Tag: Noord-Veluws Museum

Een album amicorum, het vriendenboek van Dinah Kohnstamm

Het is schatgraven in een verborgen verleden. Het openen en doorbladeren van het album amicorum van Dinah Kohnstamm. Het boek, als rapport van het onderzoek, leest alsof ik kijk naar het populaire televisieprogramma. Daarin worden verbindingen gemaakt en dwarsverbindingen gelegd om tot een stamboom van de persoon in kwestie te komen. Die persoon in kwestie is in dit geval de schrijver van het mij voorliggende boek. Maar wetenschappers leggen voor haar niet de onderste steen boven, Annejet Leupen-Kohnstamm graaft zelf een voor haar verborgen verleden op. Het leven van haar oudtante via een vriendenboek, waarin een keur aan kleinoden zitten verborgen zo blijkt bij onderzoek. De map is op wonderbaarlijke wijze ontsnapt aan vernietiging tijdens de holocaust in de tweede wereldoorlog. Kohnstamm is van joodse afkomst en gaat in 1942 via Westerbork op transport naar haar eindpunt Auschwitz.

Bron voor cultuurhistorisch onderzoek

Het album amicorum is een al eeuwen oud literair genre. Met dat boek, dat nu een archief mag heten, heeft Dinah Kohnstamm een klein monument nagelaten. Het unieke document met bijdragen van kunstenaars en schrijvers geeft zicht op de wereld waarin Kohnstamm leefde en de mensen die zij in de periode aan het begin van de 20e eeuw in Nederland en Duitsland ontmoette. Volgens haar nicht misschien wel de meest creatieve tijd van haar leven. Een album amicorum kan een rijke bron zijn voor cultuurhistorisch onderzoek, stelt Leupen, voor informatie over sociale netwerken, literaire modes en ideeën van vriendschap. Het vriendenboek is een literaire voortzetting van het bekende poëziealbum, in de volksmond het poesiealbum waarin korte gedichten staan en schitterende plaatjes werden geplakt.

De uitgave “Dinah Kohnstamm en haar album amicorum” is het verslag van het speurwerk in dat vriendenboek. In eerste instantie dacht Annejet Leupen het werk alleen te presenteren aan de familie. Sommige van haar neven en nichten raakten geïnteresseerd in het onderzoek, en onderzochten welke schilderijen en tekeningen bij hen aan de muur hingen en door wie ze gemaakt zijn. Gaandeweg haar onderzoek vond Leupen dan ook dat haar oudtante recht zou worden gedaan door de levensbeschrijving publiekelijk te publiceren. De getuigenis van het leven van Dinah Kohnstamm verdient het gelezen te worden. Door haar vrienden leren wij de mens kennen. Want welke zijn die vrienden en wat is hun relatie tot Dinah. Welk zicht geeft het op haar leefwereld en haar kunstenaarschap. Leupen merkte dat zo’n speurtocht door het verleden leuk en spannend is. Haar onderzoek brengt de wervelende tijd op het breukvlak van twee eeuwen tot leven. Op het gebied van economie, politiek, cultuur, kunststromingen, emancipatie van vrouwen en arbeiders wordt de oude wereld in die nieuwe tijd opgeschud.

Penseelprinses van gegoede komaf

In het boek beschrijft Annejet Leupen eerst het leven van Dinah Kohnstamm voordat ze het vriendenboek voor de lezer openslaat. Haar afkomst, haar familie, haar opleiding en de toestand in de wereld. Voor Annejet kreeg haar oudtante langzamerhand steeds meer een gezicht, hoewel ze een figuur op afstand bleef. “Ik zag als het ware contouren van iemand die plotseling opduikt in dichte mist. (…) Ik werd gaandeweg nieuwsgieriger naar die karaktervolle vrouw met haar vele contacten. Hoie vaak heb ik mij niet afgevraagd: wie was zij, hoe leefde zij, wat dacht zij?” De kunstenaar Dinah was vooral vaardig op het gebied van kunstnaaldwerk, maar had ook talent voor de schilderkunst en het tekenen. Van haar hand zijn 15 schilderijen bewaard gebleven die getuigen van een traditioneel vakmanschap. Of zij een penseelprinses van gegoede komaf was of een broodschilderes die van haar kunst moest leven laat Leupen in het midden. Dinah was lid van kunstenaarsverenigingen en was sociaal en maatschappelijk betrokken. Het geloof speelde een grote rol in haar leven. Ondanks haar joodse achtergrond stapte zij op latere leeftijd over naar het orthodox protestantisme. Het kon de reden zijn waarom zij in 1942 niet op transport hoefde. Sociaal bewogen als ze was stapte ze echter met Godsvertrouwen en uit zorgzaamheid wel op de trein. “Sie steht auf den Standpunkt, dass sie den drei anderen Damen eine Stütze sein müsse. Dass sei sie verpflichtet. Sie glaubt, dass Gott ihr dieses aufgetragen habe.” Uit een bewaard gebleven brief, geschreven en gepost kort voor haar dood, spreekt de spanning en is de dreiging van het onomkeerbare voelbaar: kippenvel!

