Categorie: Galerie Hoogenbosch

  • In Hoogenbosch projecteren Pollack en Radersma de ziel

    Het stelt eigenlijk niets voor, terwijl het alles in zich heeft. De kunst van Fred Pollack. Er is geen voorstelling, het is abstract werk. Het zijn plattegronden van de ziel. Althans zo begint het, allengs naarmate de tijd verstrijkt verschijnt figuratie tussen de lijnen en in de kleuren. Zie ik in de vormgeving een situatie ontstaan. Die er niet is, maar de schepper laat het als vanzelf gebeuren.

    Pollack construeert, hij zet vlakken en strepen zo bij elkaar dat het een kloppend eenheid wordt. Een spontane sfeer in een harde en doordachte uitstraling. En loopt het beeld door over het kader en buiten de lijst. Het getoonde is een uitsnede van een groot geheel. Binnen het kader is het nooit afgepast af. Er is altijd nog vraag naar meer. Het is een puzzel. Niets staat er zomaar, alles is intensief overdacht.

    Leesbaar voor de maker zelf

    Pollack is dan ook geen schilder van de intuïtie, geen schilder van de vlotte penseelstreek. Over iedere lijn en elk vlak is nagedacht. Soms te intensief. Dat bij nader inzien een eens gedachte compositie onder een andere laat verdwijnen. Het kan alle kanten op, van iedere zijde bekeken worden en kent een onvermoede gelaagdheid. Vrijwel iedere compositie heeft een onderliggend verhaal, dat meespreekt in het beeld maar alleen leesbaar is voor de maker zelf. Enkel is de verhaallijn te herkennen in de structuur van de huid. Wie het verleden niet kent geniet objectief van het heden.

    galerie hoogenbosch, fred pollack

    In recent werk laat Pollack figuren verschijnen. Blikken priemen vanaf de doeken de ruimte in. Is de kunst eerder afstandelijk en zakelijk, nu houdt de beeltenis onze gangen in de gaten. Het werk krijgt meer kleur, grijs wisselt met groen en schreeuwt het zich wel fel rood van de wand. Ook in deze composities, die minder somber en meer vrolijk zijn, brengt Fred zijn psyche in kaart. Het lijkt een geheimtaal, veelvormig en ondoorgrondelijk. Maar juist dat onpeilbare maakt het werk intrigerend en uiterst kijkbaar.

    Geest van de schepper

    Hoe anders schijnt dat met de schilderijen van Jan Radersma. Je denkt te weten wat je ziet. Er is geen abstracte omgeving geschilderd, maar wel een versimpeling op het natuurlijke landschap. Onherkenbaar als plek en plaats is het karakteristiek voor de sfeer. Niet kennen is beter zien. In aardtinten, dichtbij de basis van het zijn, is Radersma groots in het verbeelden van de bodem waarop wij leven. De bodem waarop modder en waarin bomen de wereld kenmerken. De kleine op een uitgescheurd schetsblokvelletje getekende werken spreken overmatig tot de verbeelding. De vluchtige tekening is ter plaatse opgezet, of een korte beschrijving van de omgeving in gedachten meegenomen en thuis uitgewerkt. De herinnering typeert de voorstelling. Dat geldt voor de maker en zeker voor de kijker.

    galerie hoogenbosch, jan radersma

    Kleuren meer ware tinten het beeld dan heeft de compositie minder die sfeer als van de eerste scheppingsdag.  Maar de aarde van Radersma is niet woest en ledig, integendeel. Wel ligt er een wonderbare duisternis over de oervloed waar de schepper zijn geest over laat zweven, zijn kwasten er de verf over doet strijken. Je ziet dat het licht oplicht wanneer het duister met de penseel is aangeraakt. Zonder licht is er geen beeld, zonder duisternis is er geen nuance. Zonder weten is er kennen.

    Titels als onderweg, verte, polder, einder en stil komen langs. Overbodige woorden voor de sprekende beelden, maar toch stemmig in die beeldvorming. Zie je het beeld, herken je de titel. Ik verdwaal dan maar in “het grote niets”, of verzuip in het “Holland water” wanneer ik de bijzondere lichtval aanschouw. Ik beschouw het zijn van Radersma, dat haaks lijkt te staan op het wezen van Pollack. Maar er is nauwelijks verschil. Beide kunstenaars projecteren in hun werk de ziel. Fred enigszins introvert en Jan in ruime openheid.

    Tentoonstelling schilderijen van Fred Pollack en Jan Radersma bij Galerie Hoogenbosch, Stationsweg 66 in Gorredijk. Tot en met 13 mei 2018.

  • Het geconstrueerde zijn van Biewenga en Klinkhamer

    Er is alleen ruimte en stilte. Ogenschijnlijk gebeurt er niets in het werk van Wim Biewenga. Maar dat is gezichtsbedrog, een optische illusie. Want er is beroering onder het waarneembare vlak en tussen de getrokken lijnen. Het niets is schijn, er valt van alles te zien. Er is onrust in de verwerking van verf, de huid verbergt aantekeningen van eerdere gedachten. Biewenga’s constructies verlangen een keurige afwerking, het netjes binnen en langs de lijntjes kleuren, maar krijgt deze niet en nergens toegemeten. Gelukkig maar! Het blijft daardoor handwerk – spontaan en levendig.

