“Engelen bestaan niet” zong Ron Brandsteder eens en Marco Borsato kweelde ooit “Dromen zijn bedrog”. Dat waren aannames, want zowel Ron als Marco hebben die stelling niet hard kunnen maken. Ron en Marco bezongen een vrouw, van hun dromen, een lief engeltje. Elly Zuiderveld past mijn inziens in dat plaatje, maar zal hoogstwaarschijnlijk never nooit niet als zodanig door deze heren zijn opgemerkt. Voor haar omgeving straalt zij, voor Rikkert is Elly een droom die uitkomt. Niets is daarom minder waar, stelt Zuiderveld, engelen bestaan en dromen spiegelen de waarheid. Eerder maakte zij het bestaan van hemelse wezens die zich voordoen als mensen al duidelijk in haar boek ‘Engelen zijn overal’. In liedteksten, gedichten en verhalen liet zij mij weten dat engelen om ons heen zijn. Maar dan moet ik wel mijn zintuigen, ogen en oren maar vooral mijn gedachten, mijn hart, daarvoor openstellen. Dan zal de geest mij tonen dat wat toeval lijkt een reddende engel is.
Een engel is een bovennatuurlijk, verstandelijk wezen, dat wordt teruggevonden in verscheidene religies. Zij treden als bedienden of beschermers van de mens, gewoonlijk op als boodschappers van God, van wie ze duidelijk zijn onderscheiden, en beschikken over bovenmenselijke capaciteiten en eigenschappen. Dat is wat Wikipedia zegt. Even verder lees ik dat een droom een opeenvolging is van beelden, gedachten, emoties en gevoelens die zich gewoonlijk onvrijwillig in de geest voordoen gedurende bepaalde fasen van de slaap. Wat dromen precies zijn en waar dromen voor dienen is nog grotendeels onbekend, ondanks dat ze al eeuwen onderwerp zijn geweest van wetenschappelijke filosofische en religieuze reflectie.
Engelen duiken overal op
In de Bijbel mengen engelen zich met dromen, figureren in de gedachten van mensen. “Elly gelooft in engelen. Zij gelooft het niet alleen, ze weet het zeker”, die woorden waarmee ik mijn bespreking destijds begon kan ik nu hier integraal overnemen. “Elly Zuiderveld weet zeker dat engelen bestaan. Zij zijn overal om haar heen. Dat voelt ze, dat maakt ze mee. Die ervaring wil Elly met mij delen.” In haar nieuwe bundel ‘Een engel op de fiets’ deelt zij niet alleen haar eigen ervaring, dat deed ze dus eerder al om het bewijs te leveren dat engelen bestaan, maar anderen getuigen tevens van wonderlijke ontmoetingen in persoonlijke verhalen. Op haar eerste engelenbundel kwamen zoveel reacties van mensen met engelervaringen, dat Elly zich geroepen voelde deze kenbaar te maken in een nieuw boek. Ark Media stemde in met dat idee.
Het is getiteld ‘Engel op de fiets’ naar een ervaring van haar dochter. Met dit boek bewijst Elly en met haar zoveel anderen dat een engel in elke gedaante en op iedere plek in een mensenleven kan opduiken. Zelfs op de pakjesdrager, maar ook in de schoenenwinkel, op de roltrap, in het zwembad of bij de tramhalte. En meestal beseft de mens die het overkomt de ontmoeting pas later. Op het moment zelf is er verwondering en ongeloof. Achteraf weet je dat er bij wijze van spreken een engel op je schouder zat. Uit de verhalen en getuigenissen blijkt dat de engel redding geeft en vreugde brengt. De getuige wordt voor onheil bewaard, bij tegenslag behouden en van kwaad verlost.
Niet evangeliserend, niet belerend en prekerig
Echter zet de scepticus in mij wel vraagtekens bij enkele verklaringen. Deze lijken meer toegeschreven aan een engel dan dat ze er nauwelijks bewijs voor zijn. Dat de belijder er de hand van God in wil zien, terwijl dat helemaal zo zeker nog niet is. Op andere plekken en in verschillende verhalen is de aanwezigheid van de boodschapper wel degelijk uit te leggen. Maar de antenne moet wel gericht zijn om de juiste zender te kunnen bereiken. Je moet op de goede golflengte zitten om de hemelse uitzending te ontvangen. Heb je niet het geloof dan krijg je niet de ervaring. Elly heeft het geloof en kan er vervuld van liefde over schrijven. “Ze komen niet met vleugels / Of glanzende gewaden / En niet met grote woorden / Maar wel in kleine daden (…) Soms zingen ze een liedje / Dat raakt je in je ziel / Misschien hield één jou tegen / Zodat je net niet viel”.
