Tag: melklokaal

Na zeven jaar is melklokaal afgeroomd

melklokaal noemt zijn laatste tentoonstelling “seven year it(ch)” met een dikke knipoog naar het begrip “zeven jaar jeuk” in de relatiesfeer. Want zegt de relatietherapeut ‘wanneer je een langdurige relatie met iemand krijgt, ben je van plan om samen te blijven, nog lang en gelukkig! Dit geldt vooral als je ervoor hebt gekozen om door het gangpad te lopen en te trouwen met de persoon van wie je houdt. Helaas, ondanks de toewijding en het verlangen om smoorverliefd te blijven, komen veel mensen tot het besef dat de passie na 7 jaar begint uit te effenen’. En hij kan het weten, want hij heeft al veel paren van hun jeuk af geholpen na zeven vette jaren.

Galerie in zuivelfabriek

melklokaal, jazeker steevast zonder hoofdletter, is in het najaar van 2014 gestart. In de voormalige zuivelfabriek ‘Jagtlust’ in Oudeschoot. De naam van de galerie was dan ook snel gevonden. In het gedeelte van het gebouw waar voorheen de melkbussen werden geklaard, heerst dan stilte tussen de witte muren. De stilte die kunst nodig heeft om in te dalen in de gedachte van de bezoeker. Op de verdieping zijn de vergeelde tegelmuren intact gelaten, deze grote ruimte is later ingericht als extra plek om tentoon te stellen. In room, jawel met een figuurlijk dubbele bodem, worden veelal voor deze plek gemaakte installaties opgesteld. Maar ook klinkt er wel muziek en gesproken tekst bij bewegend beeld. Het is een kamer voor het experiment. Achter een later getimmerde muur is tank, het stockwerk van de galerie.

melklokaal kon zeven jaar geleden starten omdat deze ruimte op dat moment vrij kwam. Kunstenaar Albert Oost, met partner Monique Vogelsang, de oprichter van deze tentoonstellingsruimte voor hedendaagse kunst op de grens van kunstenaarsinitiatief en galerie heeft al een atelier om de hoek van het gedateerde gebouw. Hij kan dus snel inspringen. Niet alleen vaardig met palet en penseel, maar ook handig met hamer en kwast werkt hij vakkundig de kale lokaliteit om tot geoutilleerde plek voor het tonen van kunst. Monique is een bedreven ontwerper van drukwerk en maakt voor melklokaal een eigen huisstijl. Alle uitingen geïnspireerd op het fenomeen zuivel. Een eerste, tweede en derde groepstentoonstelling is getiteld milkshake en de nieuwsbrief heeft melkbuzz. De uitnodigingskaart voor de opening van een expositie is te vouwen tot een klein melkpak. Op iedere kaart staat de uitslag van een doosje, zodat met een beetje knip-, vouw- en plakwerk er een miniatuur pakje staat – bedrukt met de kunst van de tentoonstelling van dat moment. Een collector’s item elke keer weer.

Laatste tentoonstelling

Zever jaar geleden tijdens de presentatie van een boekje over en een kleine tentoonstelling van de eerder dat jaar overleden kunstenaars Sies Bleeker, fluisterde Albert mij al in dat hij later dat jaar aan iets nieuws zou beginnen. In september begint melklokaal met het tonen van het werk van Sies Bleeker, want hij had met Albert afgesproken dat wanneer hij een galerie zou beginnen Sies de eerste exposant zal zijn. Het werd een eerbetoon. Na Sies volgden nog bijna 50 uitstallingen.

Van vele van de kunstenaars die met hun kunst ooit binnen de betegelde muren aanwezig waren, wordt nu in de laatste tentoonstelling voordat de deuren definitief sluiten werk getoond. Als een afscheidsgroet. De galerie sluit op deze plek, omdat dit deel van het gebouw is verkocht en de huur is opgezegd. Of er ergens anders een vervolg op dit initiatief komt laten Oost en Vogelsang vooreerst in het midden.

Een goede plek om te komen

Zeven jaar jeuk. Zeven jaar eerder is het paar de duurzame relatie aangegaan met deze plek. Duurzaam, zo leek het toen. Een koppeling die is uitgebouwd tot een begrip in Heerenveen en verre omstreken. Kunstenaars en liefhebbers vonden met gemak het pad naar melklokaal. De hedendaagse kunst is er elke keer goed vertegenwoordigd. Ook schuwt melklokaal het experiment niet en haalt zowel figuratief als abstract werkende kunstenaars binnen. En ook is er altijd veel ruimte geweest voor bewegend beeld, geluidlandschappen en andere onderzoeken op het gebied van media.

Na zeven jaar zijn Oost en Vogelsang nog steeds smoorverliefd op melklokaal. Voor hen mag aan de passie zeker nog wel een veelvoud bij geplakt worden, maar het lot beslist anders. “Seven year it(ch)”, het is zeven jaar, zeven jaar het. Met tussen haken de jeuk, want de handen jeuken nu al om weer aan de slag te gaan met iets nieuws. Er is in die jaren wel iets verandert aan de opzet, maar er is nog steeds geen kunstcommissie met een dure voorzitter. De kunstenaars die hun werk ophangen mogen er hun eigen gang gaan, er wordt niets voorgeschreven. “Al willen ze de muur zwart of een bak zand erin, dat kan allemaal”, zei Albert mij zeven jaar geleden. En dat is ook voor gekomen, vooral in room is veel geëxperimenteerd met de ruimte en de wanden. Toen, zeven jaar geleden, was het nog een probeersel dat melklokaal. Voor een jaar, slaat het aan dan gaat het door. Het sloeg aan, het ging door en kreeg bekendheid. Een goede plek om te komen. Deze laatste tentoonstelling is een klinkend afscheid. Een goede reeks met beste kunstenaars. Teveel om hier in dit artikel te noemen, de uitstalling moet gezien worden. Dat kan nog tot en met zondag 12 december. Na zeven vette jaren valt het doek, gaat het licht uit, sluiten de deuren. En heeft melklokaal alleen nog een stapel mappen met daarin het archief van de tentoonstellingen. En een uitgebreide website waar 48 tentoonstellingen die in de ruimte op de begane grond werden gehouden staan opgetekend: Als herinnering om ooit op verder te bouwen.

Seven year it(ch), groepstentoonstelling bij melklokaal, Heremaweg 20-1 in Heerenveen. Tot en met 12 december 2021.