    De gespeelde stilte van Wim Biewenga hangt langs de gemaakte ruimte van Galerie Hoogenbosch. In getoonde schetsen is te zien hoe de schilder tot zijn beelden komt. Met ongekleurde denklijnen zet de tekening zich op. De kunstenaar bereidt zijn schepping onvast voor. Het is nog een gedachte, de ingeving. Het krijgt pas de bezieling op doek of in hout, dan is er de vaste hand en de scherpe toets.

    Wim Biewenga

    Beeltenis vervlakt nergens

    Op doek en paneel lijkt het beheerste vlak en de onbewogen lijn geen uitgangspunt te hebben en nergens een doel te kennen. In maaksels van hout krijgt de statische vorm beweging. Het beeld van Biewenga is een uitsnede in het grote geheel van de omgeving. Een detaillering die op grote schaal ongezien blijft. De schilder deelt zijn werk in en bouwt het op zoals een architect een gebouw schetst of een stratenplan uittekent.

    Hoewel er enkel vlakken zijn waar eens een lijn de zichtbaarheid versterkt, vervlakt de beeltenis nergens. De compositie blijft interessant, ook al wordt het beeld almaar meer abstract. Hoever kun je gaan, vraag ik me af, tot er nauwelijks meer iets te kijken rest maar de ontroering stand houdt. Ruimte en stilte. Biewenga’s kunst is een geconstrueerd niet zijn van wat het zijn kan zijn. En is. Je went aan vormen en denkt daardoor in beelden herkenbare situaties te zien. Maar Biewenga haalt nu juist deze herkenning uit die gewenning van het dagelijkse kijken. Hij gaat eraan voorbij. Het detail krijgt bij hem een nieuwe betekenis.

    Galerie Hoogenbosch, Wim Biewenga, Han Klinkhamer

    Je hoort de bijen zoemen

    Hoe tegengesteld aan deze persoonlijkheid is het wezen van Han Klinkhamer. Het beeld lijkt minder technisch en bedacht, het komt zoals het er is. Of er schijnt te zijn. Geen abstracte weergave van het zichtbare, maar wel in een gedachte vormgeving. De landschappelijke schilderijen kunnen door iedere denkbare omgeving geïnspireerd zijn, maar duiden wel degelijk een herkenbare plaats. De waarneembare plek is er in versimpeld, de verf droog uitgestreken of in dikke klodders pigment op het doek gekwakt. Het gaat Klinkhamer om de grond waarop hij staat, daarom is de horizon telkens boven ooghoogte geplaatst. Op die einder zweeft een pestbosje of een kerkdorpje, boven de ruigheid van grasland en heideveld of een keurig aangeharkte akker. Dichterbij in het gezichtsveld tieren onkruiden welig over ongeordende plaggen aarde. Klinkhamer construeert zijn gezichtsveld beheerst.

    Han Klinkhamer

    Tablettekeningen hebben dan de idee van grafiek. De drogenaald ets afgedrukt op waterig papier. Het geeft de schets van wat op groot formaat in de collagetechniek is uitgewerkt. Om als het ware stengels en bladeren in de groene vingers te krijgen. Van een afstand vormen deze samengestelde beelden volledig te doorgronden beeltenissen. Maar met je neus tussen het gras en het hoofd in de struiken blijken de collages ineens veel meer interessant. Dunne repen blank of eerder betekent papier zijn over en langs elkaar geplakt, daarna is er een belijning op gezet. In samenspraak is het meer dan plantaardig. Je hoort de bijen zoemen, de wind ruisen door de graspluimen en je ruikt het groene zijn.

    Expositie constructies van Wim Biewenga en schilderijen van Han Klinkhamer bij Galerie Hoogenbosch, Stationsweg 66 in Gorredijk. Tot en met 19 november 2017.

  • Bronzend cartoonist versus uitgelaten schilder

    Het lange beelden van Guus Hellegers, 55 werkbare jaren in een leven dat bijna 80 zomers kent, is uitgemeten in de staande tentoonstelling van Galerie Hoogenbosch. Het geeft een overvloed aan beeltenissen en beeldenaars, want het is niet eenvoudig te kiezen uit het omvangrijke oeuvre van deze beeldhouwer en penningmaker. In die munten blijkt Hellegers vooral een goed oog te hebben voor detail. Op het formaat van amper groter dan een rijksdaalder, het huidige 2 eurostuk, weet hij in reliëf dus in de derde dimensie een verhaal te vertellen. Maar is die cirkel dan toch te klein, dan wordt de munt in vorm geweld aan gedaan en kan het uitgroeien tot een monumentaal beeldhouwwerk met geringe afmeting. Want monumentaal is het werk van Hellegers, niet alleen omdat het vaak een aandenken is, een herinnering aan een moment, maar zeker omdat het in het klein een grootsheid uitstraalt.

