Bladerend door het boek “Reproductie verplicht”, schilderijen van Rob Scholte, valt mijn oog op het werk Mondriaan Revisited. Daarin doorbreekt Scholte de strakke lijn en het strenge vierkant van Mondriaan door een verticale lijn te laten kronkelen. Opeens is het abstracte werk een figuratieve gebeurtenis. De vraag komt bij me op of Rob Scholte daardoor met de kunst van anderen aan de haal gaat. Dat klinkt namelijk negatief, alsof hij het doet voorkomen het zelf bedacht te hebben. Maar in de betekenis van dat hij iets van anderen overneemt, gebruikt voor zijn eigen kunst, dan klopt het wel. Het verschil met een Han van Meegeren of Geert Jan Jansen is namelijk dat Scholte geen vervalser is. Hij is eerder een hergebruiker, de bestaande kunst is zijn basis om een nieuwe beelding te maken. Daaronder zet hij dan zijn eigen handtekening. Want door er iets aan te wijzigen is het zijn ding geworden.
Inspiratie in communicatie
Hij neemt niet de stijl van de meester over en stuurt dat dan als origineel de wereld in, zodat kenners op het verkeerde been worden gezet. Scholte pakt bestaand werk in zijn eigen stijl in en maakt er een persoonlijke visie op, geeft er een eigen draai aan. Hij eigent het zich toe. Veelal met een cynische blik, meestal met een vrolijke kijk. Of gebruikt een roemrucht beeld om de maatschappij aan te klagen, ons een spiegel voor te houden.
In de wereld van de reclame, de communicatie, vindt hij tevens een inspiratie. De kunst bestaat bij de gratie van het contact leggen, een feit duidelijk maken, iets te laten zien. Rob Scholte maakt de kunst minder elitair, haalt het van de ivoren toren en zet het met beide benen op de grond. Kunst is geen persoonlijk bezit, maar hoort thuis onder de mensen. Niet in noppenfolie gepakt ruggelings gestapeld in een kluis als geldbelegging. Maar hangend boven de bank of zichtbaar langs de trap als versiering van het huis. Gemaakt door de mens voor de mensen, daarom: kopiëren vereist.
Hoe dat allemaal precies zit en op welke manier Scholte de reproductie aanpakt valt dus te bekijken en te lezen in het boek “Reproductie verplicht”. Het is de catalogus van zijn overzichtstentoonstelling bij Museum De Fundatie in Zwolle. In de uitgave is veel beeldmateriaal voorhanden, want dat is de taal waarmee deze kunstenaar eens en vooral spreekt. Het is zijn manier van uitdrukken, schilderkunst is zijn moedertaal.
Fundatie Zwolle
Ralph Keuning, directeur van De Fundatie, schrijft een voorwoord om de plaats van Scholte in de kunstwereld te bepalen. En ook heeft Keuning een diepgaand en verhelderend gesprek met Scholte, waarvan het transcript is opgenomen in het boek. Door deze vraag en antwoord conversatie leer ik de man achter de schilderijen beter kennen. De diverse stromingen binnen zijn oeuvre, de gehanteerde thema’s, zijn in “Reproductie verplicht” opgedeeld in hoofdstukken met een toelichtende korte inleiding.
Rob Scholte beschouw ik als een vreemde eend in de bijt van de Nederlandse kunstvijver. Als schilder en als mens. Zijn weerspannige en eigenzinnige aanpak maakt hem tot levende legende. Een kunstenaar die door zijn stijl een persoonlijke sfeer in bestaande kunstwerken weet te brengen. Onder het motto dat een kunstwerk gereproduceerd moet worden om het van belang te maken. Door dit hergebruik van bestaande beelden krijgt zijn werk vat op een breed publiek. Het boek toont de uitwassen van zijn oeuvre. In het museum kunnen de werken nog eens op ware grootte worden bekeken. Om aldus te ontdekken dat alle platen handwerk zijn, acryl op doek. Rob Scholte is een fijnschilder, een foto-realist. Ieder detail wordt uiterst precies in beeld gebracht.