26 november 2021
Jouster paardekastanje vereeuwigd in de kunst

Opgedoekt. Het is de titel van de tentoonstelling met de hoogbejaarde kastanjeboom in Joure als onderwerp. Het afscheid van de Jouster paardekastanje vindt op dit moment plaats in melklokaal Heerenveen. Opgedoekt. Dat is ambigu, voor tweeërlei uitleg vatbaar. Volgens initiator kunstverzamelaar Rolf van Hulten is de motivering van de titel, dat kunstenaars “zijn” kastanje op doek dan wel papier hebben gezet. Geschilderd, getekend of anderszins in beeld hebben gebracht. De boom is een oude baas, staat op zijn laatste wortels in het Kleveringbosje achter Van Hultens’ voormalige apotheek aan de Midstraat in Joure. De kastanje is wel 200 jaar oud en is nu ziek, een bacteriële infectie woedt in zijn binnenste. Het zal niet lang meer duren of de oude boom zal opdoeken, het leven laten en moeten verdwijnen uit deze stadswildernis. Van Hulten nam met dat vooruitzicht in gedachten het plan op de boom via de kunst te behouden, te laten voortleven. Onder het motto: Vita Brevis Ars Longa; het leven is kort maar de kunst blijft lang. De boom in beelden te vangen om zo te blijven bestaan. In schilderij en tekening een standbeeld op te richten. Hij vroeg veertien hem bekende kunstenaars om zich te buigen over dit thema, de Jouster paardekastanje. Zodat zij als het ware onder het bladerdak zouden schuilen, in de tuin konden dwalen, om het wezen van de boom en de sfeer aldaar te beleven. Om de levenssappen figuurlijk te drinken, zich aan het hars van de boom laven, zodat de boom in hun uitingen zich deed reïncarneren.

In opdracht van Rolf van Hulten

Bij de tentoonstelling hoort een fraai vormgegeven kleine catalogus. Daarin verantwoorden de kunstenaars zich voor de werken die ze hebben gemaakt in opdracht van Rolf van Hulten. Van Hulten zelf doet uit de doeken waarom zijn plan deze uitwerking moest krijgen. Naast de afbeelding van de meeste van de werken zijn er enkele foto’s van de boom zelf afgedrukt. Ieder voor zich heeft in de eigen stijl en techniek de boom geportretteerd.

Anne Feddema adoreert deze paardekastanje. De bidprentjes met een kleurige beeltenis van de boom, of speelse details van blad en bloesem, vormen een gedachtenis wanneer de oude reus straks tegen de vlakte is. Met zo een acryl marouflé op karton in de hand of staand op een altaar met een kaarsje ernaast, kan de boom in devote herinnering worden gebracht. Een weesgegroetje ter ere van de stervende kolos. Piet Moerman houdt de boom in leven op zijn geborstelde portretten. De dik in de olieverf gecomponeerde composities laten in de textuur van de ruwe schors geen zieke boom zien, maar een stoer levende 200 jarige. Hij geeft zich niet zomaar gewonnen, die boom, laat de pijn en de smart echter aan de bast niet zien. In het werk van Moerman vecht de boom terug met alle kracht die deze nog in zich heeft. Bij Jan Radersma is deze majesteit broos. Als een demente oude man komt bij de boom zijn jeugd in gedachten. Maar zijn bast is aangetast en niet zo groen en glad als eerst. Het is verkleurd door de jaren in rauwheid. Radersma zag het tere karakter die de kastanje door schade en schande heeft moeten aannemen. Pakte een stuk hout, de eigenschap van een boom, en ontwortelde zijn gedachte.

Opvallend is dat veel kunstenaars niet de ziekte laten zien, de aftakelende boom. Maar juist de pracht en de praal die ieder voorjaar nog voortdurend de geheime tuin kleurt. De bloeiende kastanje is voor diverse van de veertien een dankbaar onderwerp. Met een laatste krachtinspanning lijkt de boom zich van zijn beste kant te laten zien. Dat hebben de door de tuin dwalende kunstenaars goed gezien en vastgelegd. Freark van der Wal bijvoorbeeld haalt de bloesem weelderig aan. Hij noemt het de longen van Joure. Geen boom of stam, geen bladeren, maar twee toortsen in een vaas. Het geschenk van de boom. En het trio Raven, Pico en Ramon van de Werken maken zich meer druk om wat de betekenis van de boom voor de natuur is. Generaties vogels en insecten mochten de boom hun huis noemen en zullen nu straks plotsklaps op straat staan. De Van de Werkens verheerlijken de boom als middelpunt in de natuur van deze tuin. Een hub in de steenwoestijn van Joure. De witte toortsen, de bladerhanden en de meervoudige stammen krijgen een mysterieus romantische uitbeelding.

Meervoudige composities

Een fotocollage, waarin ik de boom van diverse kanten en de woestenij van de tuin uitgebeeld zie, siert een van de wanden. Christiaan Kuitwaard bekeek de boom en de omgeving vanuit verschillende standpunten en dus diverse perspectieven. Maakte van die beelden een meervoudige compositie die de boom in zijn leefwereld zet, een jungle van lijnen en vlakken, van stammen en takken. Weinig bladeren ook in de vertaling van inkt op papier. Door het beeldvullende stippenpatroon lijkt het alsof ik in een andere ruimtelijkheid een blik krijg op de boom en de tuin. Stam en takken zijn in contour weergegeven met een aquatint gelijkende invulling.

In het olieverf op paneel van Fons Hoiting zie ik een spookje, kerstboomvormen en een rode lichtvlek. Alsof de boom in zijn beleving al is opgerezen naar een hemels plan. Al is omgehakt waardoor de ziel zich in hogere sferen denkt. Een abstracte atmosfeer met gedroomde inslag. In een fotosynthese brengt Hoiting de sfeer van de Jouster tuin naar het Feanster melklokaal. Maar zo abstract als Jurgen Jasper de boom heeft benaderd wordt door geen enkele andere exposant geëvenaard. De aard van de stam, het meervoud ervan, heeft hij in een zwarte vorm gegoten, en op een groen font gezet. In eenvoud geeft Jasper het karakter aan. Hij ziet op tegen de boom, tutoyeert hem niet, maar zegt volmondig en nederig U.

Hoor de kastanje

Marije Bouman zet de eens krachtig en majestueuze boom fragiel en breekbaar neer. Zij ziet er de levensboom in, symbool voor het universum. Tere kleuren en verlegen lijnen, die toch een sterke compositie maken. De essentie van de boom. Het wezen, de grond van zijn bestaan. Het kleine schuchtere schilderij in blauw, groen en roze van Albert Oost vormt de kern van een muurinstallatie. Een getekende boomvorm waartussen de contouren van een houten huis. Ik zie het vanachter een schutting, lijkt het. Het schilderij is aan de boom getimmerd in een wat eigenaardige opbouw, gekunsteld en nogal uit de toon vallend bij de andere werken. Enkel het schilderij was naar mijn mening voldoende geweest, de boom en de schutting zijn voor de zeggingskracht een overbodige overvloed.