    Galerie Hoogenbosch, Guus Hellegers

    Boven de werkelijkheid uitstijgen

    Vanuit de penningkunst lijkt Hellegers de platheid in het beelden te hebben geëvolueerd. Maar het is meer een experiment om anders te zijn, een eigen weg te kiezen en te gaan. De beeldhouwer houdt van de menselijke natuur en beeldt deze vooral in de gestalte met vrouwelijke belijning uit. Hij heeft een voorkeur voor het herkenbare, de realistische evenbeelding. Maar toch wil hij boven die werkelijkheid uitstijgen en zoekt naar mogelijkheden het lichaam te restylen. Dat kan vanuit de realiteit door een liggende vorm gaandeweg tot een kubistische abstractie te laten worden. Mij dringt daarbij als vanzelf de volzin van schoenmaker en dichter Evert Rinsema op: ‘de mensch is van nature hoekig’.  Evenwel heeft het herscheppen van de vorm meer impact wanneer figuren een dimensie schijnen te gaan missen. Op de vlakte blijven. Gesneden zijn in repen of plakken materie. Maar deze vlakheid kent wel degelijk een derde dimensie, al zal het alleen maar de ervaring van diepte in het vlak zijn wanneer de kijker een ander standpunt tot het werk inneemt. Hellegers tekent met brons, ofwel zijn harde materie is het papier van de illustrator. Vooral in de platheid voert hij meermalen de humor in en is hij wat mij betreft eigenlijk meer een cartoonist dan een beeldhouwer.

    Galerie Hoogenbosch, Wim Quist

    Expressieve schilderijen

    Bij het ruimtelijke werk zijn schilderijen gehangen van Wim Quist. Quist, na een vruchtbare carrière in de architectuur, gaat op latere leeftijd schilderen met olieverf. Het is in de beeldende kunst een laatbloeier. Voor hij het penseel zelf ter hand neemt leert hij eerst van kunstenaars die in zijn gebouwen werken. Hij gaat kijken, en begint te werken zonder vooropgezet plan. Nergens krijgen zijn composities een titel mee, dus kan de kijker onbevooroordeeld kijken. Want kijken, daar gaat het om. De gedachten niet ordenen, maar loslaten om de fantasie de vrije loop te geven. Jezelf eraan over geven, zonder meer. Niet in alles is de werkelijkheid weg geschilderd, ook groeien kleuren uit tot bloemenvelden of andere plantaardige schoonheid. In de mooie uitgebalanceerde wereld is de abstractie een sferische realiteit. Niet zakt het rood langzaam door het blauw om een streepje groen achter te laten, want Wim Quist werkt uitgelaten aan zijn expressieve schilderijen. Met het paletmes zet hij snel de vlakken op om ze met de achterkant van het penseel te bewerken of zelfs met de kwast weg te vegen. Maar ook worden vlekken kleur als bloeiend gras over het doek gesmeten. Lijnvlakken wijken en lijken uit een grotere uitdrukking gesneden. Een eerst bedachte vorm wordt door gehaald om plaats te maken voor een expressief beelden. Daar waar de realiteit het minst gepakt is spreekt het beeld meest aan. Bij het werk van Quist kom je op adem, rust de blik uit, gaat de gedachte op oneindig – Hellegers dwingt echter de idee een bepalende richting in, het is gekleurd kijken.

    Beelden en penningen van Guus Hellegers en schilderijen van Wim Quist bij Galerie Hoogenbosch, Stationsweg 66 in Gorredijk. Tot en met 2 juli 2017.

    Galerie Hoogenbosch, Guus Hellegers, Wim Quist

  • Niet kennen doet kwetsbaar herkennen

    Bezig zijn met de dood in het leven. Dat lijkt op de plankenvloer van Galerie Hoogenbosch het geval te zijn. Een schijnbaar dood leven vindt men aandoenlijk, vooral wanneer het dieren zijn die de mens na aan het hart gaan. Een levenloos lichaam wekt medelijden en compassie, het is kwetsbaar. Maar de objecten van Miriam Knibbeler zijn helemaal niet dood, omdat ze nooit geleefd hebben. Ze stellen een meestal dierlijk figuur voor, dat zich schijnt te bevinden in het niemandsland tussen leven en dood. Maar het kan ook even goed liggen slapen, zich een moment terugtrekkend van de dagelijkse beslommeringen: de eeuwige jacht naar voedsel om te overleven.

    Miriam Knibbeler, Galerie Hoogenbosch

    De figuraties lijken levensechte evenbeelden met zich bloedbanen denkende lijnen onder het vel, maar door het overdrijven van een blanke huid en het gebrek aan beharing is het meer dan een werkelijkheid. De realiteit van Knibbeler is bijna het aanbidden van de schepping in een eigen zetting. De kunstenaar beheerst het vak tot in detail, als een bekwaam preparateur. Leven in de dood brengen of andersom.

    Uiterst precies

    De uitgemergelde kat is het enige beeld in deze expositieruimte dat krachtig oogt in een zittende pose. Hoewel het ei en de afgehakte boomstronk zich ook fier staande houden. Het is een luguber schouwspel, die “sphynx”, waarbij het beest zo kan opspringen en de kijker krijsend aanvallen. Maar het blijft stil, want immers is het object opgebouwd uit was, pigment, staal, polystyreen, polyurethaan, ijzer en aluminium en heeft het nergens de warmte van lijf en leden. Een piepkuiken dat te vroeg uit het ei kroop, een neushoornkalf opgerold als foetus, een veulen op de grond geworpen.