“Een krabbel of een schets wellicht”

Het album dat bewaard bleef door bemoeienis van de vader van de schrijver bevat tekeningen, gedichten, briefjes en briefkaarten, portretfoto’s en een concertprogramma. “Soms krijgt men in het atelier, / Een aangenaam bezoek op thee. / Men kijkt, men praat, de tijd is om, / Men zucht: och lieve tijd, waarom / Houd ik nu hier niet van mijn gast. / / Een zichtbaar souvenir, al was’t / Een woordje maar, een kreupeldicht, / Een krabbel of een schets wellicht, / Of, vol beteeknis door zijn faam / Niets als een neergeschreven naam. / / Daar is dit boek voor aangelegd, / Hier kan men makkelijk in terecht / Met pen of potlood of penseel, / Elk brengt zijn deel aan in ’t geheel / Elk vult een blaadje naar zijn aard, / En ’t wordt hier dankbaar in bewaard.” Dit gedicht van etser, lithograaf, vooraanstaand portretschilder, kunstcriticus en dichter Jan Veth opent het album amicorum van Kohnstamm. In dit poëtische vers geeft hij exact weer waartoe een dergelijk album kan dienen. En in de manier waarop het is gerijmd klinkt nog het minder intellectuele poesiealbum door.

In haar boek beschrijft Annejet Leupen nauwgezet de inhoud van dat vriendenboek met naam en toenaam. Zij vindt diverse bijzondere documenten in het album. Omschrijft gedetailleerd de schilderende, schrijvende en musicerende vrienden die een bijdrage leverden. En van haar eigen, grote familie. Feitelijk is het een korte biografie die door Leupen bij iedere inbreng is gemaakt. De tekeningen en briefjes zijn weliswaar momentopnamen, stelt zij in haar boek, maar ze staan voor een specifieke tijd die weleens de belle epoque of het fin de siècle genoemd wordt. De horizon van Dinah Kohnstamm was breed blijkt uit haar vriendenboek. Ze kende veel bekende mensen en had een grote interesse. Het album is een momentopname waaruit valt op te maken hoe Dinah in het leven stond. Voor Leupen is het album een kijkdoos met kleurrijke decors. Voor de lezer van haar boek geeft het zicht op de periode tussen 1900 en 1920.

Onderzoek voor onbeantwoorde vragen

Vertrouwde namen passeren de revue, namen waarvan de levens bekend zijn. Maar ook minder grote namen, waarmee Leupen moeite had deze uit de archieven omhoog te halen. Maar haar enthousiasme maakte de stoffige zoektocht tot helder speurwerk. Voor mijn ogen komt het sociale en culturele netwerk waarvan Dinah Kohnstamm deel uitmaakte via haar boek aan het licht. Hoewel de schrijver veel zaken aan de documenten weet te koppelen, blijft zij in sommige gevallen toch met vraagtekens zitten. Zo is een vraag hoe de vriendschappen tussen Dinah en de deelnemers aan het album zijn ontstaan. In welke omgeving kwamen zij elkaar tegen? Voor de nog onbeantwoorde vragen is verder onderzoek nodig omdat de uitkomst ervan interessant schijnt om het verhaal sluitend te maken. Je zou kunnen stellen dat dit boek over deze album amicorum een levend document is, waaraan in een volgende druk en een daaropvolgende herziene uitgave nog feiten kunnen worden toegevoegd.

Dinah Kohnstamm en haar album amicorum. Tekst: Annejet Leupen-Kohnstamm. Illustraties: documenten en tekeningen uit het album. Uitgave: Van Spijk Art Books, 2023.