Meest opvallend in de ruimte is de installatie “Hoor de kastanje” van Machteld van Buren. Peter van Lier maakte een gedicht, dat bij binnenkomst van de galerie de tentoonstelling inleidt: “Eens zul je mijn bolsters missen (denk aan je kinderen, doe ik ook).” Het zevenvoudig verweer van de kastanje is op witte linten gedrukt. Deze liggen gedrapeerd over een takkenbos met kastanje bladeren, alsof de boom zelf een aandeel met snoeihout heeft geleverd. Als is het een treurdicht op de boom, een lijkzang om een graftak gewikkeld. Dit kunstwerk is even vergankelijk als de boom zelf, en zal opgeruimd worden wanneer de tentoonstelling is afgelopen.

Dan is er nog een derde uitleg van de tentoonstellingstitel mogelijk. Opgedoekt. Het is namelijk de voorlaatste expositie in melklokaal. Daarna zal de tentoonstellingsruimte voor hedendaagse kunst op de grens van kunstenaarsinitiatief en galerie noodgedwongen de deuren moeten sluiten. En zal Heerenveen deze artist-run onderneming na 7 jaar node moeten missen. De installatie in het centrum lijkt dus te fungeren als praalgraf. Symbool voor zowel de ondergang van de boom als van melklokaal. Maar dat is toeval.

Opgedoekt. Tentoonstelling diverse kunstenaars bij melklokaal, Heremaweg 20-1 in Heerenveen. Tot en met 17 oktober 2021.

4 oktober 2021
Emotie in ‘TANK’ en de illusie van ‘ROOM’

Ze zou graag in zijn hoofd zitten. Of beter nog, met hem in zijn hoofd. Om samen te kunnen beleven wat hij doormaakt, als vader en dochter. Samen herinneringen te laten ontstaan, omdat van veel afscheid genomen moet worden. Een jaar lang maakte Monique Vogelsang, elke week na een wandeling, een fotoportret van haar vader Wim. Hij heeft alzheimer en ze wilde de veranderingen in zijn ‘zijn’ vastleggen. Deze registratie is nu te zien in een diareeks bij melklokaal, op de verdieping in TANK.

Afwezige ogen

Het is een emotioneel document. Als bezoeker van de ruimte beschouw ik de man die zichzelf allang niet meer herkent. Ik herken in de trekken wel de oude Wim, de pottenbakker, de musicus. Zijn blik staat vaak op oneindig. Wat speelt er achter die afwezige ogen. Wat gaat er in hem om, wat denkt hij, wat voelt hij. Zelden staat het gezicht op serieus, meestal is er de humor in de mimiek. Want hij herkent zijn dochter in de fotograaf. En trekt een grimas, hij ziet de lol in van het contact. Achter de glimlach gaat echter een trieste man schuil. Op het laatst wordt die lach bijna een grimlach.

Mentaal landschap

Dochter Monique probeert door te dringen tot de essentie van haar vader Wim. Zij wil zijn gelaatsuitdrukking en lichaamstaal lezen om hem te kunnen begrijpen en helpen door de wereld te navigeren. “Zo werd de reeks van 52 portretten een soort cartografie van gevoelens, een mentaal landschap”, schrijft ze daarover. “Sensaties, waarnemingen en herinneringen zijn belangrijke onderdelen van de puzzel van het bewustzijn.” Met de presentatie gaat de dochter terug in de tijd van haar vader. De cadans van de diaprojector is als een hartslag. De hartslag van dat leven.

Model van de geest

En in de ruimte ernaast, de eigenlijke TANK van melklokaal, ligt een wit hoofd. Een stalen frame omwonden met wit golfkarton. Waar de oren zitten kleeft groen gaas en grijze watten tegen de blanke vorm. Verzamelde alledaagse materialen die symbool staan voor verdriet, slijtage en bescherming. Het is een model van de geest, waar zij zelf in kan kruipen. Op de van die actie gemaakte foto’s zie ik een kopvoeter zoals kinderen die tekenen. De grote kop slokt bijna het hele figuur op. Zo is de dochter in het hoofd van vader gekropen. Want tijdens de wandelingen en de fotosessies heeft die vader deze dochter daadwerkelijk, voor een deel, meegenomen in zijn hoofd. Een waardevolle registratie, derhalve.

Ordening uit elkaar getrokken

Helemaal in beslag genomen door deze emotionele presentatie loop ik nietsvermoedend de andere ruimte op deze verdieping in, ROOM. Door een kort luid geraas en gepiep van draad over metaal sta ik met mijn beide benen weer op de krakende grond. In Grids heeft kunstenaar Art van Triest de menselijke neiging om onze fundamentele angst en onzekerheid te bezweren met ordening en systeem centraal gezet. We willen controle hebben en houden over ons leven, de maatschappij. Daarom stoppen we alles in vakjes en ontlenen houvast aan hokjes. Deze stapelingen om de werkelijkheid in te kaderen geeft ons de illusie van controle. Want natuurlijk laat niets zich in een stramien duwen, laat weinig zich categoriseren en structureren. Van Triest laat dat zien door metalen lijnen van draaddozen te vervormen. De ordening wordt uit elkaar getrokken. Of een houten structuur krijgt brandschade, omdat niet achter iedere wolk de zon schijnt. Het beheersen is een farce, onecht, kunstmatig gemaakt. Het latwerk in het centrum van de ruimte kan zich vervormen en hervormen. Dat gebeurt mechanisch met intervallen. Een automatische performance. Loop ik rond en de ruimte weer uit, tref ik op een voetstuk een raster aan waartegen een bijl geleund staat. Als monument voor het waanbeeld van de krampachtige beheersing der dingen.

Presentatie “In your head” van Monique Vogelsang en “Grids” van Art van Triest bij melklokaal, Heremaweg 20-1 in Heerenveen. Tot en met 11 juli 2021.