    Miriam Knibbeler, Galerie Hoogenbosch

    Ook tekent Knibbeler haar onderwerpen uit. Net als de aanpak van de objecten uiterst precies is, zo fijn zet ze de tekeningen in lijn op papier. Ook hier weer is het de dood die de boventoon schijnt te voeren. Maar hoe werkelijk is de dood in het leven en hoe wordt het leven gegeven als nieuw. Het object is een abstract gegeven. De tekening maakt er een werkelijkheid van.

    Hans Boer, Galerie Hoogenbosch

    Variatie op een thema

    Aan de wanden is werk gehangen van Hans Boer. Het zijn abstracte beelden die telkens een werkelijkheid doen vermoeden. Je denkt iets te zien dat er niet is. Het overstijgt de werkelijkheid. In de architecturale en landschappelijke opbouw ontdek je in vierkante vormen blokken van huizen netjes naast elkaar of planken met dikke boeken schouder aan schouder. Er is veel variatie op een thema, maar nergens slaat de verveling toe. Want het is gewoon zondermeer genieten van de figuratie in pastelkleur tinten. De geschapen omgeving is herkenbaar, terwijl het nergens thuis hoort en niet bestaat. Het is een ultiem abstracte uiting die je gevoel thuis brengt. Het schijnt onderdeel van je leven. Het hoeft niets voor te stellen, het is iets. De gedachte schuilt er in. De narigheid van het kennen drukt niet en staat geen onbevangen kijken in de weg. Want je kunt het werk bewonen zonder vaste lasten.

    Beelden van Miriam Knibbeler en schilderijen van Hans Boer bij Galerie Hoogenbosch, Stationsweg 66 in Gorredijk. Tot 15 mei 2017.

  • Kunst van de zee op Nieuw Nederlands Peil

    Het stille water, de diepe grond, dat is het onderwerp van de tentoonstelling bij Galerie Hoogenbosch. Voor Dolph Kessler gaat letterlijk geen zee te hoog. Hij laat zich voor een fotoreportage tweemaal meevoeren over de Atlantische Oceaan. Daar, op die grote vlakte waar je alleen maar water ziet zover het oog reikt, is geen moment gelijk aan de volgende en was niet zoals de vorige. Steeds ligt de zee er anders bij. Dan is het vlak en spiegelend met een rimpeling als de grafische verbeelding van water. Een volgend ogenblik lijkt de massa gebeeldhouwd, heeft het water de hardheid van een rotsformatie. Vooral het wild golvende water ruist een verhaal. De stromen spreken wanneer de wind er mee speelt, het woest opzweept of een zachte bries erlangs strijkt. Schuimkoppen dansen over het water en laten de massa eens lijken op zandheuvels bedekt met helmgras. De watervlakte neemt het karakter van het landschap over, er is geen scheiding meer tussen water en land.

    Galerie Hoogenbosch, Kanelli&Smit

    Er is niets op het water dan enkel eens een drijvende ijsberg, dan krijgen ook de wolken aandacht en valt de creativiteit in de foto stil. Vooral wanneer het zonlicht de lucht pastel kleurt is de plaat al te gemakkelijk. Om echter zoveel mogelijk van de zee te laten zien blijft de horizon meestal boven ooghoogte. Ook duikt de fotograaf denkbeeldig wel onder om het water om zich heen schuimend op te laten spatten. En komt hij dan boven en verdwijnt de einder, dan schijn je in de verte zo van de aarde te kunnen vallen.

    Woest maar verre van ledig

    Bij Piet Moerman is nog wel duidelijk de snijlijn van land en water. Zijn gebeeldhouwde olieverven maken het tot monumentale rotsen en machtige waterpartijen. Als het ware boetseert Moerman als de echte schepper der dingen de wereld, zijn wereld in het vierkante platte vlak. Het is er woest maar verre van ledig, omdat penseelvoering en paletmes een emotionele lading kneden. De grens tussen land en water verdwijnt, de verf bruist en kolkt over het hele doek.

    Galerie Hoogenbosch, Piet Moerman

    Beppe Kessler maakt geen plaatjes, zoals broer Dolph. In haar werk lijkt het water echt over het linnen te stromen. Ze verbeeldt zich werkelijk de zee. Haar verbeelding is de aard, het karakter van de watervlakte. Het is echter niet het grote geheel, maar een emmer vloeistof genomen – een detail geschetst. Maar ook zet ze het waterpas hoger en ontstaan landschappen waarin het minder duidelijk is of er lucht boven de aarde drijft. Soms komt het doek als in reliëf naar voren en fluistert zacht: hoor de schepping zingen. Want het landschap van Kessler is mystiek en mysterieus, ongerept en onbevangen.

