Kijk dan! Dat is de titel van een omvangrijke publicatie die onlangs verscheen. Het bevat een inkijk in het oeuvre van Jacobien de Rooij. Met een tekst van Alex de Vries over het reilen en zeilen van de kunstenaar. Want we moeten kijken naar de tekeningen van Jacobien de Rooij. Natuurlijk, dat verdienen ze. Bekeken worden. Maar nee, ik moet zien wat ze verbeelden. Kijk dan wat de voorstelling is, roept het werk. De Rooij laat in haar tekeningen vooral zien wat er voordien niet was, aan de hand van de realiteit als voorbeeld. In het platte vlak laat zij wel herkenbare omgevingen ontstaan, maar niet zoals deze zichtbaar zijn voor ogen. De blik wordt misleid. Het is de werkelijkheid met een toevoeging van niet realistische gedachten. Een imaginaire omgeving herinnerende aan wat gezien is.
Dimensie meer aan waarneembare
In het boek “Kijk dan!” komen verschillende van die onderdelen uit bedachte landschappen langs. Het is een oeuvreboek horende bij een tentoonstelling met dezelfde titel. Een tentoonstelling aan huis, in het atelier. Door de jaren van tekenen heen is een groei in stijl en werken op te merken. Het in de vingers krijgen van het waarneembare, zodat dit een dimensie meer kan krijgen. Jacobien ziet en legt vast. Wel in het werkelijke beeld, maar meestal krijgt het een zichtbaarheid mee in de vierde dimensie. Een maat meer dan dat wat ik om me heen zie. Denkend aan de werkelijkheid, een gedachte toevoegend.
Die werkelijkheid van De Rooij is alleszins paradijselijk, vooral in de recente tekeningen zijn de tinten onaards glanzend. Dit zijn details van beken en stromen, door de kunstenaar rockpool of tidepool genoemd. Zwembaden voor stenen, rotsige bodems waarover het water fris stroomt. Er borrelen allerlei organismen omhoog, losgelaten uit spleten en kieren. Spiegelingen in de bewegingen maken de bijzondere tinten. Is de titel al onwerkelijk, de afbeelding is dat zeker. Een abstracte opsomming van de werkelijkheid. Maar meer dan dat. Over die realiteit hangt een waas van emotie, een gedacht moment van de waarheid die tot echtheid wordt. Zwammen die kleuren laten groeien. Schimmels in alle tinten van de regenboog. Een legio variëteit aan woekerende flora. In de stroom wuiven ze mee. Die beweging is tastbaar in de tekeningen. De blik wordt mee gevoerd met de denkbeeldige gang. Deze werken gemaakt tussen 2017 en 2020 zijn een mooie proeve van bekwaamheid. Maar daarvoor schiep De Rooij zich ook al een eigen wereld. Een omgeving die herkenbaar is, maar niet te herkennen. Dat is toch wel de rode draad in haar werk, het aanknopingspunt van verbeelden. Symbolen van een vergankelijke natuur, die zich een Hof van Eden droomt.
Een esthetische omgeving
Gaandeweg in de tijd van scheppen wordt het beeld meer abstract, terwijl de emotie versimpeld. In de vroege werken schuilt een hoge mate van het zich afzetten tegen de verloedering van de natuur door mensenhand. De Rooij laat de kijker binnen in het werk, alsof ik in haar bos sta en door de bomen de omgeving nog nauwelijks kan zien. Of ze voert mij naar een strand waar de zandkorrels mijn ogen scherpen. De golven in de branding liggen met elkaar overhoop. Het gevoel ligt er broos bovenop, maar is wel dik aanwezig. Later kiest De Rooij meer voor schoonheid, een esthetische omgeving die ik alleen onderken wanneer ik mijn ogen sluit.
Jacobien de Rooij tekent op handzame formaten het werk, maar gaat zich ook wel in het immens grootte te buiten aan de imaginaire werelden. Elk formaat wordt gedetailleerd bevochten. Telkens stelt ze zichzelf op de proef en probeert haar eigen kunnen voortdurend te overtroeven. Ieder volgend werk moet meer sprekend zijn. Elk vorig werk is dat zeker. De uitgave “Kijk dan!” toont dit op een prachtige manier. De reproductie van de werken is van een hoge kwaliteit, want het vergt vakmanschap om de krijtlijnen speels en de tinten treffend op glad papier te krijgen. Het wollige karakter van krijt in de derde dimensie is goed benaderd in dit platte dode vlak van de bladzijden in het boek. Vooral de recente tekeningen hebben die zweverige aard behouden. Uiteraard blijft het raadzaam eens een tentoonstelling van het werk te bezoeken om de tekeningen met de ogen te betasten, maar dit boek is zeker een volwaardig remplaçant.
“Kijk dan! ”, de tekeningen van Jacobien de Rooij. Uitgeverij De Zwaluw, 2020.
Geef een reactie