Mooi toch?! Een tentoonstelling met werk van 50 kunstenaars. Altijd open, 24-7. Met informatie en een prijslijst. Maar dan op klein formaat, vanwege de beperkingen. Om gemakkelijk in je jaszak te steken, en op ieder gewenst moment door te bladeren. En heb ik nog niet genoeg aan het 118 pagina’s tellende boekwerk, dan bezoek ik de website met een ruimere keuze. Dat kan ook op alle uren elke dag. Essentie iQ, de titel van deze opsomming aan kunst, is noodgedwongen beperkt tot de afmeting van een badkamertegel. De nood van vandaag dwingt ons klein te denken. Groot mag niet, samen kunst bekijken kan niet. Thuis op de bank gaat nog wel. En daar is de Stichting Vierplus op ingesprongen door op deze manier haar kunstenaars te presenteren. Normaal is het kleine boek de catalogus bij de tentoonstelling, nu is het gewoon de expositie zelf.
Hoe dicht kan met kunst naderen
Daarom iQ, in Quarantaine. Niet omdat de kunstenaars positief getest zijn op het virus, maar doordat de intellectuele lockdown de kunstwereld op slot heeft gezet. Door het streven van Vierplus, de kunst dichterbij de mensen te brengen met evenementen op spannende plekken, werd een dikke rode streep gezet. Maar met de uitgave waarin 50 kunstenaars zichzelf presenteren wordt de afstand wel degelijk overbrugt. Hoe dicht kan men kunst nog naderen.
De kunstenaars van 4+ zijn alle met het wezen van de vorm bezig. Ze onderzoeken het uiterlijk van het zichtbare zijn zonder de werkelijkheid af te beelden. Dat is abstracte kunst te noemen, maar neigt meer naar de constructie van een profiel. Het landschap verkennen door de uitbeelding ervan heeft meer eenvoud in denken dan het onzichtbare vorm te geven. Het is niet gemakkelijk de ontastbare vorm uiterlijk te geven. Een stukje van het eigen denkbeeldige landschap te laten zien. Dat is welhaast een onbereikbaar doel. De abstract werkende kunstenaar heeft in de werkelijkheid nauwelijks grijpbare voorbeelden. Iedere vorm ontstaat in gedachten, elke inspiratie volgt door processen achter het zichtbare te doorgronden.
De essentie van de kunstwerken kun je zien door te kijken zonder na te denken. Mijn gedachten zijn al te veel in werking wanneer ik de kunst in het boekje beschouw. Ik moet zien en voelen, kijken en ondergaan. Hoe kijk ik naar een kunstwerk. Wat wil ik er in zien. Wat doet het met mijn ruimte. Heb ik toegang, laat het kunstwerk dat toe. Vragen die ik mijzelf niet moet stellen om het kunstwerk te ondervinden.
Inkijk van wat het is
Iedere kunstenaar van Vierplus stelt zich in enkele zinnen aan mij voor met een blik in de werkruimte naast een gekozen werk. Het is behelpen, want een afgedrukte foto op glossy wit papier is geen kunst. Maar het geeft wel een inkijk van wat het is. Je kunt het aanraken, maar het blijft wel onwerkelijk ongrijpbaar. De huid is niet te voelen, de dimensie niet te kennen. Het is een surrogaat, omdat er geen andere mogelijkheid bleek dus volgens dit recept gemaakt.
In het werk van deze kunstenaars ligt veel suggestie besloten. Het idee van ruimte in de vorm, de schijn van licht en beweging. Want alleen het noodzakelijke moet verbeeld worden, lees ik. Geen overbodige vormen, alleen de kern is van belang. Door de waarheid zo uit te kleden doet het een groot beroep op mijn voostellingsvermogen. Maar eigenlijk moet ik mijn verstand op nul zetten en simpelweg genieten van wat ik zie. Het wezen van mijn zien kan het stellen zonder de rede. Die uit te schakelen kan ik vaststellen dat de kunstenaars in essentie op reis zijn, op weg in hun werk om de zuivere vorm te vinden. Maar zullen deze niet ontdekken, waardoor het proces van zoeken prachtige resultaten geeft. Men is meestal ritmisch goed onderlegd, zodat een compositie klinkt als een klok. Men hoopt een picturaal evenwicht te bereiken boven het verbeelden van de werkelijkheid. Een afwijzing van het realisme ten gunste van de geest. Want realisme werkt op den duur de verveling in de hand, terwijl een abstract kunstwerk welhaast eeuwigheidswaarde heeft.
Deze kunstenaars zoeken een balans, in vorm en kleur, minimale weergaven met optimale kijkbaarheid. Niet denken wanneer ik zie, niet zien wanneer ik denk. In een fysieke tentoonstelling voldoe ik daar niet aan wanneer ik beschouw en mijn bevindingen noteer om later uit te werken. Nu, bij het doorbladeren van deze uitgave, gaat mijn verstand op nul en geniet mijn blik oneindig van de kunst. Niet alleen de foto’s stellen me op de proef, ook deze kunst daalt niet makkelijk in. Dit boek is nog eens door te bladeren, nog eens in te kijken, weer eens te lezen. Een keuze kan ik maken na wikken en wegen. Dit is een creatieve vervanger, hopend op betere tijden wanneer alles terug is zoals het voorheen was.
essentie iQ, uitgave van Stichting 4+, Utrecht, 2020
Geef een reactie