    Vloedlijnen en waterniveaus

    De elementen van de natuur gaan een eigen gang in het werk van Kanelli & Smit. Het tweetal, in de kunst aan elkaar verbonden, laten het water daadwerkelijk door het linnen stromen. De composities zijn in en door het water opgebouwd. De vloedlijnen en waterniveaus zijn zichtbaar. Het geeft het werk een gelaagd karakter, terwijl de wind lijkt te hebben gespeeld met de zandkorrels. Er is geen verbeelding van het onderwerp, dit ìs het onderwerp. De makers proberen het spel te beïnvloeden, maar eigenlijk blijken ze toeschouwer van het natuurlijke werk. Het zit in de natuur, het is vakwerk, het ambacht van een hogere macht. Wanneer het paar dan zelf aan de slag gaat zakken ze wat mij betreft kunstzinnig door het ijs.

    “The Wave, crossing the Atlantic”, groepstentoonstelling met fotografie van Dolph Kessler, schilderijen van Piet Moerman, Beppe Kessler en Kanelli & Smit bij Galerie Hoogenbosch, Stationsweg 66 in Gorredijk. Tot en met 2 april 2017.

  • Het onstoffelijk karakter van Roos’ haven

    De haven van Harlingen is de bron van inspiratie voor Jan Roos. Het water dat al naar gelang de getijden zich voordoen af en aan stroomt. De wind die bij hevige vlagen de pieren geselt. De meeuwen die krijsend van hun plek opvliegen. Het touw dat kleppert tegen de mast. Nog aldoor doolt Roos langs de kaden en vindt er altijd wel iets om te beelden. De bron droogt niet op, de haven heeft voldoende geheimen. Maar eigenlijk is het niet deze haven, maar de aanlegplaats van overal en elke tijd. Harlingen is de metafoor van emotie, het gevoel dat Roos heeft bij dit soort van omgeving. Daardoor zijn de composities mijmeringen van datgene wat hij adoreert.

    Abstract gerangschikt

    De schilderingen zijn spontaan en ruw opgezet. Vooral niet mooi als weergave, niet netjes in beeld gebracht. Daarmee de zelfkant van het leven in het grensgebied van woest land en zout water uitdrukkend. De werkelijkheid is door Roos abstract gerangschikt. De snelle impressies, waarin vooral niet te lang maar wel aandachtig is doorgewerkt, gaan zonder titels. Het is meer dan duidelijk wat het voorstelt en wat er gebeurd. Het werk heeft geen ondertiteling nodig, geen uitleg. Het verhaal is de afbeelding zelf.

    Galerie Hoogenbosch, Jan Roos, Harlingen

    Het is zien en vastleggen. Het grote gebaar klinkt door, op de grote werken evenzeer als in de kleine schets. De rechte strepen van pier en aanlegsteiger, daaraan ontleent de schilder houvast. In het schuimende water en de loeiende wind daartegen kan hij speels los gaan. De combinatie geeft de compositie een onstoffelijk karakter. De werkelijkheid is herleidt tot het meest noodzakelijk zichtbare. De meeuwen die dan over de planken scharrelen zetten de toeschouwer weer terug op de feiten.

    Verlaten kaden, lege pieren

    De schetsen lijken bedoeld het beeld in de vingers te krijgen. Voor ogen krijgen hoe de vlakken en lijnen zich tot elkaar verhouden. Die schetsen zijn in eenvoud groots en staan daardoor op zichzelf. Omdat de schilderijen op karton en papier geen voorstudie nodig hebben. Jan Roos droomt zich de vormen, want het is zijn wereld. Hij kent de spanwijdte van de vogels uit zijn hoofd en weet zich het golvende water. De meeste van zijn kaden zijn verlaten, de pieren liggen leeg. Bijna nergens is een menselijke activiteit te ontdekken, dan dat het er ooit geweest moet zijn en is in de kranen en op de schepen. Alleen de meeuwen bevolken de haven. Scharrelen rond en vliegen op, nemen bezit van de omgeving wanneer een kromgetrokken rug huiswaarts keert.

    “Harlingen en de zee”, tekeningen en schilderijen van Jan Roos bij Galerie Hoogenbosch, Stationsweg 66 in Gorredijk Tot en met 29 mei 2016.

  • De boodschappenlijstjes van Zoltin Peeter

    Het moment dat eens gezien is, laat zich niet gemakkelijk exact zichtbaar terug halen. Herinnering wordt geen werkelijkheid. Het beeld staat voor even maar op het netvlies, is echter niet ingebrand. Het is vluchtig en staat niet vast. Tekenaar Zoltin Peeter probeert wel dat moment tastbaar te maken, uit het geheugen op te diepen, zichtbaar in beeld te brengen. Dat is op dit moment te volgen bij Galerie Hoogenbosch in Gorredijk. Details die niet gezien zijn, maar wel gedacht werden, sluipen daarmee de verbeelding in. Herinnering schuurt aan tegen fantasie. In een snelle verwerking van de bedachte gegevens, min of meer een wedloop tegen de tijd, spat de spontaniteit van de beeltenis af.

