloot. De vorm van kijken overkomt je dan. Ineens merk je iets op, krijgt de beeltenis een handvat. Is er herkenning, spreekt het.
Inleiding bij de vernissage van de expositie werken van Wim Biewenga en Lieve van Loon in De Kunsthof te Appingedam, de dato 23 april 2026.
Leave a Reply