In Afslag BLV is het geen aapjes kijken. Het is meer dan dat. De aapjes kijken naar mij. Ik kijk niet op iets toe wat ik beschouw als een curiosum, een merkwaardige ervaring, maar het is wel een bijzondere belevenis. Bij binnenkomst voel ik niet meteen betrokkenheid, pas minuten later heb ik het vermogen mij in te leven in het gegeven. Ik ken dan wel geen enkele van de door Robert Geveke geportretteerde voorbijgangers, maar dat is niet zo verwonderlijk. O ja, ik zie Hannie Schaft, want de zwartwit foto van de verzetsvrouw is weer erg actueel. Maar voor de rest zijn de koppen als de gezichten op een datingsite, waardoor ik ongeïnteresseerd naar links veeg of erlangs scroll. Aapjes kijken. Passanten in de massa, zonder uitdrukking. Voor een moment aandacht, voor een tel niet ongezien.
Het is een kleurige variatie aan gezichten. In zichzelf verzonken blikken. Ze kijken langs of dwars door mij heen. Vooral dat laatste maakt mij ongedurig. Rusteloos loop ik door de ruimte, gejaagd doordat ik steeds blikken in mijn rug voel. De expositie maakt me paranoia. Ik voel me bekeken, terwijl ik hier ben om te kijken. De kunstenaar bestudeert in zijn werk het gedrag en de mimiek van de figuren, ieder afzonderlijk, elk op een eigen manier. Van de onpersoonlijke objecten in het grote geheel van een groep mensen maakt hij persoonlijke figuren. Het draait niet om herkenning, het is geen individu. Het gaat om de vorm en het kleurgebruik. De realiteit is tot een abstract beeld gemaakt.
Figuren als figuranten
Het groepsportret van wat een muziekband lijkt bijvoorbeeld, vier harige jongens die apathisch en onverschillig in de lens kijken, is een karakteristiek. In hun koele oogopslag zetten zij zich letterlijk van de wereld af. Sterren die weten wat ze willen en doen wat ze kunnen. En zo kijken meerdere enigszins verwezen ogen vanaf het portret de ruimte in. De maskers gaan niet af voor de schilder, hoewel hij wel tot de persoon probeert door te dringen. Het diepste wezen durft hij bloot te leggen, maar kan geen vinger achter het zijn krijgen. In de portretten van Geveke is de typering van weinig belang. Het is de houding en de oogopslag die herinneren aan een gevoel. Deze stralen een emotie uit, meest doordringend met een blik als van een arend.
Omdat het kenmerk van de zonderling minder voorop staat, daarom zijn figuren wel als figuranten afgebeeld. Hebben geen blik waaruit een wezen kan worden gepuurd. Enkel de stand van het lichaam geeft informatie, het gelaat heeft wel enkel neus en mond – de ogen ontbreken. De ogen, die meestal de vensters tot de ziel zijn. Deze figuren zijn gebeeldhouwd uit de werkelijkheid. Deze gestalten zijn, hoewel gefantaseerd realistische figuren, abstract onpersoonlijke beelden. Ze geven geen krimp en zijn zo hard en onbewogen als waren ze van steen. Achter deze façade echter schuilt een gevoelige geest, een harde bolster met een blanke pit. Door het materiaalgebruik, de zachte pastel vlakt de hardheid van het wezen af, ogen de portretten bedachtzaam en zijn ze zich van de vergankelijkheid van het leven bewust. Ondanks de haast en het rumoer van vandaag de dag trekken zij zich terug in zichzelf en vat Geveke juist dit moment, geeft ze pas op de plaats. Eigenlijk een contemplatieve benadering. In zijn overpeinzing achter de tekentafel bespiegelt hij het zijn.
Woorden aan idee bij het zichtbare
Wanneer Robert Geveke gaat zitten en kijken, observeren en beschouwen, komt hij tot geschetste portretten. Dan documenteert hij de mens in elke vorm en iedere hoedanigheid. Ik stel me hem zo voor dan op een stoel zittend op het terras achter een kop dampende koffie. Het schetsboek in de hand, in dit geval met gekleurde bladen, en het potlood of de pen in de aanslag om meteen toe te slaan wanneer zich een onbenullig moment voordoet om te vereeuwigen en zodoende belangrijk te maken. Het schetsmatige karakter van een snelle gewaarwording staat een gedetailleerde verwerking echter niet in de weg. De tekeningen zijn kronkels of droedels, schetsen in de marge van het leven. Reële werkelijkheden krijgen een arrangement in de werkelijkheid van zijn eigen verhaal, de vertelling van Robert Geveke. Hij geeft woorden aan zijn idee bij het zichtbare. De letters zijn de lijnen, de woorden de vlakken in de tekening. Wie de taal kan lezen doorziet de beeltenis, die meer is dan een illustratie.
Geïnstalleerd in een wolk van gekleurde vellen aan een wand van Afslag BLV geeft het een getinte realiteit weer. Beschouw ik de veelvormigheid van de massa. Zie ik ook hier weer niet het individu als eenling, maar bekijk de levendigheid van de lichamelijke expressie. Mensen die zich verschuilen achter de onpersoonlijke mimiek, omdat ze niet herkent willen worden maar zich toch op plekken begeven waarop ze kunnen worden geïdentificeerd. De expositie “Maquillage” is als de opgemaakte mens op TikTok, Facebook of X. Het figuur wil figurant zijn, maar toch met kop en schouders boven het maaiveld uitsteken. Onopvallend opvallend. Kwetsbaar in wezen, lichtgeraakt van binnen, maar hard in zijn, ongevoelig van buiten. Aapjes kijken, dat is wat het is.
Maquillage. Expositie tekeningen en schilderijen van Robert Geveke bij Afslag BLV, Minckelersstraat 11 in Heerenveen. Te zien van 8 december 2024 tot 16 februari 2025.