26 juni 2021
Martin de Jong zet New York in beeld en geluid aan

Welke is het geluid van een betonnen landschap. Klinkt het dof en zwaar of juist helder en zuiver. Wat hoor ik van een wijdte, hoogte en breedte langs huizenblokken zover het oog reikt. Als plattelander zal ik me er maar nauwelijks thuis kunnen voelen, daar tussen die torenhoge huizenwanden. In verbazing opkijkend tegen puien en gevels tot mijn nek er stijf van staat. Overweldigend te weten dat mensen welhaast tot de hemel kunnen reiken in zo’n wolkenkrabber, tussen de wolken leven. Wat zijn de tonen die dit gevoel van grootsheid geeft in de rumoerige metropool, dat New York is. De emotie blijkt tegenovergesteld, een berusting, een stil geslagen ziel. Een deemoed in weemoed naar de rust en de gemoedelijke kalmte van de streek rond bijvoorbeeld De Hoeve of Oranjewoud in Friesland.

iPad als schildersdoek

Deze grote stap maakt kunstenaar Martin de Jong. Op afstand geïnspireerd geraakt door die enorme flats, de felle verlichting en drukte van mens en machine. Om daar uitgebalanceerd composities mee te maken. Architectonische afbeeldingen. Afgeleide realiteit om het imposante gevoel beeld te geven. Spelen met lijn, vlak en kleur. Die inspiratiebron wil hij kunnen aanraken, van dichtbij de sfeer proeven om er gedegen mee te kunnen werken. Dus gaat De Jong in de wereldstad overzee kijken om het leven aldaar te proeven. Maar vooral de sfeer te ondergaan die trilt in de atmosfeer, zindert in de warmte van de stad.

Met een iPad als schilderdoek, want de kunstenaar wil zo onopvallend mogelijk de indrukken verbeelden die hij daar opdoet. Niet de toeristische kunstenaar zijn, waarbij elke figurant en passant een ogenblik over de schouder meekijkt om te zien wat er op papier dan wel op doek van de omgeving terecht komt. En, het op dat moment ongewenste commentaar wat dat oplevert. Ook in de kunst staan de beste stuurlui aan wal. Dus anoniem krast de digitale tekenpen over het beeldscherm. Het noteert de lijnen en vlakken in een eenvoudige opzet. Uit te werken later thuis in het atelier. Op doek of papier in grote afmeting. Maar ook wel werkt De Jong de iPadversie verder uit en maakt daar een uitvergrote print van. Daarvan kan hij meerdere versies maken, want met een enkele druk op de knop kan de kleur in een tel veranderen. Een variant op het thema. Een reeks variaties.

Melancholische pianospel

Terug naar het geluid van New York. Zo zoals Martin de Jong dit laat passen aan zijn gevoel bij die stad tijdens nachtelijke wandelingen. Want net als het beelden dat hij doet is de gemaakte klank een eigen impressie in expressie. In melklokaal, waar zijn werk hangt, is dat te zien en te horen. Stemmig pianospel geeft de emotie van daar weer. Vandaar dat ik er berusting uit peur. Geen zenuwachtige jazz of stampende blues, ook geen ratelende rap of helse house, maar de kalme tonen van een eenvoudige piano – pianissimo. Die tonen zijn genoteerd op een soort van draaiorgelboek, uitsparingen in het karton. De in rij gevouwen leporello is schilderend beschreven met schemerige details van de stad. De overgang van dag naar nacht. Die mysterieuze ervaring waarbij huizenhoge blokken bergen worden, donker afgetekend tegen de lucht, hoor ik niet terug in het melancholische pianospel.

Martin de Jong brengt rust van het platteland in de skyline van de stad in. Zo zijn de composities van De Jong te bekijken. Hij maakt de grootsheid klein, het enorme handzaam. Geen ruime blik zoals hier in Friesland. Maar wel is de betonnen wereld transparant waardoor de blik als vanzelf weer wijds wordt. Veelal kan het oog langs de gevelwand door de straat glijden, wordt het zicht tegen de einder vaag. Ook kan de lucht vol zijn met ramen en muren. In een snelle expressieve stijl is de architectuur neergezet. Het schetsmatige karakter geeft het werk een speelse aanblik. De atmosfeer is in beweging. Geen felle kleuren zoals je zou verwachten, maar meest pastel tinten. De blokken flats zijn tegen elkaar geplakt en gestapeld als een blokkendoos. De Jong bouwt zijn eigen grote stad. Een landschap zonder horizon, omsloten door ritmes en herhaling. Het is een werkelijke weergave van de huizenmassa, waar ramen speels over de gevels dansen, het perspectief wordt hier wel losgelaten. De Jong probeert niet alles te laten zien, maar brengt de realiteit terug tot een zekere eenvoud en beleving. Het is een sfeer die moet worden ondergaan. De composities zijn een abstractie van de werkelijkheid, een vereenvoudiging in zichtbaarheid. Het weg schilderen om inzicht te krijgen in vorm en compositie. Een vertaling van de stad, huizenhoog in gevoel.

Tentoonstelling “Transition”, werk van Martin de Jong bij melklokaal voor hedendaagse kunst, Heremaweg 20-1 in Heerenveen. Tot en met 11 juli 2021.

24 juni 2021
Vergane glorie glorieus in de tijd verzet

Op het eerste gezicht heb ik het niet eens door, maar beeldvormer Akmar is bezig met groeien, bloeien en vergaan. Eigenlijk zie ik alleen het laatste, het vergaan. Hoewel. Wanneer ik over de drempel van melklokaal stap, want daar laat Akmar haar werk zien, kruist eerst een rij panelen aan de wand mijn blik. Deze dibond platen zijn meest egaal donker van kleur en hebben om en om een reliëf of zijn zuiver mat. Het betreft een tiental kleuren van olieverf en acryl tot pastel met zakelijke namen als Winsor and Newton, Van Bleiswijk Holland en Daler Rowney/Georgian. De installatie heeft als titel CCC – Community of Commercial Colors. Een verzameling tinten dus die in samenhang zijn, een communiteit vormen. Een geheel van eenheden, even goed als eenlingen verder kunnen maar toch overeenkomst in aanzien hebben.

Deze groep heeft een ander karakter dan de berg oude beeldschermen die ik vervolgens aantref. Akmar heeft van allerlei markten en milieustraten 18 Fujitsu LDC schermen verzameld, en een glasbak vol vazen. Zo neem ik aan, maar wanneer ik het van galeriehouder Albert Oost meegekregen losbladige boekje lees blijkt dat ze alle van een Duits kantoorpand zijn. Op verschillende manieren vergeeld door hun diverse stand ten opzichte van lichtval door de ramen. Tussen de noodzakelijke snoeren en stekkerdozen is een installatie opgebouwd met de naam Vanitas. Noodzakelijk, want ieder beeldscherm toont een bewegend beeld. Het lijkt me een stilleven als gedenkplek voor de consumptiemaatschappij. Echter, een stilleven is het niet werkelijk.

