In “Lof der talenten” zet Klaas Koops de mensen waar hij iets mee heeft op een voetstuk. Dat voetstuk is een borstbeeld. Een geschilderd portret in de stijl van een buste, een hoofd zonder romp. Als zo’n gipsen kop van een componist op de piano. Met een tekst die het talent van de geportretteerde mij duidelijk maakt. Niet alle mensen die zijn pad in het leven kruisten hebben echter het lijvige boek kunnen halen. Uit het totaal van hem bekenden heeft Koops een keuze gemaakt en zijn 183 knappe koppen opgenomen. De kunstenaar waardeert de door hem afgebeelde figuren om hun talenten. De bijzondere gaven die de personen hebben gemaakt tot wat ze zijn of waren, want verschillende van de afgebeelde mensen zijn ons reeds ontvallen.
Eigenlijk is het in eigen beheer gemaakte en door uitgeverij Philip Elchers op beperkte schaal in de markt gezette boek een autobiografie. Een tijdsdocument waarin de kunstenaar zelf een hoofdrol speelt hoewel hijzelf zal menen in de coulissen te staan. Door de korte informatieve omschrijving van de afgebeelde personen klinkt namelijk het levensverhaal van de kunstenaar. Met de talentvolle medemensen heeft hij een enkel moment of langer mogen verkeren, schrijft hij in een voorwoord. “Van een korte ontmoeting bij een benzinepomp tot een decennialange samenwerking.” Maar ook de vluchtige kennismakingen, met de evennaasten of gekenden zoals hij ze noemt, kunnen een diepe indruk achterlaten. Een indruk omdat Koops een neus heeft voor talent, en respect voor de mensen die deze gave ofwel hun aanleg benutten.
Het bloed kruipt waar het niet gaan kan
Voordat Klaas Koops zich volledig op het vak van kunstenaar kan toeleggen heeft hij een carrière doorlopen van onder meer beleidsmedewerker, bestuursvoorzitter, projectleider en raadslid nadat hij een opleiding arbeids- en organisatiepsychologie met als bijvak economie had gevolgd. In dat leven heeft hij beroepshalve een groot aantal personen ontmoet, maar ook buiten het professionele circuit komen er vele mensen aan hem voorbij. Het zijn niet speciaal de vakgebieden waarin kunst tot groei en bloei kan komen. Echter blijken er meerdere bestuurders onontdekte talenten te hebben, blijkt uit het boek van Koops. Zoals zo vaak kruipt het bloed waar het niet gaan kan en besluit Koops na de bestuurlijke loopbaan zijn creatieve talent te ontwikkelen. Hij bezoekt met succes de Klassieke Academie voor schilderkunst Groningen en legt zich in 2011 toe op het schrijven en schilderen. Hij schrijft proza en poëzie, schildert portretten en stillevens in opdracht en als vrij kunstenaar.
Koops heeft de gekenden geschilderd vanaf een foto. De mensen waarmee hij een lange tijd gewerkt of geleefd heeft kent hij goed. Niet alleen de uiterlijke gelaatstrekken maar ook de innerlijke hebbelijkheden zijn hem bekend, zodat de platte sfeer van een foto geen probleem hoeft te zijn het karakter te pakken. Maar wanneer het meer korte of zelfs vluchtige ontmoetingen zijn kan zo’n tweedimensionale afbeelding een herkenbare beeltenis in de weg zitten. Toch weet Klaas Koops desondanks de kenmerkende mimiek waaraan de afzonderlijke mens te onderscheiden is te vangen. Mij komen niet alle figuren treffend voor, omdat ze mij onbekend zijn. Maar de personen die mij gekend zijn komen mij bekend voor, hoewel ik enkele nog wel een extra blik moet waardig gunnen.
Het is een galerij van talenten. Door Koops om hun ontwikkelde aanleg gerespecteerde mensen. Door hun doen en laten hebben enkele in gespecialiseerde kringen bekendheid, andere zijn publieke personen en hebben algemeen faam of zijn gewoon beroemd. De samensteller en portrettist heeft de talenten in sectoren en specialismen uitgesplitst. De 183 personen onderscheiden zich in een 27-tal kleine of grotere groepen. Om een paar te noemen zijn dat de voor de lezer als ik ben minder bekende succesvolle plaatsgenoten, opmerkelijke schoolgenoten, onderrichtende talenten, illustere dorps- en streekgenoten en gedreven immernaasten. Tussen de zegevierende atleten en coaches, in het oog springende politici, notabele burgervaders, vooraanstaande Friezen en bijzondere raadgevers en adviseurs verkeren voor mij bekende talenten. Maar de presterende instructeurs en sporters, aansprekende dienaren staatshoofd, begaafde cultuurbestuurders, getalenteerde schilders en geniaal artiestenvolk ken ik alle bij naam en toenaam.
Volgens Klaas Koops is de uitgave een geschilderd album amicorum. Niet zozeer een vriendenboek echter in beeld en tekst, omdat het niet per definitie vrienden en bekenden zijn maar de zogenoemde evennaasten en gekenden. Mensen die op zijn pad kwamen, die Koops bewondert en deed verwonderen. Maar vooraleer is het een boek over soorten talent die mee hebben kunnen leiden tot persoonlijk, professioneel of maatschappelijk succes. Dat talent is velerlei, de gaven zijn allerhande, de aanleg is divers. Het is een zonderling boek waarin de kunstenaar de loftrompet steekt over de hem hooggeschatte mensen. Vooral om het toepassen en benutten van de meegekregen talenten, om wie ze zijn. Ook stelt hij zichzelf voor in het boek. Zijn curriculum vitae, de lijst van geschreven boeken en deelname aan exposities, is uitgebreid en tekent hemzelf als getalenteerd persoon. Een zelfportret sluit dan ook het boek af. En uit de 183 voorafgaande portretten blijkt dat Klaas Koops zichzelf zeker op de borst mag slaan. Als begaafd portrettist.
Lof der talenten. 183 portretten. Klaas Koops. Eenmalige oplage van 250 exemplaren. Uitgeverij Philip Elchers, oktober 2022.
