December, de maand van de herinnering. Weemoedig wordt in deze donkere maand teruggekeken op wat geweest is. Maakt de duisternis somber en droefgeestig, dat we daarom teugkijken op het verlichte leven toen geluk heel gewoon was. Het kalenderjaar is als een mensenleven. De seizoenen, de maanden. Het voorjaar, het najaar, de zomer de bloei van het leven. Dus in november en december wordt je bepaald op de nadagen, gewezen op de eindigheid en overzie je het leven dat geleefd is, het verleden waarop het heden steunt.
Naarmate het eind van december nadert worden we overspoelt met lijsten en overzichten, top 100 en zelfs top 2000. Het kan niet op, er is genoeg verleden om op terug te kijken. En dat doen we graag en veel aan het eind van het jaar, en zeker bij het tellen van de jaren. In de najaren organiseren we graag een reünie om verhalen op te halen, verloren mensen terug te zien. Zo ook in december. Want over de schouder zien geeft uitzicht op de toekomst. In het afgelopen jaar en nog eerder daarvoor hebben de herinneringen zich opgestapeld en deze moeten welhaast allemaal deze maand worden opgehaald, op het kleed komen en onder de kerstboom aan elkaar verteld.
Niet al dat terugkijken stemt ons vrolijk, vooral niet wanneer op de laatste dag de krant door de bus valt met daarin een lijst wie ons allemaal in dat jaar zijn ontvallen. Waarvan het leven voorgoed afscheid heeft moeten nemen. Maar dan, wanneer de klok twaalf keer heeft geslagen, zien we de toekomst weer opgeruimd tegemoet. December is de maand van de afrekening, van de grote schoonmaak. Een jaar van nieuwe herinneringen maken ligt voor ons. We hebben goede voornemens. Na de donkere maand wordt het op 1 januari weer licht, klaart het leven op. We kunnen opnieuw beginnen.
Songs with a Biblical reference
Maar voor nu is het december, de maand van de lijsten en lijstjes, dus. Vooral op muziekgebied slaan de omroepen ons om de oren met diverse tops. Een top zoveel, die eigenlijk niet in dat rijtje thuis hoort maar er toch wel inpast is de top 1001+ songs with a Biblical reference, ook wel de POPBIBLE genoemd. Het is een Engelstalige opsomming van meer dan duizend songs die per ongeluk of willens en wetens iets met het geloof of de Bijbelverhalen te maken hebben. Per ongeluk, omdat het geloof de grond van het bestaan is, een teken van leven dat echter niet iedereen onderkent. Mensen geloven niet of zeggen dat niet te doen, maar wanneer een geliefde, vriend of kennis is overleden weten ze dat deze na de dood ergens is en onze gangen nagaat. Zij merken de aanwezigheid van de gestorvene en zien ze vliegen in de vorm van meestal een vlinder. Ook wanneer niet geloofd wordt in een hogere macht heeft men wel houvast aan en vindt troost bij het iets wat er schijnbaar is. Dat bevestigt kortom mijn stelling dat het geloof de voedingsbodem is voor het aardse bestaan. Het dooradert het leven. Het is er zonder dat je het beseft of het wil weten. Daarom echoot het per ongeluk in bepaalde songs. Maar ook willens en wetens omdat het een lifeline is.
Er zijn van die liedjes die je niet alleen hoort, maar waar je even doorheen kunt kijken. Liedjes die zich niet laten afspelen maar laten lezen. In de “Popbible” van Corjan Matsinger duiken ze op, niet als bewijs, maar als echo. Alsof er achter de klank een oude tekst meebeweegt. Een fluistering uit een boek dat ouder is dan wie dan ook van ons, maar dat zich nog steeds graag verstopt in coupletten, riffs en refreinen. Liedjes die niet zozeer geloven, maar herinneren. En misschien is dat precies wat popmuziek zo vaak doet: oude verhalen laten reizen, verstopt in beats en stemmen, zodat ze ons onverwacht weer raken. Misschien is dat de enige manier waarop verhalen blijven bestaan: door zich te laten zingen.