8 March 2024
Leven en werken van de onbekende Huysmans geboekstaafd

Het lijkt verdacht een cold case. In deze draait het echter niet om een ernstig misdrijf of een fataal ongeluk. Een zaak waarvoor een dader wordt gezocht. Het gaat hier om een kunstenaar waarvan weinig bekend is. Een kunstenaar wiens daden groots waren, maar die als mens in de vergetelheid schijnt weggegleden. Uit die schilderijen en andere kunstzinnige uitingen is al een beeld van deze mens te maken, want een kunstenaar verbergt zich toch in zijn werk. Verschuilt zich er niet achter, maar legt zijn wezen in de potloodlijnen en verfstreken. Zijn sporen zet hij zo in de tijd. De auteurs van het boek “Frans Huysmans en de Bergense School”, Jan C.A. van der Lubbe en Margot Jongedijk, zijn de geschiedenis in gedoken, deden sporenonderzoek en lazen getuigenverslagen, en kwamen boven met een gedrukte uitgave die recht doet aan deze bijzondere kunstenaar. Zij besluiten hun schrijven dan ook “met dit boek hopen wij daarin (de relatieve onbekendheid – JK) verandering te brengen en Frans Huysmans in elk geval de aandacht te geven, die hij met zijn veelzijdige oeuvre heeft verdiend”.

Stukje bij beetje puzzel compleet gemaakt

Huysmans komt in het rijtje kunstenaars van de Bergense School maar amper voor. Wordt over het hoofd gezien. Dit kan als reden hebben dat hij al bijtijds is vertrokken uit het duinlandschap van Noord-Holland naar de bossen en velden op de Veluwe. Schilderijen zijn er wel, maar de maker ervan heeft weinig aandacht. De onderzoekers hebben toch een beeld kunnen maken, ondanks het gebrek aan gedegen beschrijvingen. Stukje bij beetje is de puzzel compleet gemaakt van een man die toch een buitengewone plaats in de kunstgeschiedenis van de lage landen verdient. Vooral door uiteenzettingen en catalogisering van tentoonstellingen komt een beeld van Huysmans naar voren. In diverse recensies is zijn werk genoemd en beschreven. Voordrachten van zijn hand lichten de sluier op van gedachten en ideeën van de man zelf.

Door de voorhanden zijnde schriftelijke getuigenissen van mensen in zijn nabijheid hebben Van der Lubbe en Jongedijk een reconstructie kunnen maken. In het boek worden veel tentoonstellingen beschreven, komen kunstenaars aan bod om hem heen – waarmee hij samenwerkte of een ontmoeting had in de verschillende kunstenaarsverenigingen waarvan hij lid was. Deze figuren worden wel breed uitgemeten, zodat het lijkt alsof de schrijvers een beeld willen geven van de tijd en de sfeer waarin Huysmans kunstenaar was. De levens waarmee de schilder in aanraking is gekomen krijgen ruim aandacht, omdat zijn eigen biografie nauwelijks gekarakteriseerd kan worden. Zo schijnt het, want vooral door de gevonden documenten en afbeeldingen uit beperkt toegankelijke collecties en krantenartikelen, in vergeelde gebundelde vorm of door digitalisering meer eenvoudig inzichtelijk gemaakt, heeft het net zich gesloten rond deze grote onbekende van de Bergense School. Hij is opgespoord, er is een profielschets gemaakt, zaak gesloten.

In expressionistische benadering thuis

Frans Huysmans mag dan als mens een onbekende zijn geweest, als kunstenaar is hij met zijn werk op de voorgrond getreden. Werk van zijn makelij is wel alom bekend, echter weten vele liefhebbers niet wie achter zijn bekendste schilderijen schuil gaat. Het werk is gesigneerd, dat wel, maar de naam Huysmans zegt weinig mensen iets. Hij voelt zich met anderen aangetrokken door het verstilde landschap langs de kust tussen duin en polder en in de bossen en heuvels, vooral omdat de omgeving van Bergen en die van Nunspeet ver verwijdert is van de drukte van Amsterdam. Hij laat zich inspireren door de ‘gewone’ mens in het leven en werk op het land. De natuur en het landschap is een dankbaar onderwerp van vele van zijn schilderijen.

In de expressionistische benadering van de Bergense School voelde Huysmans zich thuis, maar hij sloot zijn ogen niet voor andere stromingen. “Huysmans heeft zich nimmer in zijn kunst tot een bepaald ‘isme’ laten verleiden”, lees ik ergens in het boek, “steeds bleef hij experimenteren en vooral in zijn naoorlogse werk gaf hij blijk van grote vitaliteit. Steeds zit deze schilder vol nieuwe plannen en telkens weet hij zich te vernieuwen”.

