Toeval bestaat in het werk van Wouter Nijland. Onder het anagram RUOWTE DLYANN staat hij met zijn werk in melklokaal voor hedendaagse kunst, Heerenveen. Staat er letterlijk – althans zijn schilderijen, want geen enkele compositie hangt aan de muur. Er is een installatie gemaakt van houten frames, die ieder als stellage een werk dragen. Net als de schilderingen zelf zijn gecomponeerd door een stochastisch proces, is de ruimte tevens ingedeeld volgens min of meer gestuurde toevalligheden. Het opgooien van een geldstuk bepaalt de plaatsing van een bord, kop of munt dan wel links of rechts. Daarna volgt de plaatsbepaling voor of achter. Welhaast een dwangneurose die telkens weer wonder boven wonder evenwichtig uitpakt. Want hoewel toevallig geplaatst, klopt de indeling en vormgeving van deze expositie als een bus.
Ook het beschilderen van het linnen gebeurd met het opgooien van een muntstuk. Van tevoren bepaalt Nijland de randvoorwaarden, maar de invulling hangt van toevalligheden aan elkaar. Zo ontstaan spontane abstracten waarmee een lichtbron een spel kan spelen. Dat licht is in melklokaal niet bijzonder goed, maar het effect komt wel over. De schilderijen die bij de ingang geplaatst zijn vangen het buitenlicht. Vooral wanneer zonnestralen dan binnenvallen worden de nuances in de verfhuid zichtbaar.
Variaties zwart
De composities zijn volgens een vastgesteld raster opgebouwd. Meestal is dat een wiskundig lichaam, bijvoorbeeld de ruit, maar ook kan de vorm veelhoekig en veelkantig zijn. De verf kan zich bewegen langs lijnen in een strak stramien, maar ook overgaan in een spel van dwarrelende vormen. Niet wanneer ik lijnrecht wordt geconfronteerd met het werk zie ik de magie, maar als ik langs de schilderijen loop en mijn blik glijdt over de doeken. Het mysterie van de kleur die geen kleurtint is: zwart. Zoveel variaties in de verfhuid. Dan is de penseelvoering horizontaal, maar in een ander vlak tegendraads verticaal en vervolgens mysterieus diagonaal. Er lijkt diepte te ontstaan in het platte vlak.
Ook hanteert Nijland knikkers om smalle paden door de verfhuid te rollen. Het geeft een bijzonder raadselachtige uitkomst, waarvan ik niet meteen de aanduiding zie. Het lijkt een stramien van overlangs getrokken draden, maar mijn ogen houden me voor de gek op aanwijzen van Wouter. Hij gaat in zijn werk verder dan zero en plust in zijn composities het nulpunt op. Er is een nieuwe ordening in de non-figuratie en achromatische tint gemaakt, neo zerokunst. Het borduurt voort op de sferen van een Bernard Aubertin en een Leo Erb. Maar bij hem geen draden en spijkers om de creativiteit te duiden. Nijland blijft bij de basis, met de materie van de schilder – modder aan een kwastje – trekt hij lijnen en vlakken over het linnen. Dan figuurlijk negatief; dat wit is dit zwart, het alles is niets. Hoever kan dat niets dan nog iets worden. In handen van deze Nijland is dat kleine niets een groot iets.
RUOWTE DLYANN, solotentoonstelling Wouter Nijland bij melklokaal, Heremaweg 20-1, Heerenveen. Tot 7 juli 2019.
Geef een reactie