Tag: Marijke Pieters

  • Monotone stilte in essentie gekleurd

    “Black is more exciting for the process, the composition becomes more divined.” Las ik onlangs in een boek om te bespreken. Kunstenaar Albrecht Genin, zo stond daarin afgedrukt, was bij leven van mening dat kleur het ontstaan van een afbeelding beperkt. Zwart legt de basis voor concentratie op de compositie, kleur leidt af van de abstractie van het beeld. En dan zie ik op een volgend moment het werk van Marijke Pieters in Museum Galerie Heerenveen. Ik ken haar composities als experimenteel expressieve uitbeelding van rafelig papier en gescheurd karton door plastic draad bijeengehouden. In het voorbijgaan beweegt het op een zachte bries. En later verbeeldt zij de natuur die Louis le Roy in zijn kathedraal laat groeien en bloeien. Ook Pieters lijkt te wensen net als wat Genin wil: zwart een goddelijke plek in haar composities laten innemen. Inderdaad zou daarin kleur afdoen aan kracht en de welsprekendheid geen recht doen. Dat was zo, maar is die stelling houdbaar gebleven en gebleken? Een nadere beschouwing is hier op de plaats.

    Experimenteert met nieuwe vormen

    Nu heeft dan namelijk wel de kleur intrede gedaan in het werk van Marijke Pieters. Jawel, ik weet maar al te goed dat een kunstenaar blijft groeien in het proces van werken. Dat moet ook zo zijn wil het interessant blijven. De kunstenaar experimenteert met nieuwe vormen en andere uitingen. Dus deze omkeer van Pieters heeft daar zeker mee te maken. Het geeft mij geen afkeer, het verwondert me om vervolgens in bewondering langs het werk te gaan. Verwondering omdat Pieters in het experiment de abstractie op heeft gezocht waar ze voorheen dicht bij de werkelijkheid bleef. Bewondering omdat ze het aandurft daarin een andere weg in te slaan en toch bij zichzelf blijft.

    Het is kiezen, of eigenlijk niet kiezen, tussen realiteit en abstract. Tussen de werkelijkheid en een sterk aftreksel daarvan. De natuur blijft uitgangspunt van Marijke Pieters. Maar het veelvormige en meervoudige karakter, de ecokathedraal zo eigen, is verdwenen en versimpeld tot een eenvormige expressie. Monotoon, echter niet saai of vervelend. Een enkele toon zonder nuance kleurt het zwart, dat vervaagt in deze klankkleur. Het accent ligt op de sfeer, er is weinig aandacht besteed aan de uitdrukking. De figuratie is een gestalte van een landschap, zoals een gedaante als schimmige vorm uit een mist kan opduiken. Het landschap van de kwelders en de wadden, het hoge land van Fryslân. De stilte, die in beeld wordt gebroken door de kleur, trilt boven het beeld. Deze kleur is bij Pieters echter nergens helder, maar altijd ingetogen en kalm. Alsof zij het serene van het zwart nauwelijks wil aantasten. De concentratie in contemplatie wil behouden, maar toch afleiding zoekt door een toon te zetten.

    Onderscheiden gedacht

    In werkelijkheid hoeft de compositie geen landschap te zijn, hoewel dit wel het uitgangspunt lijkt van de abstractie. Een horizontale lijn gezet maakt sowieso onmiskenbaar een vergezicht. Ook Pieters brengt een horizon in, waaronder het beeld zich afspeelt. Het beeld van de stilte in wat een landschap schijnt. De lijn kapt dan de figuratie af, de einder betekent het eind van het zicht. Boven de lijn is wat lucht kan zijn strak en effen gekleurd. Deze toonkleur weerklinkt in de geborstelde zetting, een uitgeveegd zwart, een vage contour. Een geul graaft zich door het land, een sloot kronkelt in perspectief. Het is ontegenzeggelijk een landschap, hoewel het dat misschien helemaal niet wil zijn.