Huysmans blijft niet bij het schilderen alleen, ook houdt hij zich bezig met het ontwerpen van toneeldecors en -kostuums, glas-in-lood en tegeltableaus. Hij was een dubbeltalent, een veelzijdig kunstenaar. Een multi-stilist. Alle stromingen, van impressionisme, expressionisme tot realisme, komen terug in zijn werken. Zowel het vrije werk als de toegepaste kunst. Het boek toont een groot aantal voorbeelden daarvan uit zijn oeuvre.

Ook maakte Huysmans zijn eigen verf waardoor zijn schilderwerk een volgens kenners en critici bijzondere heldere uitstraling kreeg, tinten die zijn ‘gemoedsaandoening konden openbaren’ en ‘met een verhoogde glans zoals wij die van de oude meesters kennen’. Over hem werd geschreven dat hij “in zijn werk een kleur, warmte en atmospheer weet te leggen, waardoor hij schepper is met verf”. Deze bezigheid van het eigenhandig wrijven van de verf leidde uiteindelijk tot zijn vroege dood door loodvergiftiging. Maar voordat dit zover is, hij op 69 jarige leeftijd overlijdt, gaat er een boeiend leven aan vooraf. De beschrijving van het onderzoek heeft ook een boeiend boek opgeleverd. Een boek dat vrijwel in één adem kan worden uitgelezen. Het is inzichtelijk en transparant geschreven. Elk facet van het kunstenaarsleven komt aan bod, zo is het niet enkel een biografie van Huysmans zelf als wel een karakterisering van de doorsnee kunstenaar die in de 20^e eeuw als zelfstandige aan de kost moet zien te komen.

Doorsnee kunstgeschiedenis in Nederland

De onderzoekers delen het Huysmans leven in periodes in. Tijdens de verblijven op de verschillende plekken in Nederland zien we dat de kunst met de man meegroeit. Hij vergroeit niet met een enkele stijl, maar weet zichzelf voortdurend op te frissen. Vooral de verhuizingen naar andere omgevingen leiden tot duidelijke omslagen in zijn werk. Laat hij zich leiden door het werk van anderen of geeft de sfeer van het landschap hem andere inzichten. De uitgave probeert daar een antwoord op samen te stellen. Langzaam aan leert de lezer de mens kennen, maar vooral zijn omgeving en de mensen daarin te verstaan. Met name de kunstenaars beïnvloedden elkaar, wisselden eenvoudig van woonadressen en ateliers. Hoewel er wel wrijvingen waren, gingen de vakbroeders en -zusters toch op een verstandige en volwassene manier met elkaar om. Zo hebben ze de realistisch expressionistische kunst tot een hoog punt in het Nederland van die dagen weten te brengen.

De uitgave van Van Spijk Art Books in samenwerking met het Noord-Veluws Museum geeft niet alleen een beeld van de kunstenaar Frans Huysmans, maar toont zeker een doorsnee van de kunstgeschiedenis in Nederland. Van de tijd die loopt van de Haagse School via de Bergense School tot de kunst van de Veluwe. Natuurlijk is Huysmans hoofdonderwerp van het boek, maar de bijrollen worden tevens uitvoerig belicht. Het is zo een breed uitgemeten historische uitgave, waarin het kunnen van Huysmans de onderzoekers de kans geven ook andere uitingen aan te snijden. Uiteraard de beeldende kunst in het platte vlak, maar ook het toneelwereld waaraan de schilder als ontwerper heeft deelgenomen. De tentoonstellingen waaraan hij deelnam hebben de aandacht, de musea en galeries waarin zijn werk te zien was. En is de familiegeschiedenis en het gezinsleven een thema om over te schrijven. De maatschappelijk betrokken Huysmans gaat met dit boek niet naamloos de geschiedenis in. Het mag nu al een standaardwerk heten om dit kunstenaarstalent en de omgeving waarin hij acteerde beter te leren kennen.

Frans Huysmans en de Bergense School. Tekst dr.ir. Jan C.A. van der Lubbe en drs. Margot Jongedijk. Uitgave Van Spijk Art Books / Noord-Veluws Museum, 2022.

