Jankobus brengt fijne liedjes. Vrolijk, in de zin van dat ze aangenaam zijn om naar te luisteren. Zo makkelijk mee te zingen dat deze in mijn hoofd blijven zitten. En ik de hele dag door flarden melancholische teksten hoor, die resoneren, echoën in mijn gedachten. Ik raak ze maar niet meer kwijt. Over de schouder terug kijkend beschrijft de zanger vroeger toen het leven nog goed scheen. Denkend aan meisjes van vervlogen dagen, van destijds en daar. Waar hij zijn hart aan verloor en dat nu naarstig terug zoekt tussen woorden en klanken, regels en ladders. Dat doet hij door de spijt van zich af te schrijven. Spijt die ontstaan is door dingen na te laten welke hadden gemoeten om de levensloop door de bedding te laten gaan die het zocht. Maar nu is een zijtak genomen en stroomt de idee waar het minder gaan kan.
Jankobus heeft een vrolijke stem, een geluid dat zich makkelijk over bergen en langs dalen van de toonladder kan bewegen. Een dynamische stem die eenvoudig past in het arrangement van gitaar en viool. De muziek die het meest weg heeft van die hoven in de late middeleeuwen. Ik zweef mee op zijn woorden en zie hem in mijn gedachten staan voor de troon, zingend en dansend en de vorst vermakend. Met liedjes over het leven en de liefde, met een kwinkslag en een glimlach. Soms als de boer die kiespijn heeft, maar meestal met de waarheid van een koe. De woorden dansen vrolijk over het getokkel van gitaar en het sombere strijken van de snaren. Een treetje hoger met de gitaarkruis, een sport lager met de vioolmol. Zelfs een treurig lied wordt in handen van Jankobus een clowneske song met een ernstige ondertoon. Jankobus is de pierrot van het levenslied, met een lach en een traan. Vergeelde herinneringen, verstofte foto’s, het brengt tot diepe gedachten over boeken die nog niet dicht geslagen zijn. Liedjes van verlangen: “gevangen in beelden, verkleurd door de tijd, waarin het langzaam verdwijnt”.
Over zijn schouder het verleden in
Slijp Steen is een uitgave in eigen beheer van Jankobus Seunnenga. Het is een kartonnen kaft op gevouwen A5 formaat met daarin gestoken een cd en een boekwerkje met gedichten en liedteksten. Een gedichtenbundel dus plus een geluidsdrager met daarop negen liedjes en twee instrumentale nummers. De liedjes zijn op toon gezette gedichten. Jankobus kijkt daarin dus vooral over zijn schouder het verleden in. Over naar had ik maar en wat als. Hij weet met woorden te spelen, zodat de treurnis omslaat in vrolijkheid. De opera wordt operette, het drama wordt een blijspel. Yin en yang, in ieder wit vlak zit wel een zwarte punt en aan het eind van de tunnel wenkt het licht. Leven heeft nostalgie nodig, het zijn kan niet zonder ups en downs. Het glas kan half leeg zijn, maar bij Jankobus is deze altijd half vol.
En loopt de gedachte dan over van negatieve intenties, struikelt het idee over depressiviteit, dan weet de zanger altijd wel de ontkenning met een brede grijns om te buigen naar een volmondig ja en amen. Want staan de olijfolie, gembersaus en natuurazijn in flessen nu in rij naast elkaar of op rij achter elkaar. Alles op een rijtje en op muziek gezet, komt Seunnenga tot het antwoord op deze prangende vraag. Het is een onderwerp dat nergens toe doet, maar te aardig is er over te filosoferen. Maar in de andere acht liederen is Jankobus een serieuze man op leeftijd, die veel heeft gezien en van alles heeft mee gemaakt. Terug kijkt naar de dingen die voorbij zijn gegaan. Met weemoed naar wat was, maar ook wel vol verwachting in de toekomst kijkend.
De muziekarrangementen neigen naar een sound als van volksmuziek. Of althans klassiek met een vette volkse inslag. Als van de eerder genoemde middeleeuwen, ancient times. Het past bij dat terug kijken. En de stem, de intonatie en het woordgebruik, roept veelal de vreugdevolle liederen van drs.P op. Vooral in de onzin van Achter elkaar & Naast elkaar valt die vrolijke pianist in gedachten. Ook Polzer was een melancholiek man, die de humor niet uit de weg ging. Want door te lachen als die boer met kiespijn kun je de zwaarte van het leven beter aan. De songs van Seunnenga hebben meer een poëtische inslag en zijn minder uit op de lach. Komt deze er dan is dat mooi mee genomen. Wel wil hij kijken naar de zonnige kant hoewel het duister op de loer ligt: always look at the bright side of life, fluit hij voor zich uit. Liedjes voor een kleine zetting. Een trio op smalle podia, als in een huiskamerconcert. Maar goed versterkt kan het ook duidelijk duizenden mensen bereiken.
Deze bard dartelt door de tijd
En dan zijn er nog de gedichten, die je welhaast over het hoofd ziet door de songs. In deze gedichten, die het verlangen om ook eens op muziek te worden gezet, is Seunnenga een meester in het verwoorden van zijn omgeving. Een tovenaar in het spel met zinnen om mij op een verkeerd been te zetten, de gedachte een andere kant op te sturen en nergens het plot zomaar uit handen te geven. Gewoon normale onderwerpen waaraan je gaandeweg door de tijd aan voorbij leeft. Thema’s die nooit poëtisch worden verwoordt, maar uit de pen van Seunnenga stem krijgen. Een ode aan de gitaar, die specifieke enige echte gitaar wordt vergeleken met de vrouw uit duizenden. Oma’s maizena, dat witte spul dat verbindt zonder voorkeur. Het zweven bovenin een polsstok over lonkend water, een lofdicht aan de provincie. En zo kabbelt de woordenstroom voort van deze bard die zich verlustigt in het spel met de Nederlandse taal. Hij dartelt door de tijd.
Seunnenga heeft geschreven en op toon gezet, en daarna regels geslepen en zinnen gepolijst. Gewikt en gewogen, weg gestreept en door getrokken. De kunst van het schrijven is schrappen, totdat een heldere essentie van het onderwerp op papier staat. Kill your darlings, minder is meer. Zolang heeft hij de woorden langs de slijpsteen gehaald dat er een prachtig glanzend resultaat is ontstaan. Het heeft tijd nodig voor een diamant een juweel is, voordat een ruwe steen door water geslepen is tot een praktisch formaat. Het verlangen, de opstand en het jolijt sijpelen door de woorden, totdat het leven handelbaar en handzaam is. Het zijn is kneedbaar, de levensloop te sturen. En is er toch een scheve schaats waardoor de tocht een ander spoor volgt dan gepland was, helpen de vrolijke noten en diepzinnige overpeinzingen van Jankobus Seunnenga het wezen weer op de rit te krijgen.
Het motto van Slijp Steen is eeuwen geleden door een anonieme denker op schrift gesteld, maar het had net zo goed een gedachte van de ‘poëet en droogkloot’ van hier en nu kunnen zijn: Zoals de wind de bergen polijsten gaat / De steen door zee z’n scherpte verlaat / Zo verdwijnt in de ronding van de tijd / De loze drift der belangrijkheid. Ofwel: alles is ijdelheid.
Slijp Steen, liederen en gedichten van verlangen, opstand en jolijt, en ter voorkoming van het onvermijdelijke. Teksten Jankobus Seunnenga. Muzikanten Jankobus Seunnenga, Dick Vestdijk en Sjoukje Bloem. Uitgave in eigen beheer, 2022.