    Ordeningen aangebracht

    Peeter maakt weinig vertoning van zijn grote voorstellingen. Soms lijkt het alsof er te lang aan dezelfde compositie is gewerkt, omdat herinnering maar door gaat met scheppen van momenten. Maar elke lijn en ieder vlak is overwogen geplaatst en staat in evenwicht. De platen kloppen, als een bus. De toeschouwer moet zich daarvoor wel openstellen om, na kijken en zien, de werken te kunnen beleven. Er zijn voelbaar ordeningen aangebracht, maar deze zijn niet tastbaar als regelmatigheden. Hoewel het beeld snel lijkt gezet, heeft het meer tijd nodig om de uitdrukking te doorgronden en er de juiste indruk van te krijgen.

    Zoltin Peeter, Galerie Hoogenbosch

    Is er net houvast gevonden in het handschrift van fijne lijnen – los uit de hand getekend, strak langs de liniaal gehaalde en binnen de lijntjes gekleurde vlakken, dan is de grip weg door de met kwast getrokken vlakken en lijnen. Is er evenwicht in de beeltenis, dan brengt Peeter de blik ermee uit balans. In de collage van emoties bieden rechte lijnen een tastbare figuratie in het haastige spel van onregelmatige vlakken.

    Aandachtig gemaakt

    In de herinnering legt Zoltin Peeter geziene beelden vast door ze onderweg in reisschetsen op te tekenen. Dat is altijd zo, wanneer je iets moet onthouden kun je dit het best opschrijven. De dagelijkse boodschappen onthoud ik beter als ik een lijstje maak en deze vervolgens vergeet; ik kom toch wel met al de opgeschreven artikelen thuis. Deze zichtbaarheden gezien daar en toen zijn door Peeter meer aandachtig gemaakt, om de echtheid in de herinnering vast te leggen. Zo dienen de kleine schetsen dan weer als boodschappenlijst voor het in formaat grote werk. Al scheppend diept de tekenaar de gegevens op en zet deze vanuit de memorie ongemerkt maar vastberaden op. Souvenirs van een reis door de tijd. Zoekplaten zonder een verbeelding te ontdekken, omdat het beeltenis van de herinnering is. Wel met herkenbare details, maar meestal gaat de door Peeter getekende werkelijkheid een eigen weg om tot uitdrukking te komen.

    Zoltin Peeter, Galerie Hoogenbosch

    Geven de tekeningen meer duidelijkheden prijs, dan is het mysterie verdwenen. Teveel werkelijkheid biedt houvast, waardoor het een emotioneel kijken in de weg staat. Dan kan de realiteit de kijker op het verkeerde been zetten, en struikel ik over de hoge drempel zo het wonderlijke atelier van Zoltin Peeter in. Als speler in een spel, pion op het bord. Peeter dobbelt en zet de lijnen uit, markeert het pad waarlangs ik mijn idee laat afdwalen. Voel warmte bij het doek als drager en een koude rilling bij werk op papier. De kunstenaar speelt met het tastbare gevoel en de voelbare emotie van zijn toeschouwer. En ik laat het toe, laat mezelf gaan in mijn kijken, mijn zien. Het is een belevenis!

    Expositie “het oog dient te reizen”, tekeningen van Zoltin Peeter bij Galerie Hoogenbosch, Stationsweg 66 in Gorredijk. Tot en met 24 april 2016.

  • Thijmen van Kooy, schilder van het duister

    Het donker schilderen, dat lijkt minder moeilijk dan dat het is. Het donker, dat is toch zwart, de duisternis. Kleuren zie je pas bij licht. De schilder heeft licht nodig om de kleuren zo echt mogelijk op het doek te zetten. In het atelier zitten hoge ramen dus vooral op het noorden om de beste toon te zetten. Maar dat is dan schilderen bij licht, niet in de donkerte. Overdag kun je evenwel goed de nacht verbeelden. Bij nacht echter wordt het lastig de dag vast te leggen. Zonder een streep licht tast ook de schilder in het duister.

    Kunstenaar Thijmen van Kooy legt dan wel op delen van zijn schilderijen het wegvallende licht vast. Hij schildert het donker zonder zwart te gebruiken, de duisternis is er. Schijnt er te zijn. Wie beter kijkt ziet dat er veel in de composities gebeurd wat bij wijze van spreken het daglicht niet kan verdragen. Anders dan bij “normale” schilderijen, waarvan je afstand dient te nemen om het grote geheel zichtbaar te krijgen, moet je bij de werken van Van Kooy juist de toenadering zoeken. Met je neus bovenop de afbeelding merk je pas de details in de schemering op.

    Galerie Hoogenbosch, Thijmen van Kooy

    Binnen het schijnsel

    Op zijn schilderijen laat Van Kooy telkens wel het licht stralen vanuit een kunstmatige bron. Straatverlichting buiten, in diverse vormen en met verschillende lichtintensiteit. Schemerlampen binnen, die een gezellige uitstraling en een huiselijk karakter hebben. De lampen schijnen wel fel, maar belichten alleen dat wat binnen het schijnsel valt en waar de stralen het kunnen aanraken. Veelal decors in de straten van de woonomgeving, portieken, trappenhuizen. Een aquarium in een schuur, waarbij een rode tl-bak vloekt met het witgroene levenslicht van de vissen. Buiten de stad komen we terecht op een camping, aan een treinovergang – het licht spiegelt zich op het asfalt, bij een huis in het bos waarachter de dag onder gaat – gelukkig wijst een pad de weg anders zou de blik makkelijk kunnen verdwalen.