30 September 2022
Schilder doet beroep op meer zintuigen dan de ogen alleen

“De ongerepte natuur en de eenvoudige bewoners van de Veluwe oefenen een grote aantrekkingskracht uit op stadsbewoners. Juist in een tijd van opkomende industrie en verstedelijking wordt de schoonheid van de natuur en het leven dicht bij de natuur ontdekt.” Dit en andere informatie lees ik op de website van het relatief jonge Noord-Veluws Museum. Het museum dankt zijn bestaansrecht aan de vele schilders die in en rond kunstenaarsdorp Nunspeet inspiratie opdeden en nog voortdurend opdoen. De omgeving blijft een toeristische trekpleister, dat lommerrijke landschap trok in het begin van de vorige eeuw een keur aan bekend geworden en onbekend gebleven kunstenaars naar zich toe. Als bijen op de honing kwamen schilders uit het westen van Nederland naar de Veluwe. Daar werd in het teken van de tijd een kolonie opgericht waar verschillende kunstenaars hun intrek namen om gezamenlijk op te trekken, met elkaar in gesprek te zijn en elkaar in de kunst te stimuleren. Ze lieten zich inspireren door de dan nieuwe kunststroming, het impressionisme. Het werk is losser van toets en toont steeds meer een impressie van het landschap met aandacht voor het licht en de kleur van het moment, schrijft het museum.

Scala aan kleuren en tussenkleuren

In de eenvoud van het landschap en het leven op de basis van het bestaan vonden de kunstenaars voldoende impressies om vast te leggen. In hun werken idealiseerden zij deze originele eigenheid, als tegenbeeld van industrialisatie en het opgeblazen stadsleven. Door de voortschrijdende mechanisatie dreigde dit simpele en eenvoudige zijn te verdwijnen. Maar door de technologie opende zich tevens het achterland en daar hebben de kunstenaars hun voordeel mee kunnen doen. Onder meer was een spoorlijn aangelegd waardoor de streek beter bereikbaar werd. Het aanbod van schilderthema’s was er groot, een kenmerk dat veel kunstenaars op de trein deed stappen. En een nieuwe vinding, namelijk de verkrijgbaarheid van verf in tubes, maakte het de kunstenaars meer eenvoudig in de buitenlucht te schilderen. De verf kan immers houdbaar worden meegenomen en is al in de fabriek aangemaakt en gemengd. En plein air hoeft de kunstenaar niet meer zelf dit voorwerk te doen en kan zo uit een scala aan kleuren en tussenkleuren het werk opzetten. De impressionisten stonden graag in het moment en op de plek, zodat het licht levend kon worden doorvoeld. Vooral door het authentieke karakter vinden de schilderijen van de Veluwse schilders gretig aftrek in binnen- en buitenland. Vooral de geëmigreerde Hollanders nemen zo een stukje van het vertrouwde thuisland mee naar het onbekende buitenland.

Om de werken van deze kunstenaars een podium te geven en onder de aandacht te houden is in 2011 het Noord-Veluws Museum in het leven geroepen. De eerste tentoonstelling in het nieuwe museum, dat in november 2014 de deuren opent, bestond uit het werk van Ben Viegers. Hij is één van de bekendere schilders van deze omgeving, maar ook talloze andere gaan mee in de slipstream van de tijd. Het museum kan putten uit een rijke schakering van werken en een groot aantal kunstenaars. Ook heeft deze Ben Viegers een omvangrijk oeuvre nagelaten. Hij was een productief schilder. Het museum kan dan nu, 75 jaar na zijn overlijden, nog eens een overzicht van zijn werk geven in een nieuwe tentoonstelling. Het betreft dan geen herhaling van eens getoond werk, maar zijn er voornamelijk niet eerder geëxposeerde werken te zien. Daaruit blijkt dat de schilderijen qua sfeer niet aan kracht hebben ingeboet. Deze ogen springlevend. Hoewel Viegers zijn tijd en omgeving erin heeft gedocumenteerd, kan deze eenvoudig in de actualiteit van nu worden geplaatst.

Viegers zocht de essentie van de omgeving

Ben Viegers zocht in zijn werk naar de puurheid van het landleven. “Met gretigheid vertaalt hij de rijkdom aan onderwerpen die hij daar aantreft in schilderijen met een krachtige toets in een warm palet”, verantwoordt het Noord Veluws Museum de keuze nog eens ruimschoots aandacht te schenken aan deze impressionistische kunstenaar. Viegers wist van de vernieuwingen in de schilderkunst, maar blijft zijn hele leven trouw aan de beleving van het moment. Hij werkt graag in de open lucht en speelt met het licht. Bij de tentoonstelling is de catalogus die is verschenen in 2014 nog steeds van waarde. Van Spijk Art Books brengt “door de ogen van ben viegers” dan ook opnieuw uit in 2022 bij de tentoonstelling in het Noord-Veluws Museum. De tekst van Williëtte Wolters-Groeneveld geeft een representatief beeld van leven en werken van Ben Viegers. Zij verwoordt de biografie van de schilder en belicht in beeld zijn oeuvre Ook richt zij de blik op de macht van de handelaars die de vrijheid van de kunstenaars inperkte.

