Wanneer Drenthe het Siberië van Nederland was, zoals Rolf Mulder van horen zeggen stelt, bestaat dan de echte authentieke Drent eigenlijk wel. Al het gespuis en uitschot werd de grote stille heide op gestuurd met de opdracht red je kont maar. Later werden ze onder de hoede van generaal Van den Bosch afgezonderd van de wereld heropgevoed. Die mensen zullen zich als allochtonen gemengd en vermengd hebben met de autochtone Drent. Dus na het Siberië is Drenthe het Amerika van Nederland geworden. Het beloofde land voor de indianen, maar na Old Shatterhand en Winnetou hoor je daar niemand meer over. Heeft Dagobert Trump, badend in zijn geldpakhuis, de touwtjes in handen genomen. En waar is de oorspronkelijke Drent? Als de indianen teruggedrongen in het reservaat? Wie is de Drent? Voor antwoorden op die vragen en om mijn stelling te verifiëren kan ik mij het best richten tot de Drent bij uitstek, om niet te spreken van de Drent der Drenten, Rolf Mulder. In zijn boek “Drenten voor beginners” legt hij mij uit hoe om te gaan met dit eigenzinnige volk. Maar hoe dat zit met de oorsprong en de vermenging wordt mij door zijn uitgave niet duidelijk. Misschien dat ik daarvoor maar eens een persoonlijk onderhoud met hem moet hebben, als oprjochte Fries en egte Drent onder elkaar.
Maar waar gaat het nu om. Weet ik na het lezen van het boek om te gaan met de Drent, mocht ik deze treffen tijdens een fiets- of wandeltocht over en langs de paden de uitgestrekte heidevelden en donkere bossen doorkruisend. Groet ik hem of haar vriendelijk en knoop ik een praatje aan, of laat ik hem of haar in het wild links liggen en rustig langs fietsen of gemoedelijk doorwandelen omdat ik mijn verlegenheid niet de baas kan. Of zal ik met Mulders tekst in gedachten op de Drent toestappen, hem of haar vriendelijk de hand schudden – want we zijn tenslotte Nederlanders onder elkaar. Mulder doet genoeg handreikingen om de Drent tegemoet te treden, dus dat wordt veel high fiven deze zomer.
Hij onderbouwt zijn kennis van de eigen oorsprong met historische feiten. En zoals Mulder zichzelf al eerstens verantwoordt door te schrijven dat hij verhalen nog weleens aandikt blijft de waarheid in het midden. “Mysteries zijn op zich al lastig te verteren dingen, maar een mysterie waarbij ernstig getwijfeld wordt of het wel een mysterie is, is toch wel de moeder aller mysteries.” Rolf Mulder speculeert er op los en komt tot smeuïge theorieën, alles met de nodige humor en lichte ironie. Hij beschrijft veldslagen die hem door kronieken zijn overgeleverd, hoe Drenthe als landstreek en gebiedsterrein door de tijd heen in diverse bestuurlijke handen kwam, alsof de latere provincie niet heel best zelfstandig eigenwijs kon zijn.
Zoals de Schepper het bedoeld heeft
Drenten voor beginners. Maar wanneer ben je een beginner. Bezoek je regelmatig de provincie op zondagse tripjes door de natuur, op de fiets of in de auto of wandel je kilometers over het Ellertsveld. Zit je regelmatig op een terrasje in Rolde of Dwingeloo of Odoorn. Neem je een kijkje bij de wilde dieren in Emmen of bezoek je het gevangenismuseum in Veenhuizen. Dan ben je toerist, bezoeker en dagjesmens. Kijk je vanachter de autoruit naar mens en dier, flora en fauna, in het ‘wild’ als maak je een safari door grillige streken. Dan ben je geen beginner, dat vergt meer aandacht en beschouwing. Dat vereist een meer grondig onderzoek en dan is het boek van Rolf Mulder daarbij de ultieme handleiding. Hij keert het wezen van de Drent binnenstebuiten, fileert het karakter, maakt de inwoner van dat openbaar minder bekende landsdeel tot handzaam mens in de totale samenleving van Nederland.