    Waar het licht opraakt

    Hoe schilder je dan die duisternis, welke kleuren gebruik je om niet te verzanden in het makkelijke zwart. Een menging van kleuren die opgaan in het donker geeft snel een vieze bruine tint. Van Kooy weet precies die primaire kleuren door deze secundaire en tertiaire kleuren te laten verlopen om te duiden wanneer en waar het licht opraakt. Om de nuances aan te geven. Zo ontstaat een levendig zwart, waarin het duister niet is dood geschilderd.

    Galerie Hoogenbosch, Thijmen van Kooy

    Achter verlichte ramen denk je mensen, je vult het leven er gedacht op aan. Maar in de werken van Thijmen van Kooy is nergens menselijk leven te bespeuren. De omgeving is alleen gevormd rondom het licht dat vervaagt. De straten zijn leeg, de wegen verlaten. Het geeft de beeltenissen een mysterieus karakter, de geheimzinnigheid van het duister. Unheimisch maar niet akelig, soms wel angstig omdat je meer ziet dan er klaarblijkelijk is. Het duister geeft meer voorstelling prijs dan het licht dat doet. In de nacht gaat je fantasie parten spelen, terwijl de dag geen verbeelding nodig heeft.

    Van Kooy verstilt het moment in een speels realisme. Schurend tegen een fotografische werkelijkheid, maar vervagend in detail en op de millimeter. De vlakken flodderen enigszins in de ruimte, omdat ze niet vast omlijnd zijn. Ze kunnen niet scherp afgetekend worden daar de schemering dat niet toelaat. Er gebeurt meer op het doek dan de verstilling doet vermoeden.

    Schilderijen van Thijmen van Kooy bij Galerie Hoogenbosch, Stationsweg 66 in Gorredijk. Tot 25 december 2015.

    Galerie Hoogenbosch, Thijmen van Kooy
  • Siert Dallinga fijnhoutbewerker met de kettingzaag

    Hout bewerken met een kettingzaag, dat is een ruwe manier om hard materiaal te lijf te gaan. Wil de boom niet linksom dan maar rechtsom, maar neer zal die: van onderen. Timber!!! Is de weerbarstige boom in handzame stukken gehakt en gekloofd dan kan het de open haard in of krijgt het een nieuw leven als timmerhout. Een nieuw leven krijgt het ook in handen van de kunstenaar, die het natuurlijke materiaal met zagen, beitels, gutsen, raspen en schraapijzers bewerkt.

    Zo niet Siert Dallinga. Deze beeldhouwer neemt de kettingzaag ter hand, waarmee hij het hout evenwel een fijne belijning weet te geven. Ondanks de ruige techniek weet de kunstenaar details in de beeltenis vast te houden.

    De rij koppen, portretten in donkerbruin geschilderde bewerkte stammen, die hij toont in Galerie Hoogenbosch zijn op herkomst te herkennen aan de ingezaagde gelaatstrekken. De hoofden zijn wel hoekig, maar niet grof onpersoonlijk. De ogen – bruine knikkers in een bedje van witte verf – priemen in de ruimte en beschouwen de kijker scherp als een arend. Deze groep in gelid aardt als een strenge presentatie van stamhoofden. De serieuze somberheid wordt echter gekraakt door de afsluitende ronde kop van een kat; grijzend in een zwart rond mombakkes brengt het een vrolijke noot waardoor “dutch woman” in de lach schiet. Die enige tengere tors in de serie draagt een Zeeuwse kap en heeft een ontbloot bovenlijf.

    Siert Dallinga, Galerie Hoogenbosch

    Europa’s bekruiste top

    Dallinga zet je eens te vaak op een verkeerd been, zo is “white man” een zwarte man met te grote bril op de neus waarvan de glazen beslagen zijn. De kop doet denken aan de blinde zanger Ray Charles, maar de titel zegt Jules de Corte. De gezichtsuitdrukking In “richter’s” en “brothers” is weggesneden. De op eenvoudige maskers lijkende witte tronies hebben de identiteit van een sneeuwpop met zwart geverfde houtjes op de plekken van ogen, neus en mond. Het toppunt van saai en onpersoonlijk.

    Siert Dallinga, Galerie Hoogenbosch

    Op de besneeuwde top van Europa ziet Siert een houten kruis staan. En dat blijkt dan niet de Mont Blanc in Frankrijk te zijn, maar de Russische Elbroes. Aan de 5642 meter voegt Dallinga nog eens 50 centimeter toe in “peak Europe”. De bergbeklimmer heeft de markering geplant en kan afdalen van het droombeeld naar de werkelijke wereld. Daar verlicht een blauwe vogellamp de gedachte aarde. Net onder de stoffen kap zingt een vogel het hoogste lied. Een object in mixed media – textiel en hout.