Spread the Word
Waar de decemberlijstjes herinneringen oproepen en heimwee uitspreken, zo verwijzen de lijsten in de “Popbible” naar Bijbelverhalen – het maakt herinneringen uit het boek der boeken, een heimwee naar troost, mienskip en naoberschap. Want is geloven in de popmuziek als vloeken in de kerk? Kan de volgens sommigen duivelse muziek God wel belijden? Past religie wel in het rijtje seks, drugs en rock’n’roll. Volgens de samensteller van de “Popbible”, Corjan Matsinger, kan dit wel degelijk. Eerder maakte hij dit al duidelijk in zijn boek “Heilige herrie”, waarvoor hij in de popgeschiedenis en -discografie op zoek was gegaan naar sprekende voorbeelden. En het blijkt dat de meeste muzikanten en tekstdichters wel zeker een goed gevoel hebben bij het geloof. Dat zij dit volmondig, in bedekte termen weliswaar, uitdragen op de diverse podia. Evangelisten pur sang? Dan wel van tussen de coulissen want ze lopen er niet graag mee te koop.
Religieus trendwatcher, docent godsdienst en muziekliefhebber Matsinger nam mij dus eerder bij de hand in zijn leidraad tot geloven in de popmuziek. In “Heilige herrie” somde hij al enige voorbeelden van religieus getinte songs op door na ieder hoofdstuk een playlist te laten afdrukken. In de “Popbible” echter gaat hij een grote stap verder en zet meer dan duizend liederen met een Bijbelse verwijzing op een rij. Met hem en door hem ontdek ik zodoende de religie als basis van de meeste popmuziek. Hij heeft geen lijst als top 1000 gemaakt, waarin nummer 1 meer populair is in vergelijking met bijvoorbeeld de song op plaats 365. Bij hem zijn alle liedjes even belangrijk. Ze staan gerubriceerd op de diverse Bijbelboeken omdat deze daarin de inspiratie vinden. In de lijst komen bekende artiesten voor, maar ook minder aansprekende muzikanten. Uit al de invloedrijke stromingen in de popmuziek zijn voorbeelden genomen.
Popbible WhatsApp Community
De “Popbible” beperkt zich tot een droge opsomming van liedjes, een playlist of referentielijst. Het is geen boek met lyrics of volledige Bijbelteksten. Zelf moet ik de song nog traceren om te kunnen beluisteren en uit de gezongen woorden halen waarom Matsinger het heeft genoemd. Maar gelukkig heeft hij op Spotify een weliswaar onvolledige “Popbible” playlist geplaatst. In het hart van het boek legt hij dan nog, aan de hand van enkele voorbeelden over Psalm 23, uit wat onder meer zijn inspiratie was om de “Popbible” te maken. Volgens Matsinger namelijk laat de “Popbible” zien dat geloof en Bijbelse verhalen niet beperkt zijn tot de kerk of een klassiek religieus perspectief, ze leven voort in de popmuziek vindt hij. De “Popbible” is onderdeel van een groter project, want Matsinger heeft volgens de achterflap van het boek ‘still not found what he is looking for’. Er kunnen dus nog meer interessante zaken uit zijn pen vloeien. Boeiend voor geloofsgenoten, muziekliefhebbers, jongeren of iedereen die zich afvraagt hoe bijbel en cultuur elkaar kruisen. Zo is er al een Popbible WhatsApp Community waarbij de deelnemers daaraan elke week een berichtje krijgen waarin achtergrondinformatie of het verhaal achter een liedje wordt gedeeld. De “Popbible” nodigt uit tot luisteren en tot reflectie: herken je liedjes, zie je Bijbelse verwijzingen, en wat betekent dat in jouw leven, in je geloof, je culturele achtergrond. Ofwel ‘Spread the Word’.
POPBIBLE. 1001+ songs with a Biblical reference. Corjan Matsinger. Uitgave Buijten en Schipperheijn Motief, 2024.
