Rafelig. Oud. Versleten. Stuk gelezen. Kapot gebladerd. Maar in en door de handen van Annelies Alewijnse krijgen oude zaken een nieuwe betekenis. Details uit gedrukte teksten nemen een andere waarde aan. Door woorden te wisselen of in te voegen ontstaan nieuwe zinnen met gewijzigde regels. Alewijnse maakt puntdichten, krachtige gedachten die uiting hebben in voorgedrukte letters. “Gedompeld in een zee van niet weten is de volgorde zoekgeraakt, is mijn verhaal open” is de titel van haar boekje – niet groter dan 16 x 16 cm. – uitgegeven door Philip Elchers. Visuele poëzie, dankzij de thematiek bijzonder actueel.
Zelf zegt Annelies daarover: “Beelden, beeldgedichten, openbaringen, waar je misschien aan hebt in deze tijden van voegen, zoeken, tegenkomen, verwerken… en doorgaan. (…) En ik hoop dat ik vooral openingen bied, ruimte om te stromen.”
Meestal sluit Alewijnse haar beeldgedichten op in zelf gebonden boekjes als unieke kunstwerken. Nu is er een facsimile, zo’n uniek boekje dat is verveelvoudigd zodat een ieder in principe een werk van haar in handen kan hebben. Nadeel is wel dat de rafels en ezelsoren niet gevoeld kunnen worden. De beduimelde bladzijden zijn zichtbaar maar niet tastbaar. De plakrandjes van uitgeknipte zinsdelen kan ik niet bevingeren. Het heeft niet die extra ruimtelijke dimensie. Maar het is wel een bijzonder boekje. Het geeft duidelijk beeld aan de manier van werken van Alewijnse. In dit geval ontstaan tijdens het opgesloten zijn, de opgelegde afzondering, de quarantaine in lockdown. Een vreemde wereld waarop de kunstenaar reageert in woord en beeld. Het verplichte binnen blijven geeft inspiratie tot een ander uiten. Opgesloten is de geest uit de fles. Als een duveltje in een doosje staat de kunst ineens in het middelpunt van de belangstelling. Want wat blijft er over wanneer niets meer mag.
Verknipte illustraties
Het leven van Annelies Alewijnse bestaat daaruit dat ze vele losse eindjes weer samenknoopt om het grote geheel te vinden. Haar tafel in de werkkamer ligt bezaaid met kapot geknipte drukwerken en losse knipsels. Vooral van zinnen uit boeken, koppen van kranten. Wat ze hoort en meemaakt, ziet en voelt, zoekt en voegt ze om te verwerken. Een verhaal wordt tot op het woord helemaal uitgeplozen om het meest karakteristieke tot uiting te brengen in samengestelde regels. Met een andere betekenis dan voorheen bedoeld is. Haar korte zinnen zetten poëtische gevoelens neer. Krachtige puntdichten geven abstracte gedachten weer. En deze zijn in het boekje verluchtigd met collages. Verknipte illustraties van foto’s uit weekkrant en maandblad. De uitgave geeft op klein formaat een groot inzicht in de beleving van Alewijnse tijdens deze kadering door het virus.
Door abstracte gedachten visueel te maken in figuratieve beeldtaal. Uit de vele knipsels is een krachtige taal te plakken, gedichten in collage. De woorden tot zinnen blijven evenwel abstract in verschijningsvorm. “je vingers onderzoeken mijn traagste adem die al die tijd op de bodem heeft gelegen”. Het is niet zozeer een regel tot verhaal, als wel het woordbeeld met illustratie dat dit boek tot kunstwerk maakt.
Oplage van één exemplaar
De reproducties in het boek doen de werkelijkheid nauwelijks eer aan. De kunst van Alewijnse moet gevoeld worden. De rafelranden betast ik met de vingertoppen, ik voel het linnen van een kaft en de randen van de ingeplakte beeldfragmenten. De boeken van Alewijnse zijn uniek, door het handwerk is er een oplage van één exemplaar. In deze uitgave is het werk plat en glad. Kan ik enkel zien, de ogen de kost geven. Maar niet voelen, de vingers over de geplakte onderdelen laten glijden.
Alewijnse heeft in haar boekje leemtes gelaten, intervallen in de woordbeelden, zodat ik rust kan vinden tussen samengestelde zinnen. De typografie is in deze meer belangrijk dan het tastbare effect. De zinnetjes zijn abstract, sluiten niet meteen aan op mijn gedachten. “Hoe? wachten dampen slapen 4 ONS eigengemaakt geheim 9:14 het mensenhart, dat losgelaten prachtexemplaar” Ik haal adem, leg mijn ogen te ruste op de afbeelding ernaast. De zinnen verdienen het nog eens gelezen te worden en overnieuw weer op te slaan en opnieuw te laten doordringen. Zoals ieder abstract kunstwerk meer tijd nodig heeft om zichzelf duidelijk te maken. Om aan te spreken. Je moet zien om te begrijpen. “Wachten waar de luchtbubbels van de bloemen in zee klonken. In grote groepen stuiven ze voorbij om ineens stil te vallen. daarop klein een beweging in warmer water.”
Gedompeld in een zee van niet weten is de volgorde zoekgeraakt, is mijn verhaal open. Beeldgedichten van Annelies Alewijnse. Uitgeverij Philip Elchers, Groningen 2020.
Geef een reactie