Digitale technologie

Op de schermen zijn video’s te zien, de in een loop draaien. Vooral bloemen en planten in een gemanipuleerde natuur. Ik word om deze tuin geleid, waar bloempixels om hun as draaien of juist heel scherp en in hoge resolutie te zien zijn. Het is een installatie met veel symbolische ingangen. De beeldschermen zijn hedendaagse digitale bloemvazen, terwijl de lege glazen vazen doen denken aan toen die tijd waarin bloemen nog insecten aantrokken op hun kleur en geur. De kluwen van kabels en draden zijn de grillige takken van verwilderd struikgewas. De videobeelden laten de ontwikkeling van de digitale technologie zien. Van de ruwe pixels in het ms-dos tijdperk tot het ragfijne HR in de 21^e eeuw.

Hierin merk ik dan de groei, de bloei en het vergaan op. In de tijd gezien maakt ieder wezen en elk ding deze drie stadia door. Alles is vergankelijk, van geboorte naar kind en via volwassene tot de dood. Van zaad tot plant en via bloemknop tot verdorring. Maar soms wordt die tijdelijkheid tot kunst verheven. De kunst van de ijdelheid, een tweede leven. Junkyart, readymade of art trouvé zo de lezer wil. Gevonden objecten, die klaar zijn opgetild te worden, verheven in de tijd.

IJdelheid van de roem

De marmeren voetstukken van prijsbekers worden gestapeld tot een obelisk. Een gedenknaald voor naamloze winnaars, want de trofeeën worden roemloos te koop aangeboden of liggen vergeten op de vaalt. De koperen plaatjes geven enkel nog de kampioenschappen en jaartallen aan. De ijdelheid van de roem.

Oud schuurpapier toont intensief gebruik, de vellen kunnen zo geplakt op plexi-glas de kunst in. De sporen van schaven en schuren is een verhaal op zich. Tot op zekere hoogte bestand tegen het vergaan in de tijd, toch moet het dit op een gegeven moment opgeven. Dit verlies, dat vergaan, wordt tot surrogaat schildering. Een vervreemdend kunstwerk.

Naar de letter is alle werk van Akmar dat in melklokaal te zien is vervreemdend van aard, maar betoverd wel de blik. Vooral Vanitas, omdat daar de groei en bloei gracieus over de beeldschermen zwiert en je niet beseft dat het vergaan hierin een rol speelt. “Old News” is dat ook, want opgebouwd uit zes weken aan krantenpapier waarbij de drukinkt het dikke reliëf zwart kleurt. Nauwelijks opgemerkt wordt “Wanda”, in een hoek van de galerie een op de wand geplakte cirkel van menselijk haar. Alles ademt transformatie. Het boekje laat meer ijdelheid zien, vergane glorie. In de tijd – of eigenlijk door de vingers van Akmar – anders geworden dan dat het daarvoor was of is geweest. Maar welke is de waarheid, wat is de werkelijkheid. Ieder jaar geeft een nieuw beeld, elk decennium een andere voorstelling, een vorige eeuw een volgend aanzicht. De tijd van gisteren echoot in het ogenblik van vandaag, vroeger weerklinkt in morgen.

Tentoonstelling ECHO, de kunst van Akmar bij melklokaal tentoonstellingsruimte voor hedendaagse kunst, Heremaweg 20-1 in Heerenveen. Tot en met 30 mei.

22 mei 2021
Triple A in melklokaal: Arjan, Albert & Akmar

In zijn tekeningen kan ik op zoek naar mijn eigen verhaal. Want Arjan van Es geeft geen duidelijke omschrijving van wat ik zal zien. De werken op papier bij melklokaal, op de verdieping in TANK, gaan alle zonder titel. Enkel het nummer in de compositiereeks, zijn oeuvre, en het jaartal dat het werk dateert. Zo kijk ik subjectief de beeltenis in. Bevooroordeeld, want uit het tekstblad bij de expositie weet ik de achterliggende gedachte die Van Es bij zijn werk heeft. Losjes gebaseerd op zijn eigen gezicht in de spiegel, terwijl ik eerder ook wel portretten zag. De stijl van Arjan van Es is het zoeken naar abstractie meer dan naar gelijkenis. Aftasten van de plooien in het gezicht en dwalen van de krijtlijnen op papier. Intuïtief zet hij de tekening op, maakt vervolgens bewust keuzes. Op het eerste gezicht meer doelloos in een wirwar van krommende lijnen. Maar elke lijn lijkt toch overdacht aangezet en baant zich schijnbaar weloverwogen een weg over het papier.

Vinden mijn ogen houvast dan ontdek ik een voorstelling, welhaast een zelfportret. Maar dan meer de beeltenis achter de zichtbare werkelijkheid. Krachtige lijnen, maar ook wel verlegen en haast besluiteloos. In beweging, dynamisch, maar ook wel stilvallend, beschouwend.

Sommige lijnen lijken met een radeerwiel getrokken, zoals de kledingstukken van het patroonpapier door de naaister worden overgetrokken. Zo’n blad met al deze patronen in diverse maten is ook een bijna onontwarbare vlakte, enkel de diverse kleuren helpen de juiste lijnen aan te houden. De enkele tekening van Van Es is ook zo een patroon, zodra je de juiste lijn te pakken hebt kun je een treffend beeld uittekenen. Althans een voorstelling die voor mij herkenbaar lijkt te zijn. Want de blik zoekt houvast, kan niet altijd zonder gedachte het beeld doorvoelen. In het anti-beeld, de abstractie, schuilt een beeld, de werkelijkheid. Toch wel.

Roundabout

Wanneer ik dan de andere ruimte, ROOM, op de verdieping in melklokaal binnenstap, verwacht ik dat er iets zal gaan bewegen. Maar nee. Albert Oost heeft daar een installatie aan de balken gemaakt, die roundabout is genoemd. Een apparaat dat door mijzelf in beweging moet worden gezet. Dus als bij een draaiend rad geef ik er een grote zwaai aan. De zilverkleurige elementen in korfvormige zetels deinen vervolgens op de sfeer. Totdat de wenteling klaar is en de draaiing het juiste moment zoekt te stoppen, het rustmoment te vinden. Een lichtlijn draait in een cirkel de rondjes mee.

Niet goed wetend wat ik met het object aan moet, komt Albert me een hint geven. Het is een zelfportret. Anderen geven hem een zet en pas dan komt hij in beweging, grijnst hij. Steeds moet hij keuzes maken en is weleens besluiteloos. Blijft in een kringetje ronddraaien en weet niet altijd het moment van stoppen. In de achtergrond staan onregelmatig gestapelde stoelen, omdat ze niet alle van hetzelfde type zijn. Het laat Oost denken aan het dorpshuis waar hij vroeger goed genoeg was stoelen te stapelen en de vloer te vegen na een vergadering of toneelavond. Gekscherend merkt Albert nog op dat de installatie opgebouwd is uit oude kunstwerken. Hij vertelt me ook welke, maar met de voor hem karakteristieke cynische glimlach weet je nooit of je bij Albert wel op het goede been staat.