    Anders gezien, onderscheiden gedacht, kunnen de composities vensters zijn op een buitenwereld. Het uni gekleurde rolgordijn is half dicht gedraaid, zodat er nog een gedeelte van het panorama zichtbaar blijft. Zo bekeken klopt het dat het beeld van boven is afgeknipt en is de strak rode, blauwe of oranje lucht (en al de schakeringen daartussen) niets anders dan de stof van het neer gelaten gordijn. Maar dat is een benadering van de uitdrukkingen die geheel aan mij is toe te schrijven. Het werk geeft mij dat idee, deze inbeelding.

    Geen maakbare wereld

    Met de op handzaam formaat gepenseelde composities wil Marijke Pieters een heikel punt kenbaar maken. Het beeld is een volgend hoofdstuk in haar verhaal dat ook al aandacht had bij de inspiratie opgedaan in de ecokathedraal. De kunstenaar verlangt naar een wereld die even stilstaat. Waarin de voetstap van de mens een moment niet zichtbaar is. Waar de natuur een eigen gang gaat en ongemoeid wordt gelaten. Geen maakbare wereld, maar een natuurlijk proces doet de wereld ontstaan. Daarom is er geen mens te zien in de werken van Pieters. Er is enkel land, water en lucht. De elementen waarover de kunstenaar haar blik laat gaan en naar gemoed en stemming inkleurt. Gezien de onderliggende gedachte is het geen vrolijke tentoonstelling. Want het is triest gesteld met het landschap.

    Pieters zet een pas op de plaats en doet een stap terug. Legt een vinger op de zere plek, maar drukt de puist niet uit tot bloedens toe. Ze lijkt de schoonheid van de omgeving vast te leggen. Maar naar mijn idee is het een verstillende rust, een bestorven kalmte, waar levende natuur zou moeten zijn. Met haar composities brengt ze een mysterieuze sfeer in, alsof het de stilte voor een storm is. Een opwinding die door kleur aan de kleurloze omgeving te geven strak wordt aangedraaid. Het zwart is verheven, maar vergrijst in hemelse kleuren. De kleur geeft spanning aan het proces dat met zwart is aangezet. Het leidt zeker niet af van de abstractie, die juist meer helder wordt door deze toevoeging. Wat Albrecht Genin als mening heeft geuit wordt door Marijke Pieters bestreden met sterke argumenten.

    Essentieel gekleurd. Composities van Marijke Pieters bij Museum Galerie Heerenveen, Minckelersstraat 11 in Heerenveen. Van 12 mei tot en met 30 juni 2024.

  • Op ontdekkingsreis in de kunst van Marijke Pieters

    De eco-kathedraal. Naar het gedachtegoed van Louis le Roy. Een omgeving waar natuur en cultuur samen komen. Op gelijkwaardige voet. De orde uit chaos. Dat vind ik terug in het werk van Marijke Pieters. Zij heeft zich laten inspireren door de werken van de Stichting Tijd, die nog telkens doorbouwt aan de kathedraal. En dat ook de eerste duizend jaren nog wel zal blijven doen. Pieters’ werken zijn te zien in Museum Heerenveen, op dit moment.

    Natuurlijk verstand <> menselijk denken

    In de composities stijgt de chaos boven de orde uit. De natuur wint het van de cultuur. Zo schijnt het. Takjes krassen de inkt op papier, grassen vegen vlekken tot vage ruimten. Bladsjablonen brengen de sfeer. Maar tussen die wilde uitlating door schemert een getekende regelmaat. Het brengt rust in de roerigheid. Alsof ik, al kappend door de dichtheid van de Andesjungle, opeens een Incatempel zie opdoemen. Ik voel me ontdekkingsreiziger in de kunst van Pieters. Het natuurlijke verstand staat hierin tegenover het menselijk denken. Want die laat zich in de noeste arbeid dan weer leiden door groei en bloei. De vegetatie overwoekert de bouwsels. Kleine beestjes en fladderaars maken het tot thuis.