Geboren in Den Haag treedt Viegers in de voetsporen van de Haagse School, maar door zijn zwerftochten met de motor met zijspan en in de auto, zijn vele reizen naar met name Frankrijk, geeft hij een eigen invulling aan deze beeldtaal. Vooral de licht- en schaduwwerking die ter plekke in de open lucht enigszins stijlvol wordt overdreven houdt het werk springlevend. Hoewel de omgeving in de eerste helft van de 20^e eeuw op doek is gezet, kan ze eenvoudig in het heden worden terug gevonden. De sfeer is er gemoedelijk, van dat karakter is door monumentenzorg en beschermde stadsgezichten voldoende behouden om de schilderijen van Ben Viegers in de huidige tijd terug te plaatsen. Viegers zocht de essentie van de omgeving waarvoor hij zijn ezel had opgesteld. Vanuit verschillende hoeken en op diverse tijdstippen bekeek hij eenzelfde onderwerp om het standpunt en de lichtval te verkennen. De schilderijen zijn gelikte plaatjes voor prentbriefkaarten. De schilder benadrukte in zijn werk de omgeving, waardoor de toerist deze kan gebruiken om de tijdelijke verblijfplaats aan het thuisfront kenbaar te maken. Viegers heeft onder pseudoniem diverse van zijn werken op ansichtkaarten laten afdrukken. Hij maakte op die manier, door te ondertekenen met een alias, onderscheid tussen zijn serieuze werk en dit snelle commerciële materiaal. Op deze manier raakte het werk wel veel meer onder de mensen. Het karakter van de schildseringen bleef dezelfde, zodat een A.Huizing sterke overeenkomsten vertoont met een B.Viegers.

Heldere kleuren, open en luchtige sfeer

Viegers had een voorliefde voor water en bracht dat voortdurend in zijn werk in wanneer dit qua beeld mogelijk was. In de grachten, sloten en meren spiegelt het onderwerp zich, waardoor in het werk een gelaagdheid en diepte ontstaat. Deze natuurlijkheid gebruikt Viegers om zijn werk rijk te schakeren. In de golven zet hij verschillende kleurvegen naast elkaar, in de geest van het pointillisme, waardoor een levendig en bijna dynamisch beeld wordt bereikt. De kleuren zijn helder, de sfeer is open en luchtig. Naast de natuurlijk aangereikte eigenheid, vond de schilder veel uitdaging in de seizoenen. Ieder jaargetijde bracht een nieuwe kleurschakering. Hij zette dit veranderende licht met passie op het doek. Williëtte Wolters schrijft in het boek: “Met zijn aansprekende schilderijen doet hij een beroep op meer zintuigen dan de ogen alleen. De toeschouwer ziet niet uitsluitend hoe Viegers keek, maar ruikt ook de oergeuren van het land, het kruidige herfstbos en de heldere vrieskou, en voelt de narcissen en stroeve tulpen.”

De schilder was niet te stuiten in zijn drang de wereld om hem heen in zijn kleurenpalet te vangen. Wel gebruikte hij zijn vrijheid als kunstenaar om de werkelijkheid naar zijn hand te zetten. Toch geeft het ons nu een inkijk in de tijd van toen. Hoewel Viegers zijn werk niet heeft gedateerd, kunnen door geschilderde details plaats en tijd worden achterhaald. De schilder documenteerde onbewust de omgeving, omdat hij zo nauwgezet de voorstelling wist uit te tekenen. Niet fotografisch natuurgetrouw, maar met een losse toets zodat de realiteit nog meer duidelijk aan het licht komt. Viegers schilderde de herinnering, nu zien wij dit als nostalgisch en beschouwen het als een romantisch gegeven. Het is het actuele aandenken van zijn tijd. Niet als souvenir zo bedoeld neer gezet, maar wel als emotionele impressie beschouwd.

“door de ogen van ben viegers” Heruitgave bij de tentoonstelling in het Noord-Veluws Museum. Tekst Williëtte Wolters-Groeneveld. Uitgave BoldArt Publishers, 2014 / Van Spijk Art Books, 2022.

13 September 2022