Ik kijk nog even naar de draaimolen die steeds langzamer beweegt en ontdek de grote wijzer van een klok. Deze lijkt vijf voor twaalf aan te wijzen. Het is tijd om te gaan. Maar de installatie is dermate intrigerend, dat ik minder makkelijk de weg naar beneden vind als dat ik boven ben gekomen. En dan moet ik ook nog langs het onmogelijke bloemboeket van Akmar dat beneden op de grond ligt uitgespreid. Ook hierin spreekt de tijd. Dus ik laat CCC maar rechts hangen. Ik besprak het eerder. Begoocheld sta ik buiten.

Mini-expo ‘tekeningen 2020’ van Arjan van Es en installatie ‘roundabout’ van Albert Oost bij melklokaal – tentoonstellingsruimte voor hedendaagse kunst, Heremaweg 20-1 in Heerenveen. Tot en met 30 mei.

22 mei 2021
Veranderende patronen van zonlicht

Wandelde ik met Anne Feddema door het landschap, bezag zijn tuin, binnen en beneden in melklokaal voor hedendaagse kunst. Liep daarna bij melklokaal de trap op naar room en tank, op de verdieping kwam ik in de verdieping. Wandel ik daar weer, maar dan in het licht aan de hand van Walter Baas. Althans loop ik mee met zijn interpretatie van het verschuivend licht. Licht is een elektromagnetische straling van de zon en valt bij wijze van spreken, in het frequentiebereik waarneembaar voor het menselijk oog, door het raam naar binnen. En aangezien dus de natuurkunde stelt dat de wereld draait, lijkt juist de zon zich voor het oog te verplaatsen. Staande op die aarde, met mijn beide voeten op de grond, sta ik stil en verplaatst de zon zich. Denk ik. In die optische illusie schuift het licht en haar schaduw langs volumes, over de vloer. Maakt het een wandeling, en mijn ogen wandelen mee.

Baas noemt dit het verstrijken van het zonlicht dat binnenvalt door de ramen van zijn atelier. Dit contrasterende licht glijdt over de muur en de vloer, met een camera-lucida – een vierzijdig prisma, registreert Baas deze voortgang. In transparante lagen geschilderd maakt hij er afbeeldingen van in een poging een visuele tijdstroom vast te leggen. Iedere laag licht noteert hij vanuit de ruimte, het atelier, op het platte vlak, het linoleum. Daarbij ieder moment van handelen bij houdend en archiverend. Zo bestaat een schildering uit het resultaat, het beeld in olieverf, en de werktijdstippen uitgeschreven op een infoblad. De vlakken verspringend licht dansen kleurig over de ondergrond. Hoewel abstract in aanzicht geeft het een reëel beeld van de werking van licht door de tralies – het grid van de vensters.

Die große Stille

In een screening fotoloop met een één-minuuts interval volgt Baas het licht dat voorbij gaat. In de timelapse wandelt het zonnelicht over een niet te definiëren welvend object. Dit voorwerp, dat doet denken aan een dubbele uitgehouwen wasbak, licht wit op in het schijnsel en veranderd gaandeweg van kleur. De film is in zwart-wit zodat het wit zich nog meer helder voordoet in het omringend grijs. Het is een zuiver beeld, dat zo nu en dan storend wordt onderbroken – of eigenlijk wordt er ingebroken, door een langs de lens schurende bos haren. Overbodig lijkt me, maar het zal vast een bedoeling hebben. Het is een stille gewaarwording, een kalme beleving. Een meditatieve aaneenschakeling van momenten. Een sprakeloze voostelling. Zo zoals de film “Die große Stille”, die het leven toont in het kartuizerklooster Grande Chartreuse. Het bijzondere is dat er bijna geen woord wordt gesproken in de 169 minuten durende film. Het geeft een zelfde gevoel, brengt eenzelfde stemming in. Even weg uit de drukte, het haasten. De enige dynamiek is het verstrijkende licht. Veranderende patronen van zonlicht.

Solo-tentoonstelling “Shifting patterns of sunlight”, werken Walter Baas bij melklokaal voor hedendaagse kunst, Heremaweg 20-1 in Heerenveen. Op afspraak te bezoeken tot en met 11 april 2021.

2 april 2021
De paden op, de lanen in, de voettochten van Anne Feddema

Wandelen met de hond is een aangenaam uitje, en niet alleen in deze tijd van het gedwongen binnen blijven en afstand houden. Altijd al is de dagelijkse uitstap een genot vooral voor dier en, dat hangt van de weersomstandigheid af, ook of minder voor de baas. Vooral bij de avondklok op dit moment voel ik me de koning te rijk, want de straat is voor ons alleen bij het avondlijke ommetje. Ik kan me dan ook goed voorstellen dat Anne Feddema diezelfde ervaring heeft. Zich er toe aanzet het huis te verlaten ook wanneer de hond er niet meer is. Zijn rondgang door bos en veld een door hemzelf voor hemzelf opgelegde positieve verplichting is om inspiratie op te doen voor zijn schilder- en tekenwerk. Want die bevlogenheid moet bodem hebben om een uitweg te vinden.

De Hof van Feddema

In melklokaal hangen de meest recente belevingen van vorm, ritme en kleur die Feddema al wandelend opdoet. De solotentoonstelling is getiteld ‘Kuierljocht / Wandellicht’. Hoewel het een obsessie is om elke dag weer de wereld waarin hij gaat en beziet subjectief weer te geven gaat het hem licht af. Hij droomt zich de wereld nadat het is geobserveerd. Als bidprentjes hangen deze in wolken aan de muur van melklokaal. Een wand om mijn ogen bij uit te kijken, dat wat Anne eerst voor mij deed. De Hof van Feddema, zijn speelveld waarin ik lustig vertoef.

Feddema beeldt zich in een hoek van de beeltenis af als wandelaar met hond, de pet op, of als schilder, achter de ezel of tekentafel. Als een persoonlijke handtekening onder het werk. Maar het draait niet om de man met hond of de man achter ezel, het is het moment van gaan. Gaan lang ’s Heeren wegen, als eenzame monnik in stilte genietend van de natuur. De details worden opgemerkt wanneer je aldus contemplatief door de wereld gaat. Je ogen de kost geeft. De blik van Feddema vreet de omgeving. Kauwt en herkauwt het om een aangenaam beeld uit te spuwen. Het beeld is niet altijd zo gezien, maar wordt gevormd door de indruk die de kunstenaar er op het moment en later bij uitwerking ervan heeft.