    Verrassend vlak werk

    Een verrassende ontdekking is het enige vlakke werk, olieverf op doek, dat voor deze tentoonstelling is mee gekomen. In “it was paradise” zet de beeldhouwer zich robuust neer als kunstschilder. Bewerkt hij het hout in alle mogelijke fijnheid, de verf glijdt gedetailleerd van het penseel. Wel met eenzelfde monumentale aanpak is de negroïde vrouw op het doek uitgezet. Het zwarte haar kleurt oranje en de ringen glimmen in de oren. Het achterliggende terrein is doorgroefd met sloten en schijnt het Hollandse polderlandschap. Een vingerwijzing naar de actuele problematiek van de vluchtelingen? Dallinga schilderde het in 2013, maar had een vooruitziende blik. De ingeburgerde vrouw houdt nog vast aan een eigenheid, denkt zich afwezig een paradijs.

    Houten beelden, een lamp en 1 schilderij van Siert Dallinga bij Galerie Hoogenbosch, Stationsweg 66 in Gorredijk. Tot 25 december 2015.

    Siert Dallinga, Galerie Hoogenbosch
  • Handelsmerk Barteld verdient abstractie

    Er is weinig tijd van scheppen. Het beeld moet rap op doek. Alras meldt zich weer een inspiratie. Hoewel Barteld aan de basis van zijn kunnen blijft, weet hij zijn onderwerpen treffend neer te zetten. In het handelsmerk van ruwe expressiviteit is echter geen plek voor detail. Terwijl dat detail wel gezien is om kernachtige schilderijen te maken, toonbaar voor de wanden van Galerie Hoogenbosch. Barteld schildert wat hij heeft gezien, daar, toen, ooit. In de schildering laat hij alleen het wezen van de vorm zien, in zijn weergeven gaat hij tot de kern van de dingen.

    In de haast het beeld niet te vergeten worden grote vlakken kleur nat in nat opgezet. Daardoor druipt het pigment wel van het doek. De schilder beeldhouwt zich figuurlijk een monumentale ruimtelijkheid in het platte vlak. Daarin zijn dan zeilboten los ingeplakt, althans zweven boven de compositie omdat de verf er ruig omheen is getrokken. In de enorme kleurvlakken staat de verf groots gearceerd, zodat het beeld snel in enkele grote halen is gevuld.

    Zonder diepzinnige fijnheid

    Barteld schijnt zichzelf alleen de tijd te gunnen om te werken in de ogenblikken dat de hartstocht duurt. Op het moment dat het beeld er staat is de lust om te beelden bevredigd. De schilder heeft een korte spanningsboog en gunt zich daarom weinig tijd. Op het toppunt van scheppen bijt hij zichzelf figuurlijk het puntje van de tong, zo geconcentreerd is hij bezig zich het zichtbare voor te stellen. De wil om het zo sprekend mogelijk af te maken en op het juiste moment te stoppen, de kwast neer te leggen en afstand te nemen.

    Zonder diepzinnige fijnheid of zich esthetisch te verantwoorden. De schoonheid zit in de naïeve aanpak en het feit dat vrijwel alle werken zonder titel gaan. Op die manier kan de kijker zo in het verhaal vallen zonder belastend vooroordeel.

    Galerie Hoogenbosch, Barteld

    Grootse compositie

    Vooral op groot formaat is de kunst van Barteld indrukwekkend. Zijn onderwerpen liggen dichtbij hemzelf, zijn grijpbaar en te begrijpen. Zeilboten, visvormen en het landschap – water en aarde. Die visvormen doen het meest denken aan paling, die gerookt goed te verorberen is. De boer op de geploegde akker blijkt Van Gogh die ontdekt waar zijn zonnebloemen groeien. Er is oog voor detail, dat blijkt in “de boom”, waar op de bast een hart is gekerfd. Met de kerk van Lioessens is dat het sobere drietal welke een dragende titel nodig bleken.

    De kerk is vol van oprechte dramatiek, zoals ook de akker die zwarte krijtlijnen trekt en waarop de aanplant paars golft. Vooral het evenwichtig samengaan van krijt en verf is in deze grootse compositie, het beslaat een hele wand van de galerie, meer dan inspirerend. De schilder laat zich niet inperken door breedte en grootte van de doeken. Hij kalkt even welluidend op klein formaat als in het groter dan groot. De brede penseelvoering en het wegkwasten van details verdient abstractie, die wordt echter weinig gezien in de composities van Barteld.

    Galerie Hoogenbosch, Barteld

    Tot slot het begin

    Het openingswerk in de expositie bij Galerie Hoogenbosch, pas ontdekt omdat de bezoeker aan het eind begint, is meteen het meest indrukwekkend. Het is prachtig ijl en heeft weinig kleuraanzet, enkele krijtlijnen vermoeden een landschap. De kunstenaar schijnt zich hier in te houden, om in de andere werken strijdvaardig los te gaan. Wel komt hij in dit werk tot een toppunt door in het achterhoofd de raadgeving “minder is meer” aan te houden.

    Schilderijen en werken op papier van Barteld bij Galerie Hoogenbosch, Stationsweg 66 in Gorredijk. Tot 16 november 2015.