    Marijke Pieters, Museum Heerenveen

    Marijke Pieters laat zich inspireren door het eindeloze samenwerken van de bouwers in de tijd. Zij maken geen plan vooraf en werken met vrije energie. De kathedraal krijgt vorm door mensenhand en zal worden vervormd door de inwerking van de natuur. Zo blijft het in balans. Maar of Pieters ook zonder eerst te schetsen de tekeningen op papier zet wordt niet helemaal duidelijk. Wel bekijkt ze de wilde planningen van bovenaf, legt de vellen op de grond van haar atelier en bekijkt het project van alle kanten, het evenwicht in de bekrassing goed in de gaten houdend.

    Gewoon een zijn

    Op de ene compositie is de invloed van de mens goed te zien, wanneer Pieters betonnen blokken en stapels tegels verbeeldt. In ander werk krijgt vegetatie de overhand, planten zwiepen hun groene tentakels om het bouwwerk. Maar er is geen kleur in deze afbeeldingen. In beeldtaal is het suggestief, zoals abstracte kunst dat kan zijn. Zonder titel wordt de abstractie tot oersfeer, dan hoort het nergens op deze wereld ergens bij. Er is geen referentie, het is gewoon een zijn. Net dat het werken van binnenuit komt en enkel bestaat in de geest van de kunstenaar. Nu kan ik ze me toeëigenen, maar worden ze evengoed van de volgende bezoeker na mij.

    Maar wanneer dan de eentonigheid van de takjes en grassen als materiaal saai wordt, grijpt Pieters in en experimenteert met massieve vlakken en lijnen. De aandacht is terug, het oog krijgt houvast. Ook wanneer er schilderachtige elementen worden ingevoerd krijgt de uiting kracht. Het werk wordt spannend.

    Zuigt blik naar binnen

    Helemaal vrolijk wordt ik van de wolk kleine werken, waarin stapeling en kleur de overhand heeft. Kleine vingeroefeningen voor groter ruimtelijk werk. Pogingen de tijd in een kader vast te zetten. Maar de tijdruimte laat zich niet in een vakje stoppen. Het is vrij en ongrijpbaar. De 20 lijstjes op enkelhoogte geven details van blokken met mensenhanden gemaakte steen aan. Massieve monumenten op handzaam formaat, losjes gesorteerd. Druk in lijn geeft het rust in sfeer. De natuur is hier verdrongen, enkel het bouwwerk heeft de toon. Als afleiding past het mooi in het geheel. En telkens loop ik terug naar “nest”, nummer 14 in de rij. Het zuigt mijn blik naar binnen. Ik krijg een oergevoel, terug naar voor mijn jaartelling. Deze compositie is in balans, sterker nog dan de bruisende en golvende werken om me heen in deze museumzaal. Het kan van overal en alles zijn, maar het is van hier en nu. En reikt verder dan vandaag, ziet uit over morgen heen. Tekens in de tijd.

    “Papier, inkt en natuur”, werken van Marijke Pieters bij Museum Heerenveen, Minckelersstraat 11 in Heerenveen. Tot en met 9 december 2018.

    Marijke Pieters, Museum Heerenveen
  • Dames creatief met papier, van harte aanbevolen

    Je doorvoelt het niet zomaar meteen, wanneer je de pen pakt en gaat schrijven op papier. Dit papier dat zacht aandoet en de inkt dan gretig ontvangt. Het is niet direct te vatten dat dit gladde tere vel robuust en hard kan zijn. Robuust wanneer het zich laat scheuren en hard als steen doet vormen. In de tentoonstelling “Paperladies” bij Kunsthuis LOOF geeft het papier beide karakters aan. En verder alle aarden die zich in het spectrum van zacht tot hard laat voelen.