In de eerste bundel lees ik geen grote woorden, maar ervaar tussen de regels door wel kleine daden. En hoor ik haar zingen dan raakt het mijn ziel. Want de teksten van Elly Zuiderveld zijn niet scherp maar wel duidelijk, bondig en doen ter zake. De woorden zijn vriendelijk, niet opstandig of protesterend. Maar in de liedteksten zegt ze wel waar het op staat. Niet evangeliserend, niet belerend, niet prekerig. Zij is de getuige die overtuigend de, niet een, blijde boodschap verkondigt tot heil van de mensen die willen lezen en luisteren. In de nieuwe bundel verhalen laat ze anderen aan het woord. Het is alsof ze deze getuigenissen heeft herschreven, want ze stralen eenzelfde beminnelijke goedhartigheid uit die haar eigen teksten karakteriseren.
Ervaringen van mensen
De voorvallen waarin engelen een hoofdrol spelen komen over als dagelijkse gebeurtenissen. Na het lezen zijn deze zo in het eigen leven in te passen, want engelen zijn overal. Zelfs de mensen met wantrouwen en die het bestaan in twijfel trekken, kunnen na lezing van Elly’s getuigenissen en opgetekende wonderlijke ontmoetingen niet meer om het zijn heen. Zij zullen eenzelfde ervaringen hebben, maar deze als toevalligheden en samenloop van omstandigheden kenschetsen. Want je dient wel het vertrouwen te hebben om erin te geloven. Maar ik ben ervan overtuigd dat engelen iedereen terzijde kunnen staan, ongeacht gezindheid, opvatting of standpunt. Niet iedereen gelooft in engelen, maar de wonderen die door hen of via hen in de wereld komen zijn waarachtig.
De bundel bevat dus ervaringen van mensen die reageerden op de eerste bundel. Breekbare en nuchtere verhalen, herkenbare ontmoetingen. De engel in mensengedaante of alleen als een gevoel of een bijzondere uitredding. Met de teksten in de bundel hoopt Elly Zuiderveld bemoediging en troost te bieden. Tussen de ingezonden verhalen door deelt zij ook haar eigen ervaringen, zoals ze ook al deed in ‘Engelen zijn overal’. En er zijn liedteksten en gedichten opgenomen. Een lied van Lenny Kuhr, ‘er zijn misschien wel engelen’, dat haar aansprak: “Er is meer tussen hemel en aarde m’n vrind / Dan een wijze kan dromen / Is het eeuwige adem of hoor je de wind / Die ruist in de bomen / Of is het wiekslag en is het je eigen engel”.
Bundel verhalen en gedichten
Lenny Kuhr schreef een mooie aanbeveling voor de bundel: “Elly en engelen; dat past zo bij elkaar.” En schrijfster Annemarie van Heijningen heeft nog nooit een engel gezien, maar de verhalen maken haar verlangend en nieuwsgierig: “Misschien moet ik in het vervolg wat beter opletten.” Ook de tekst ‘Engelbewaarder’ van Marco Schuitemaker, ooit geschreven door Pierre Kartner voor zangeres Mieke, past volgens Elly in de bundel. En ze heeft gelijk, net als met haar vertaling van ‘Wings’ van Katherine Dines: “Als ik kon gaf ik vleugels aan jou / Dan was je nooit eenzaam of bang / Omdat ze jou beschermen zouden / Heel je leven lang”.
‘Engelen zijn overal’ is een bundel verhalen en gedichten voor advent en Kerst, verscheen dus in november 2023. Deze bundel ‘Een engel op de fiets’ is een bundel persoonlijke verhalen over wonderlijke ontmoetingen. Teksten niet verbonden met advent en Kerst, maar terecht op elke dag of zondag in het jaar. Maar wel verschenen in november 2024, want engelen passen zo naadloos aan de maand december, horen zo bij de Kerst. Er zal vast nog een tweede bundel met verhalen volgen, want er zullen meerdere getuigenissen op te tekenen zijn. Deze bundel roept vast nieuwe reacties op, zodat in november 2025 een vervolg kan verschijnen. Want engelen bestaan en blijven hun heilzame werk voor de mensen en in de wereld aanbieden.
Een engel op de fiets. Persoonlijke verhalen over wonderlijke ontmoetingen. Verzameld en bewerkt door Elly Zuiderveld-Nieman. Illustraties Willeke Brouwer. Uitgave Ark Media, 2024.