Op steenworp afstand

Op zijn voettochten bij nacht en ontij, zon en regen, zomer en winter wordt Feddema wel vergezeld door een vogel, die al krassend vanaf een tak hem van commentaar voorziet – stel ik me zo voor. Of springt een kat uit de struiken wanneer hij in de achtertuin bloemen plukt om als stilleven in een Keulse pot te vereeuwigen. Want niet telkens gaat de schilder verder de laan uit, maar blijft ook wel op steenworp afstand bij huis om inspiratie op te doen. En dan staat hij aan de kade om de langs varende schepen, meestal driemasters die tijdens een zeilshow de golven trotseren, op doek vast te leggen. Hij schildert en tekent in diverse stijlen, maar blijft voortdurend zijn eigen handschrift trouw. Een collage aan technieken lees ik uit de composities, een wandeling door de schilderkunst.

‘De paden op, de lanen in, vooruit met flinke pas, met stralend oog en blijde zin.’ Deze beginregels van een bekend oubollig marsliedje komt in mijn gedachten klinken bij die kleurige beeltenissen van Anne Feddema. Hij ervaart een wereld op zijn wandelingen en maakt mij op een vrolijke manier daarvan deelgenoot. Het zijn positieve beelden die in zijn rugzak meegaan en mij worden voorgeschoteld. Ik geniet ervan. Het is de kunst om me te laven aan deze omgeving. Buiten, ik stap op mijn fiets om huiswaarts te keren, bekijk ik de buurt en mijn nabijheid opeens met andere ogen. Ik ga kijken zoals Anne keek. Met een dromerige blik, maar wel oplettend met oog voor ieder opmerkelijk detail.

De trap op bij melklokaal naar room en tank bekijk ik dan nog het werk van Walter Baas. Wandelingen door en van het licht zal ik ze noemen, maar daarover later en in een volgend Kunststukje meer.

Solotentoonstelling Kuierljocht/Wandellicht, werk van Anne Feddema bij melklokaal voor hedendaagse kunst, Heremaweg 20-1 in Heerenveen. Op afspraak te bezoeken tot en met 11 april 2021.

31 maart 2021
De sprong in Quantum Jump geeft kortsluiting

Ze heeft de tijd niet mee, Machteld van Buren. Is haar tentoonstelling bij melklokaal in Heerenveen eerst al uitgesteld door de intelligente lockdown in het voorjaar. Nu is de galerie beperkt open vanwege de tweede coronagolf. Maar de zichtbaarheid van Quantum Jump is verlengd tot 20 december. Dat dan weer wel, want het werk mag gezien worden. Moet ook gezien worden.

Eerst even dit: In de kwantummechanica, een deelgebied van de natuurkunde, is een kwantumsprong een verandering van een elektron binnen een atoom van de ene kwantumtoestand naar de andere kwantumtoestand. Het lijkt discontinu dat het elektron zeer snel van het ene naar het andere energieniveau ‘springt‘, na zeer kort in een toestand van superpositie te hebben bestaan. De tijd dat dit kost staat in verhouding tot de druk die de spectraallijnen verbreedt. Dit fenomeen is in tegenspraak met klassieke theorieën, die verwachten dat energieniveaus continu zijn. Kwantumsprongen veroorzaken de emissie of absorptie van elektromagnetische straling, waaronder die van het licht, dat plaatsvindt in de vorm van gekwantiseerde eenheden, die fotonen worden genoemd.

Het beeld stijgt boven de tekst uit

Tot zover deze lering, die neigt tot vermaak. Het zegt alles over de composities van Machteld van Buren die nu te zien zijn bij melklokaal. Aan deze uitleg van de kwantumsprong (quantum jump) hoeft niets te worden toegevoegd. Toch waag ik een poging. Want, hoewel de kunst van Van Buren zo complex in elkaar zit als de natuurkunde lijkt te zijn, wekt het interesse er naar te kijken. Het houdt de blik vast ook al omdat er een groot rumoer te zien is. De lijnen vormen vlakken die zich uiten in verschillende metaalachtige kleuren, van staalgrijs tot roestbruin. Er doemen bollen op, letters en cijfers dwarrelen over het beeld dat wel bestaat uit golvende stroken en ordelijke tabellen. Het is niet eenvoudig het gemaakte beeld te omschrijven in woorden. Het beeld stijgt boven de tekst uit. In de composities is veel te zien en voldoende op te merken, een drukte XXL. Het zijn explosies van inspiratie, erupties aan verbeelding. Alsof ik mijn vingers in het stopcontact steek. Bzzzzzt.

De vlakken scheuren, breken open. Ik kijk in een oneindige diepte, het platte vlak van het doek waarop met acryl gewerkt is blijkt opeens ruimtelijk, een oneindig heelal. Dat splijten en barsten, schuren en wrikken hoor ik in de breuklijnen die ik zie. Het snerpt en piept me voor ogen. Mijn visie echoot over het werk. Onverwachte lijnen schieten door de dynamische composities. In het complexe werk lijkt chaos te overheersen, zoveel slagkracht komt er los en zoekt zich een weg. Energie krijgt beeld in de beweging van de kruisende lijnen en krommende vlakken. Een disorde en verwarring waarin de kunstenaar geen uitweg zoekt, maar juist deze opwindende opschudding aan het licht wil brengen. Dat wil laten zien wat laag over laag, diepte in diepte zonder perspectief, gebeurd in de hersenen waar wij geen vinger achter kunnen krijgen. Het schijnt een industrieel beeld dat Van Buren duidt.

Het moet een doel dienen

Metalen in diverse legeringen. Een dot verwrongen ijzerdraad, stalen repen die door de compositie vliegen. Een gebied aan speels wiskundige vormen die wringen en botsen, waardoor kortsluiting ontstaat en vlakken bliksemen tot lijnen. Want het gebeuren voor mijn ogen moet een vorm hebben, een verklaring waarom het geschapen is. Om het te begrijpen moet het een doel dienen. Althans zo zit dat in mijn verstand gebakken. De verbeelding zegt me anders voor, er is geen andere reden dan het onzichtbare zichtbaar maken. Mijn gevoel te openen en mijn verstand uit te schakelen. Gewoon kijken, zien, niet willen begrijpen maar plezier beleven in vloeiende vormen, prettige kleuren en de speelse manier waarop deze zijn gecomponeerd.

De blik komt nauwelijks tot rust, ik wil alles in een enkele oogopslag zien. Maar de ogen schieten tekort, ik kijk weer en nog eens en beter. Geen stilte hier dan op het witte vlak dat in sommige van de composities is ingeschoven, een verademing.