Drenthe is het domein van de stilte, daar waart rust over de velden als een dauwdeken in de schemering. Daar is men eerlijk en oprecht, maar zeker ook kort voor de kop. De Drent maakt weinig woorden vuil en slikt letters makkelijk in. Ze hebben aan een half woord genoeg. En niet alleen de mannen staan hun mannetje, ook de vrouwen weten er van wanten. Ze zijn toppers in het blokken van oeverloos gepraat en het stoppen van verbale diarree, schrijft Mulder. En hij kan het weten. De Drent is eigenlijk de Nederlander zoals deze had moeten zijn, zoals de Schepper het bedoeld heeft. De Drent heeft die opdracht goed in de oren geknoopt en ondanks de vermenging van buitenaf, van immers het gespuis dat daar werd ondergebracht, de oorsprong in de kern behouden.
Stel, je wilt integreren
En natuurlijk is Drenthe beroemd om de hunebedden, berucht om zijn blues en geliefd door de kalmte waarmee de schapen de velden begrazen. De TT-races zijn ook buiten de landsgrenzen een groots evenement, het doorbreekt voor een weekend de stilte. Wanneer de uitlaatgassen weer zijn verwaaid en de motoren vertrokken, keert de rust terug en is Drenthe weer van de Drenten. Mulder diept nog enkele andere kernmerken van de provincie op, die volgens hem karakteristiek zijn voor dit landsdeel dat als bijzonderheid op de kaart is gezet. Veenlijken komen voorbij, en wolven, de Drentsche patrijshond, volksgerichten en het stookhok, twee pagina’s vol bekende Drenten waarvan Lodewijk van Heiden aka Berend Botje het minst bekend is en daarom door de schrijver uit de schaduw in de zon wordt gezet. Aan de eigenaardigheden, die elk volk karakter geeft, voegt Mulder nog de Drentse keuken toe. Somt typische gerechten op als bonenbrij, kruudmoes, proemenkreuze, poffert en stip-in-‘t-gat onder andere. Voegt daaraan ook nog een recept van bruine bonen met spek toe, waarvoor Bartje zeker niet zal bidden. Zo is zijn boek over de Drenten niet alleen historisch interessant, maar ook nog smakelijk leesbaar. Tevens opstandig waar hij aan de volksaard onder meer een nieuw volkslied en een aangepaste vlag toedicht.
Het meest fascinerend is het hoofdstuk “Stel, je wilt integreren…”. Na alle merkwaardigheden, typeringen en oorspronkelijkheid is deze slotscene een bovenste beste handleiding voor de beginner. Hoewel het echte sluitstuk de typische Drent uit de coulissen laat komen. “Drenten zijn tot in de botten egalitair. Iedereen is gelijk en zo werden en worden ze ook opgevoed. Ze hebben de pest aan rangen en standen, bemoeizucht van boven, hiërarchie en snakkerds en beterweters en iedereen die het domme lef heeft om de kop boven het maaiveld uit te steken. (…) Drenten willen baas op eigen erf zijn en gewoon hun eigen boontjes doppen en daar zijn ze ‘goed’ in.” Dus. “Gedraag je niet als ontwikkelingswerker, maar simpelweg als gast.” Zorg ervoor, is Mulders raad duur, dat je een welkome gast wordt. “En dat is goed mogelijk: de Drenten zijn een bijzonder gastvrij volkje.” Dit herkauw ik dan nog voor een moment nadat ik het boek heb dicht gedaan: “Aj onbespreuken wilt blieven moej niet geboren worden”. Een waarheid als een koe.
DRENTEN voor beginners. Omgaan met een eigenzinnig volk. Rolf Mulder. Uitgeverij Noordboek-Van Gorcum, 2025.
