Het is eenzaam aan de top, je klimt hoog op en valt diep neer. Van hoofdrolspeler wordt je figurant. De daadkrachtige heldhaftigheid snelt je vooruit, maar uiteindelijk ga je roemloos ten onder. Ze was een martelares om als vrouw of mens van nu een voorbeeld aan te nemen. We weten allen van de geschiedenisles hoe het Jeanne d’Arc is vergaan. De maagd van Orléans staat in haar gloriedagen aan het hoofd van een grote legermacht. Het grootste nadeel in haar tijd van leven op dat moment is dat ze een vrouw is. Schrijver/journalist Christine Pannebakker verdiept zich in dat leven en na studie van vijf jaar kan ze het zich permitteren door de mond van Jeanne de lezer aan te spreken. Want in het boek spreekt de maagd ons aan. Zij verbaast zich erover dat de plek van de vrouw in de zo mannelijke samenleving van nu nauwelijks veranderd is ten opzichte van haar tijd. Dat er in die eeuwen weinig vooruitgang is, terwijl het oude Europa bijvoorbeeld lang voor de jaartelling al een matriarchaal georganiseerde samenleving heeft. Om een voorbeeld aan te nemen.
Jeanne d´Arc
Meerdere malen heb ik overigens in verlegenheid van de pagina weg gekeken bij het lezen van “de Maagd is Terug”. Ik heb me niet aangesproken gevoeld, want in het boek wordt vooral het woord tot de vrouw gericht leest het. Niet tot mij, ik de man, die door de eeuwen heen de vrouw als bijzaak heeft gezien, ondergeschikt, anders en zeker minder. Want ik de man kan persoonlijk aansprakelijk gehouden worden voor deze misstand. Ik als man vertegenwoordig toch die groep mensen die zich nu nog wel beter acht dan de rest.
In het geromantiseerde verhaal over Jeanne d’Arc richt schrijfster Pannebakker zich door haar hoofdpersoon rechtstreeks tot de lezer. Wie was zij. Hoe leefde zij. Wat waren haar daden. Haar doen en laten, haar strijd en overwinning, en uiteindelijk haar afgang. In dit boek spreekt Jeanne tot ons en beschrijft de wereld om haar heen. Toen in de middeleeuwen. Legt lijntjes naar nu.
Het boek leest als een avonturenroman, want wat heeft deze vrouw een ervaringen om over te verhalen! Ik lees de daden nieuwsgierig, maar weet niet echt waar het boek naartoe wil. In die eerste hoofdstukken. Ik lees de historie, duik aan de hand van de toen bestaande maar hier fictieve Jeanne diep de geschiedenis in. Lees verhalen die ik nog nooit gehoord heb. Ik weet wie zij is uit de geschiedenisboeken en van de schilderijen. Weet dat ze uiteindelijk op de brandstapel is geraakt. Maar het hoe en wat, wie en waarom, is me lang ontgaan.
Heldhaftige doortastendheid
De groezelige geschiedenis wordt in dit boek proper afgestoft. En ineens daar, op pagina 68, begint het mij te dagen. De Jeanne ziet vanuit haar verleden in onze toekomst. De sterke vrouw die zij is, de krijger en veldheer met een groot leger onder zich, merkt op dat in onze tijd de vrouw nog steeds ondergeschikt blijkt. De schrijver van het boek verbindt verleden met heden door de rol van deze krachtige vrouw te omschrijven en naar het nu te plaatsen.
Door het boek krijg ik een compleet beeld van een vrouw die ver van me afstaat en die ik eigenlijk helemaal niet ken. Een vrouw die geschiedenis heeft gemaakt en die qua heldhaftige doortastendheid nog steeds een voorbeeld voor de vrouwen in onze tijd kan zijn. Tot de laatste snik blijft zij strijdbaar, maar breekt uiteindelijk kwetsbaar in een laatste uur waarin God haar niet helpt maar haar wel bijstaat. Haar broek is haar hoofdzonde. Het lijkt wel of de mannenkleren kracht uitstralen, en is dat niet nog zo. Door deze uit te doen, ze voor de man weer gewoon vrouw is. Tot behagen en beminnen bereid. Gemaakt ten dienste van de man. Juist door het boek heen spreekt Jeanne mij toe dat de vrouw mens is en gelijk aan mij, de man. Het is wij en samen.
Door schuld te bekennen, ze is gebroken toch, en haar mannenkleding af te werpen krijgt ze levenslang gevangenschap. Ze wordt weer vrouw en prooi voor mannen. Maar ze dwingen haar toch weer een broek aan te doen om reden te geven voor de brandstapel. Ik ben erbij. Sta tussen het publiek, maar ik juich niet. Kijk schuldbewust toe. De laatste uitdaging is minutieus beschreven, ieder moment maak ik mee. Na haar beschreven dood neemt het verhaal een andere wending, wordt zweverig. Het gaat dan over een beter mens worden. Ging het verhaal al over de vrouw, nu ziet de schrijfster haar aan en kijk ik maar weer opzij. Maar nee, er is ook een boodschap aan de man. Maar wel gericht op het welzijn van de vrouw. Samen op weg.
Uitgave “de Maagd is Terug!” van Christine Pannebakker. Arc Publishers, 2020.
Geef een reactie