Die vierde dag

Het werk lijkt abstract, doordat er geen duidelijke figuratie is althans ik geen vormen merk die ik alledag zie. Het is een imaginair universum dat er voor ogen nooit was, maar opdoemt in mijn hoofd wanneer zenuwbanen knellen, gevoelsdraden zich aanspannen en haarvaten spatten. De pijn is dan concreet voelbaar, Van Buren maakt het zichtbaar. Die kortsluiting in mijn hoofd. Het geluid van ijzer op staal. Een niet thuis te brengen oorverdovend kabaal. Als op de vierde scheppingsdag wanneer het licht aan het hemelgewelf verschijnt. Een grote schrik in de duisternis. Kleine elementen, atomen, fragmenten spatten alle kanten op en tekenen lichtbanen. De kleur is er doordat het licht is gekomen, op die vierde dag.

Die kleur van kleur zie ik boven in tank, dat is de stockopslag van melklokaal. Daar hangt wat de galerie in de verkoop heeft. Nu zie ik kleine werken van Beppie Gielkens. Tempera op katoen in handzame formaten. Daarin onderzoekt de kunstenaar wat kleur op naast en bij kleur doet. Hoe verhoudt het ene zich tot het andere. Rood tot blauw, geel tot groen. In vlakken, maar ook in lijnen. Niet strak en ordelijk in vorm, maar uit de hand gezet zodat het speels buigt. Door het gebruikte materiaal in deze vormgeving zijn de composities aangenaam abstract.

In room is de installatie The Elementary Spaces Between Bubbles van Eiko Ishizawa de kers op de taart. Deze kunstenaar duidt op de melklokaal verdieping de wezenlijke ruimte tussen bellen. Bellen waarin van alles plaats vindt dat wezensvreemd lijkt. Maar de vormen zijn voorhanden, echter van tegendraads materiaal gemaakt. Ze herinneren zich er werkelijk geweest te zijn. Schuimrubber voor een torso, beschilderd zilverpapier, werken van touw, een landschappelijke collage van linnen, om maar wat te noemen. Iedere bubbel heeft een eigen beleving, elke bel een andere beschouwing. En daar tussenin houden we gepaste afstand. Stappen een in ruimte, worden onderdeel van het kunstwerk. Ieder een eigen cirkel, elk een andere wereld.

Solotentoonstelling “Quantum Jump”, werk van Machteld van Buren bij melklokaal. Verder is werk te zien van Beppie Gielkens en Eiko Ishizawa. Heeremaweg 20-1 in Heerenveen. Tot 20 december 2020.

12 november 2020
Overlook(ed), een overzicht van de emotie bij het landschap

“Verf als voertuig voor de verbeelding, op zoek naar het onbenoembare.” Het werk van Jan Snijder gaat zonder titels. Slechts twee enkele keren lees ik een plaatsbepaling, een omschrijving van wat het beeld verbeeldt. Snijder’s verbeelding is niet te benoemen. Maar welke verbeelding is dat wel? Ieder heeft een eigen fantasie, maakt een eigen voorstelling bij het zichtbare. Maar niet iedereen kan die imaginatie ook in beeld krijgen, zodat anderen er een beeld van hebben. Jan Snijder bezit dat vermogen. Vanuit de werkelijkheid, het landschap, componeert hij zijn werk. Het is het gevoel dat hij heeft bij hetgeen hij ziet, observeert en ondergaat. Die emotie legt Snijder eerst globaal vast in een schets op die plek in dat land. Later wordt dit uitgewerkt. Iedere krijtlijn en elke verfstreek geven de toon, bepalen de sfeer. Die kan zo op de loop gaan en de compositie in een andere richting duwen. Hoever ik meega in deze zoektocht ondervind ik in melklokaal, waar Jan Snijder een solotentoonstelling heeft onder de noemer “Overlook(ed)”. Het is een overzicht van nieuw, ouder en nooit eerder getoonde schilderijen en werk op papier.

Abstracte ingevingen bij werkelijke observaties. Zo overdenkt Snijder de omgeving. Hij fietst of loopt langs ’s Heren wegen en kijkt zijn ogen uit. Een camera op zak maakt bewegende indrukken. Deze worden op de computer omgevormd tot een film. De werkelijkheid bewerkt. Met een klanklandschap als achtergrond. Een soundscape bij dubbele, trage of versnelde beelden. Het geeft een idee hoe Snijder zijn omgeving ervaart, meemaakt, ziet. En dan gaat het schetsboek open en worden de eerste ideeën op papier gezet. Dit zijn de meest primitieve gedachten uitgedrukt. Beide, de film en de schetsboeken, zijn te vinden op de verdieping van melklokaal. Vooral de schetsen geven weer hoe Snijder van impressie tot expressie komt.

Snijder gebruikt elementen uit het landschap zonder deze in perspectief te zetten. De onderdelen zijn nauwelijks herkenbaar, maar nog wel is de werkelijkheid eruit af te leiden. De uitsnede is tijdloos, zonder plaatsaanduiding, van overal. Het is niet de essentie van de zichtbaarheid, maar het wezenlijke van de emotie daarbij. In schijnbaar wilde verfstreken zijn de composities breed opgezet. Alsof de maker zich weinig tijd gunt het beeld te maken. Gezien, gedacht, gemaakt. In die volgorde met vaart. Wat gezien is wordt ter plekke overdacht en meteen tot uitdrukking gebracht. Het maakt het werk speels en spontaan.

Niets te (her)kennen

In melklokaal zijn wanden behangen met tableaus van meervoudige indrukken. Overdacht bij elkaar gehangen kleine composities. De details bouwen met elkaar een ondervonden landschap op, niet naar de waarneming in beeld gebracht maar het gevoel bij die plek, deze plaats. Daarbij hoef ik niets van de werkelijkheid te (her)kennen. Ik kan mijn emotie zetten tegen die van Snijder. Wat voel ik bij het zien van zijn werk. In de eerste plaats is het voor mij een genot. Geen richting hebben door een gebrek aan titels. Een eigen beleving, eigenlijk een herbeleving van de ervaring van Snijder. Iedere vlek, veeg of lijn stuwt mijn blik een nieuwe richting in. Er is veel te zien en genoeg te beleven in het werk van Jan Snijder. Het inspireert tot opnieuw kijken, nog eens weer zijn perceptie ondergaan in deze tentoonstelling of de exposities die nog gaan volgen.

Tentoonstelling “Overlook(ed)”, werk van Jan Snijder bij melklokaal voor hedendaagse kunst, Heremaweg 20-1 in Heerenveen. Tot en met 11 oktober 2020.

26 september 2020