    Zo heeft Xandrien Thiel eerst het papier beschreven, met zachte woorden van herinnering. Dan, wanneer de geschiedenis in schrift is uitgesponnen, worden de dagboekvellen moordlustig in de papierversnipperaar geduwd. Afscheid van een verleden dat vervolgens een nieuwe toekomst krijgt in een weelderig reliëf. De repen restwaarde worden namelijk als papier-maché gekleefd, waardoor een samenhangende massa lijkt te ontstaan. Van zachte materie wordt het materiaal tot hard object. De blik laat zich er nauwelijks in filteren. Als beschouwer sta je erbij en kijk je ernaar.

    Kunsthuis LOOF, Paperladies

    Hoe anders is dat met de papierinstallatie van Marian Smit en Maurice Christo van Meijel. Plantdelen uit papier geknipt en gekleurd als natuurlijke begroeiing van bruin aan de vloer via groen tot blauw aan het plafond. Het nodigt uit om je met de blik naar binnen te begeven, tussen de planten in het bos te staan. Maar het is schijn, een kunst, waarnaar je mag kijken maar aankomen niet.

    Marian Smit rijgt dan papieren hoekstukken aan metalen draad. Ragfijn hangt het aan de muur en laat zich in allerlei vormen buigen. Als het ware kun je de materie kneden tot er een andere ruimtewerking ontstaat. Zo ook de rietjes die zich de draden drinken en in LOOF een reliëf aan de muur is, een te drogen hangend visnet, maar evengoed een los ruimtelijk object kan zijn.

    Kunsthuis LOOF, Paperladies

    Minder interactief is het werk van Tjitske Boersma, hoewel er een stevig beroep wordt gedaan op het inlevingsvermogen. In een reeks mysterieus abstract grafische gedachten heeft ze zich laten inspireren door het water in en om Friesland. Het zijn collage gelijkende composities, waarin het gebruikte materiaal herkenbaar is als papier, linnen, krijt en visschubben. Het heeft de fictieve geur van het vissen en de visserij.

    Papier laat Marijke Pieters langs de muur vallen. Door de zwaartekracht hangt het neerwaarts en beweegt mee op de zachte bries van het voorbij gaan. Geknipte bladen, rafelig papier, gescheurd golfkarton. Beplakt met crêpe en transparant papier, vlokjes en dotjes. Bijeen gehouden met warrig plastic draad en aangevuld met een enkel beschilderd twijgje. Een expressieve uitbeelding vormend, waarin de gestapelde lagen een monumentaal werkstuk maken.

    Kunsthuis LOOF, Paperladies

    Bij de titels van Sjoukje Iedema’s gelaagde installaties piest er welhaast een engeltje op de tong, loopt het water je bijkans uit de mond. Ze verbeeldt de heerlijkste toetjes in de van haar herkenbare bevroren momenten. Op het papier waarin zachte karamel chocolade koekjes of een epic milkshake opwindend vorm krijgen rijgen draden schilderingen en loshangende media aan elkaar. Stukjes koek, flarden tiramisu en spatten melk lijken aan het werk te kleven.

    Rustpunt

    De tekeningen van Mariëtte van Erp zijn in deze kermis van mixed media producten het welkome rustpunt. Met weinig middelen, enkele rake lijnen of ferme vlakken, weet zij zich een werkelijk beeld te maken. Terwijl ze het onderwerp aandachtig beschouwd, gaat de hand als vanzelf de belijning volgen en neerzetten; een blind tekenen. Het krassen is een herinnering op dat ene moment. Een snelle voortgang van een plek in de tijd.

    Dan, na het overdenken van zoveel gedachten, zal ik me graag tussen het lover van de Paperladies installatie begeven. Genietend van een schuimende pavlova of een verfijnde tiramisu ontdek ik de tuin, dwalen mijn ogen om de Noord en mijmer ik bij de dagboekschetsen. Van harte aanbevolen.

    “Paperladies”, werken met en op papier, bij Kunsthuis LOOF, Gorredijksterweg 73 in Jubbega. Tot en met 2 juli 2017.

    Kunsthuis LOOF, Paperladies
    Kunsthuis LOOF, Paperladies