Maar ook gebruikt hij moderne grafische technieken om zijn collages in elkaar te steken, dan wordt de zeefdruk gecombineerd met geschilderde elementen. Dit kunstige knip- en plakwerk lijkt zo uit het promotionele vakgebied gehaald te zijn. Een stapeling van gegevens symboliseren de boodschap. In series als “Golden Horizon”, “Tartufo Tartuffe” en “Seven deadly sins” is iedere figuratie een ware kijkplaat met een overvloed aan indrukken en uitdrukkingen. Een eigentijdse benadering, omdat het exact de tegenwoordige beeldcultuur in een voorstelling beschrijft.
Beeldtaal zonder AI
Veel dingen inspireren en beïnvloeden het werken van Rob Scholte. Als een ekster vliegt hij uit en verzamelt alles wat hem bruikbaar toeschijnt als verzameling in zijn nest. Zijn encyclopedische archief heeft een enorme reikwijdte. De knipsels komen overal vandaan, beeldmateriaal uit alle denkbare hoeken en gaten, van kunstgeschiedenis tot porno, systematisch geordend. Door deze na te schilderen, ze in een andere context te plaatsen, is er telkens weer een andere betekenis aan te geven. Vrijwel elk element uit de dagelijkse gang van zaken heeft zijn aandacht en wordt met volle aandacht in beeld gebracht. Rob Scholte is een kunstenaar van deze internet gestuurde tijd, die zonder hulp van de computer evenwel zijn beeldtaal in elkaar zet.
Een representant van de roerige jaren 80 van de vorige eeuw, idealistisch en commercieel, alternatief kritisch. Maar ook gelikt kitschy, ironisch en bloedserieus. Ralph Keuning somt zijn ingrediënten om kunst te maken op: “Historische thema’s, literaire verwijzingen, het gebruik van ironie, het spel van waarheid en leugen, stijlloosheid, evenals het gebruik van citaten uit ‘hoge’ en ‘lage’ cultuur die met elkaar botsen; als geen ander markeert Scholte de overgang van modern naar postmodern.” Terwijl ik de plugins op mijn mobiele telefoon gebruik om mijn foto’s te bewerken, zet Scholte deze handmatig in om zijn schilderwerk te manipuleren. Scholte maakt het verschil tussen unplugged en connected, ouderwets ogend in de computercultuur, maar online wonderlijk succesvol en eigentijds.
Boven zichzelf verheven
Het boek “Reproductie verplicht” toont werken uit het hele oeuvre van zijn kunstenaarschap. Een overzicht van de man die in de kunst geen grenzen ziet, en waarvoor geen enkele grote meester heilig is. Niet dat Scholte deze grootsheid schendt. Hij brengt verstofte composities opnieuw tot leven. Want het zijn niet de Rembrandts, Van Goghs of Picassos waaraan hij zich vergrijpt. Het zijn de werken die daarnaast een plaats verdienen in de kunstgeschiedenis, omdat ze met evenveel vakmanschap zijn gemaakt.
Scholte verheft deze werken boven zichzelf uit, geeft ze een nieuwe inhoud en daarmee een andere bedoeling. De schilderijen zijn gereïncarneerd in het werk van Scholte, krijgen een ander leven, staan opnieuw symbool. Want Rob Scholte is wel een symbolist, in de zin van dat hij beelden representeert. Zijn werk kent veel excessen, diverse ingeslagen paden, een overvloed aan indrukken, een bloemlezing in uitdrukkingen. Maar altijd met een dubbele bodem, hoe platvloers en vlak de afbeelding dan ook mag lijken. Rob Scholte heeft een boodschap, en deze mag wat hem betreft zonder copyright worden vermenigvuldigd: reproductie verplicht.
“Reproductie verplicht”, schilderijen Rob Scholte. Uitgave bij tentoonstelling in Museum De Fundatie Zwolle van 18 december 2021 tot 4 april 2022. Waanders Uitgevers, 2021.
Geef een reactie